วัดชลประทานฯ ที่สวนโมกข์ ๒๕๑๒–๒๕๓๕

ในบรรดาสถาบันที่ส่งคนมาฟังธรรมที่สวนโมกข์ วัดชลประทานรังสฤษฏ์เป็นเจ้าที่มา ต่อเนื่องยาวนานที่สุด — ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๑๒ จนถึง ๒๕๓๕ รวม ๒๐ ชุด ๘๒ ครั้ง · และผู้ฟังส่วนใหญ่ไม่ใช่พระที่จะอยู่ในผ้าเหลืองต่อ แต่เป็นคนที่กำลังจะกลับไปเป็นฆราวาส คำสอนของชุดนี้จึงต่างจากชุดอื่นอย่างเห็นได้ชัด

สายสัมพันธ์: ท่านเจ้าคุณปัญญาเป็นผู้ส่งมา

วัดชลประทานรังสฤษฏ์คือวัดของ ท่านปัญญานันทภิกขุ ซึ่งลงไปจำพรรษาที่นั่นตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๐๒ · ในคำบรรยายปี ๒๕๒๖ ท่านพุทธทาสบอกที่มาของคณะผู้ฟังไว้เองตรง ๆ

วันนี้มีเจตนาจะพูดกับภิกษุนวกะกลุ่มหนึ่งที่มาจากวัดชลประทาน ตามคำขอร้องของท่านเจ้าคุณปัญญา

“พุทธธรรมนำชีวิต” · ๒๓ ตุลาคม ๒๕๒๖

คณะแรกที่ปรากฏในทะเบียนมาถึงเมื่อตุลาคม ๒๕๑๒ และเสียงครั้งนั้นไม่ใช่คำบรรยาย แต่เป็นบทสนทนา — ท่านถามผู้มาก่อนว่าอยากฟังเรื่องอะไร

ท่านพุทธทาส: …เรื่องมาสวนโมกข์นี่ ต้องการอะไรบ้าง ที่เกี่ยวกับสวนโมกข์มีอะไรบ้าง
โยม: มหรสพทางวิญญาณ
ท่านพุทธทาส: มหรสพทางวิญญาณ จะดูมหรสพทางวิญญาณ
โยม: เกี่ยวกับการปฏิบัติที่น่าสนใจ อานาปานสติ

ครั้งที่ ๑ “ธรรมทำไมกัน” · ๒๘ ตุลาคม ๒๕๑๒ — เสียงแรกสุดของชุดนี้

วิธีเดียวกันนี้ยังใช้ต่อมาในปี ๒๕๑๔ ท่านให้ผู้ฟังเขียนหัวข้อที่อยากฟังส่งมา

วันหลังจะให้พูดเรื่องอะไรก็เขียนใส่เศษกระดาษมาให้ แล้วแต่ใครจะชอบ แล้วจะมารวม ๆ กันดู พูดเรื่องนั้น

ครั้งที่ ๑ “ความมุ่งหมายของการบวช” · ๗ ตุลาคม ๒๕๑๔

ผู้ฟังสองกลุ่มที่ต่างกัน

พระนวกะ คือผู้บวชใหม่ — ท่านพูดเรื่องความมุ่งหมายของการบวช และธรรมะพื้นฐาน · ส่วน พระราชภัฏ คือข้าราชการที่ลาราชการมาบวช ซึ่งเกือบทั้งหมดมีกำหนดสึกแน่นอน — เมื่อผู้ฟังคือคนที่รู้ตัวว่าอีกไม่กี่วันจะกลับไปทำงาน ท่านจึงเปลี่ยนโจทย์ทั้งหมด

การบรรยายในวันนี้เป็นไปตามคำขอร้องของผู้ที่ต้องการจะลาสิกขาบท ดังนั้นจึงเลือกเรื่องที่เห็นว่าเหมาะแก่ผู้ที่จะลาสิกขาบทเป็นส่วนใหญ่ … มีหัวข้อสำคัญอยู่ที่วิชาความรู้ที่จะทำให้ออกไปอยู่ในโลกที่แสนจะอยู่ยากขึ้นทุกทีนี้ได้อย่างไร

โอวาทลาสิกขาบท ครั้งที่ ๑ · ๑๘ ตุลาคม ๒๕๑๓

คำถาม “จะอยู่ในโลกอันแสนจะอยู่ยากยิ่งขึ้นทุกทีนี้ได้อย่างไร” กลายเป็นหัวข้อใหญ่ที่ท่าน วนกลับมาใช้กับคณะนี้ตลอดยี่สิบกว่าปี

ชื่อชุดที่ท่านตั้งเอง

หลายปีท่านตั้งชื่อชุดให้เป็นเรื่องเป็นราว ปี ๒๕๒๓ ท่านเปิดด้วยการเปรียบการอบรม ๑๐ ชั่วโมงว่าเป็นมหาวิทยาลัย และอธิบายว่าทำไมชุดนี้ชื่อ “ต่อหางสุนัข”

ผมเรียกเอาเองว่าเราจะเปิดมหาวิทยาลัย ๑๐ ชั่วโมง แค่ชั่ว ๑๐ ชั่วโมงเท่านั้น แล้วทำไมจึงเรียกว่ามหาวิทยาลัย? เพราะมันเป็นเรื่องไอ้ความรู้ที่สูงของพระพุทธศาสนา สูงกว่าไอ้ความรู้ธรรมดาในโลก ไอ้ความรู้แค่หมาหางด้วนเขาก็ยังเรียกว่าการศึกษาระดับมหาวิทยาลัย

