Buddhadasa.org
หน้าแรก › บทความ › รับตายาย–ส่งตายาย

รับตายาย–ส่งตายาย และเทศกาลอื่น ๒๕๐๔–๒๕๓๕

ชุดเดียวที่โอกาสเป็นประเพณีของคนในถิ่น ไม่ใช่วันสำคัญระดับชาติ
ℹ️ ข้อมูลต้นฉบับ
โอกาส
วันรับตายาย–ส่งตายาย (สารทเดือนสิบ) · และออกพรรษา สงกรานต์ ลอยกระทง ที่มีเหลืออีกไม่กี่รายการ
ช่วงเวลา
พ.ศ. ๒๕๐๔–๒๕๓๕ · ๔๐ กัณฑ์ · รวม ๓๘ ชม. ๒๖ นาที
ลักษณะเฉพาะ
ชุดเดียวในเว็บนี้ที่โอกาสเป็นประเพณีท้องถิ่นภาคใต้ ไม่ใช่วันสำคัญทางศาสนาระดับชาติ — ผู้ฟังคือชาวบ้านที่มาวัดตามปฏิทิน
ทะเบียนเสียง BIA
ทะเบียนเสียงหอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ · มีข้อความถอดเสียงครบทั้ง ๔๐ รายการ
เรื่องที่เกี่ยวข้อง
มาฆบูชา · วิสาขบูชา · อาสาฬหบูชา–เข้าพรรษา · ปีใหม่

ในบรรดาโอกาสที่ท่านพุทธทาสเทศน์ มีชุดหนึ่งที่ไม่ใช่วันสำคัญทาง ศาสนาระดับชาติ แต่เป็นประเพณีของคนภาคใต้ — วันรับตายายและวันส่งตายาย · ทะเบียนเก็บไว้ ๔๐ กัณฑ์ ระหว่าง ๒๕๐๔–๒๕๓๕ รวม ๓๘ ชม. ๒๖ นาที (นับเทศกาลอื่นที่เหลืออีกไม่กี่รายการรวมอยู่ด้วย)

ประเพณีที่ท่านอธิบายว่าทำไมต้องมี

กัณฑ์เก่าที่สุดของชุด (๒๕๐๔) ท่านไม่ได้เริ่มที่พิธี แต่เริ่มที่คำถามว่าประเพณี เกิดขึ้นได้อย่างไร

เป็นวันบำเพ็ญกุศลอุทิศแด่บูรพชนผู้ล่วงลับไปแล้ว พุทธบริษัทมีประเพณี ของตนเช่นนี้ … การที่จะเกิดมีประเพณีอย่างใดอย่างหนึ่งขึ้นนั้น ย่อมหมายว่ามีความจำเป็น อย่างใดอย่างหนึ่งเกิดขึ้นจนจะเป็นที่เสียหายแก่ประชาชน บรรพบุรุษของเราผู้มีปัญญา เฉลียวฉลาดจึงได้ตั้งประเพณีเหล่านี้ขึ้น

“อุปาทานัปปนูทนกถา” · เทศน์วันรับตายาย · ๑๗ กันยายน ๒๕๐๔ — กัณฑ์เก่าที่สุดของชุด

ชื่อกัณฑ์นั้นเองก็บอกแล้วว่าท่านจะพาไปทางไหน — ทะเบียนบันทึกวงเล็บกำกับไว้ว่า “ตายายมีตัวกู-ของกูน้อยกว่าลูกหลาน” · เป็นการใช้พิธีอุทิศส่วนกุศลเป็นทางเข้า ไปสู่เรื่องตัวกู–ของกู ซึ่งเป็นหัวข้อเดียวกับ ธรรมปาฏิโมกข์ ที่ท่านทำกับพระในวัด

รับ เลี้ยง ส่ง — สามวัน

ในกัณฑ์ของวันส่งตายายปีเดียวกัน ท่านอธิบายโครงของประเพณีนี้ไว้ด้วย และบอกว่าเป็นของถิ่นนี้

เป็นขนบธรรมเนียมประเพณีของพุทธบริษัททั้งหลาย ซึ่งนิยมกระทำกันอยู่ ในถิ่นนี้ โดยเฉพาะวันนี้เรามักจะเรียกกันว่าเป็นวันส่งตายาย … บรรพบุรุษของเราได้จัดวางระเบียบประเพณีอันนี้ไว้เป็นวันรับตายายและวันส่งตายาย บางแห่งก็มีเป็นสามวัน คือวันรับตายาย วันเลี้ยงด…

“อเสสนิโรธกถา” · เทศน์วันส่งตายาย · ๒ ตุลาคม ๒๕๐๔

คำว่า “วันเลี้ยง” ในเทปขาดหายไปกลางคำ — ถอดเสียงจบประโยคนั้นไว้แค่นั้น

กตัญญูเป็นทางเข้า ไม่ใช่ปลายทาง

ทุกอย่างที่กระทำในวันนี้เป็นไปเพื่ออุทิศแก่บุคคลเหล่านั้น จะเป็นการให้ทานก็ดี จะเป็นการรักษาศีลก็ดี จะเป็นการฟังธรรมเทศนาก็ดี สวดมนต์ภาวนาอย่างใดๆก็ดี ล้วนแต่จะทำไปเพื่อเป็นการอุทิศด้วยความระลึกนึกถึง บูรพชนผู้ล่วงลับไปแล้วทั้งสิ้น