ปฐมนิเทศ ชุด “ต่อหางสุนัข” · ๒๖ ตุลาคม ๒๕๒๓

ปีถัดมาท่านตั้งชื่อชุดว่า “ธรรมะเล่มน้อย” และบอกเจตนาไว้ชัดว่าทำเพื่อให้เป็นคู่มือ ที่ส่งต่อได้

ผมคิดว่าจะสนองความประสงค์ของท่านทั้งหลายในการบรรยายกล่าวนี้ ลักษณะที่เป็นชุด เพื่อความสะดวกบางอย่าง และเพื่อประโยชน์อันยืดยาว สำหรับจะได้ใช้เป็นคู่มือ สำหรับผู้อื่นต่อไปในอนาคต … ที่เรียกว่า “ธรรมะเล่มน้อย” คือไม่ให้มันมากมาย ไม่ให้มันเกินจำเป็น เอาแต่ที่ใจเป็น หรือที่จะเรียกว่าเอาแต่ใจความสำคัญ

ครั้งที่ ๑ “ปัญหาเฉพาะหน้าของมนุษย์” ชุด “ธรรมะเล่มน้อย” · ๑๖ ตุลาคม ๒๕๒๔

ปี ๒๕๓๐ ชุด “ธรรมะกับมนุษย์” ท่านเชื่อมธรรมะเข้ากับสิ่งที่ผู้ฟังกำลังจะกลับไปทำ คือหน้าที่การงาน

ขอให้เข้าใจว่าคำว่าธรรมะธรรมะ นั้นหมายถึงสิ่งที่พระพุทธเจ้าก็เคารพ การศึกษาที่ไม่สมบูรณ์สอนกันแต่เพียงว่าธรรมะคือคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ไม่เคยบอกไปถึงว่าธรรมะนั้นคือสิ่งที่พระพุทธเจ้าเคารพ

ครั้งที่ ๒ “ธรรมะกับหน้าที่การงาน” ชุด “ธรรมะกับมนุษย์” · ๑๑ เมษายน ๒๕๓๐

ตารางเสียงทั้งหมด

ทุกชุดเรียงตามเวลา · ความยาวทุกช่องวัดจากไฟล์เสียงจริงด้วย ffprobe (ทะเบียนกรอกรูปแบบไม่สม่ำเสมอ) · กดปุ่มฟังเล่นได้ในหน้านี้เลย

๒๕๑๒ · พระนวกะ ๒ ครั้ง · ๒ ชม. ๓๒ นาที

๒๕๑๓ · พระนวกะ (โอวาทลาสิกขา) ๖ ครั้ง · ๖ ชม. ๒๒ นาที

๒๕๑๔ · พระนวกะ ๔ ครั้ง · ๓ ชม. ๕๘ นาที

๒๕๑๖ · พระนวกะ ๑ ครั้ง · ๑ ชม. ๔๕ นาที

๒๕๒๓ · พระราชภัฏ — ชุด “ต่อหางสุนัข” ๑๑ ครั้ง · ๑๒ ชม. ๑ นาที

๒๕๒๔ · พระราชภัฏ — ชุด “ธรรมะเล่มน้อยสำหรับผู้ที่จะลาสิกขา” ๘ ครั้ง · ๙ ชม. ๒๒ นาที

๒๕๒๕ · พระราชภัฏ ๒ ครั้ง · ๒ ชม. ๓๘ นาที

๒๕๒๖ · พระราชภัฏ — ชุด “ธรรมะปริทรรศน์โดยพื้นฐาน” ๕ ครั้ง · ๖ ชม. ๑๓ นาที

๒๕๒๖ · พระนวกะ ๒ ครั้ง · ๒ ชม. ๒๔ นาที

๒๕๒๗ · พระราชภัฏ ๒ ครั้ง · ๒ ชม. ๔๘ นาที

๒๕๒๗ · พระนวกะ ๔ ครั้ง · ๔ ชม. ๓๐ นาที

๒๕๒๘ · พระนวกะ ๒ ครั้ง · ๒ ชม. ๑ นาที

๒๕๓๐ · พระราชภัฏ — ชุด “ธรรมะกับมนุษย์” ๙ ครั้ง · ๘ ชม. ๓๗ นาที

๒๕๓๐ · พระนวกะ ๓ ครั้ง · ๒ ชม. ๔๗ นาที

๒๕๓๑ · พระนวกะ ๘ ครั้ง · ๗ ชม. ๓๗ นาที

๒๕๓๒ · พระราชภัฏ ๓ ครั้ง · ๓ ชม. ๔๖ นาที

๒๕๓๓ · พระราชภัฏ ๖ ครั้ง · ๕ ชม. ๔๔ นาที

๒๕๓๔ · พระนวกะ ๑ ครั้ง · ๕๕ นาที

๒๕๓๕ · พระนวกะ ๑ ครั้ง · ๓๓ นาที

๒๕๓๕ · พระราชภัฏ ๒ ครั้ง · ๑ ชม. ๑๘ นาที