“กรรม 4 ประการ” · เทศน์วันส่งตายาย ๒๕๐๙ — ทะเบียนไม่ระบุวัน

แล้วท่านก็เดินต่อไปเรื่องกรรม ๔ ประการ — คือใช้พิธีเป็นบันไดขั้นแรกแล้วขึ้นไป สู่หลักธรรม แบบเดียวกับที่ทำในทุกวันสำคัญ

เทศกาลอื่นที่รวมอยู่ในหน้านี้

นอกจากรับ–ส่งตายาย หน้านี้ยังรวมออกพรรษา · สงกรานต์ · ลอยกระทง และกัณฑ์ที่ทะเบียนตั้งชื่อว่า “เทศน์วัน…” อื่น ๆ ซึ่งแต่ละชุดมีไม่กี่รายการ — น้อยเกินจะเป็นบทความของตัวเอง แต่เป็นโอกาสประเภทเดียวกัน คือวันที่ชาวบ้าน มาวัดตามปฏิทิน ไม่ใช่คณะที่นัดมาอบรม

ปีที่มีบันทึก

จำนวนกัณฑ์รายปี (ในวงเล็บ):

๒๕๐๔ (๒) · ๒๕๐๕ (๒) · ๒๕๐๙ (๔) · ๒๕๑๑ (๒) · ๒๕๑๒ (๔) · ๒๕๑๓ (๒) · ๒๕๑๔ (๒) · ๒๕๑๕ (๓) · ๒๕๑๗ (๑) · ๒๕๑๘ (๒) · ๒๕๑๙ (๒) · ๒๕๒๐ (๒) · ๒๕๒๒ (๑) · ๒๕๒๓ (๒) · ๒๕๒๔ (๑) · ๒๕๒๕ (๒) · ๒๕๒๖ (๒) · ๒๕๒๘ (๑) · ๒๕๓๐ (๑) · ๒๕๓๒ (๑) · ๒๕๓๕ (๑)

ตารางเสียงทั้งหมด

เรียงตามเวลา · ชื่อชุดตามทะเบียนอยู่ใต้หัวข้อ (บอกว่ารายการนั้นเป็นเทศกาลอะไร) · ความยาวทุกช่องวัดจากไฟล์เสียงจริงด้วย ffprobe

พ.ศ. ๒๕๐๔–๒๕๑๙ ๒๖ รายการ · ๒๖ ชม. ๓๔ นาที

ชื่อชุดตามทะเบียนอยู่ใต้หัวข้อ

ครั้งที่วันที่หัวข้อ (ตามทะเบียนเสียง)ความยาวฟัง
—๑๗ ก.ย. ๒๕๐๔อุปาทานัปปนูทนกถา (ตายายมีตัวกู ของกูน้อยกว่าลูกหลาน)
เทศน์วันรับตายาย
๑ ชม. ๓๔ นาที
—๒ ต.ค. ๒๕๐๔อเสสนิโรธกถา (ดับไม่เหลือคือสิ่งเข้าใจง่ายสำหรับตา – ยาย)
เทศน์วันส่งตายาย
๕๐ นาที
—๒๙ ส.ค. ๒๕๐๕เราจะตั้งตัวเป็นลูกหลานที่ดีของตายายได้อย่างไร
เทศน์วันรับตายาย
๑ ชม. ๓๔ นาที
—๒๑ ก.ย. ๒๕๐๕ของฝากชั้นเลิศจากตายายแก่ลูกหลาน
เทศน์วันส่งตายาย
๑ ชม. ๓๐ นาที
๑ไม่ระบุวัน · ๒๕๐๙ตายายที่ต้องเคารพสักการะตอบแทนคุณด้วยความกตัญญูกตเวที
เทศน์วันรับตายาย
๑ ชม. ๒๑ นาที
๑ไม่ระบุวัน · ๒๕๐๙กรรม 4 ประการ
เทศน์วันส่งตายาย
๑ ชม. ๒ นาที
๒ไม่ระบุวัน · ๒๕๐๙ตายายชนิดที่จะต้องฆ่าเสียให้ตาย
เทศน์วันรับตายาย
๑ ชม. ๑๐ นาที
—๒๙ ต.ค. ๒๕๐๙ความไม่ยึดมั่น
เทศน์ออกพรรษา วันปวารณา
๑ ชม. ๑๔ นาที
—๓๐ ส.ค. ๒๕๑๑บุตรผู้ยกตายาย (บุตรกถา)
เทศน์วันรับตายาย
๑ ชม. ๒ นาที
—๑๔ ก.ย. ๒๕๑๑มารดาบิดาเป็นพรหมของบุตร
เทศน์วันรับตายาย
๕๓ นาที
—๑๕ เม.ย. ๒๕๑๒คำว่า สงกรานต์
เทศน์วันสงกรานต์
๑ ชม. ๗ นาที
—๑๘ ก.ย. ๒๕๑๒การดูแลสุขภาพอนามัยและประเพณีทำบุญตายาย
พูดก่อนให้ศีลในวันทำบุญส่งตายาย
๑ ชม. ๑๗ นาที
—๓ ต.ค. ๒๕๑๒การระลึกนึกถึงคุณตายาย
พูดถึงเรื่องอนามัย และพูดก่อนให้ศีลในวันส่งตายาย
๕๐ นาที
—๓ ต.ค. ๒๕๑๒ความกตัญญูกตเวที
เทศน์วันรับตายาย
๑ ชม. ๒๗ นาที
—๘ ก.ย. ๒๕๑๓ความกตัญญูกตเวที
เทศน์วันรับตายาย
๔๘ นาที
—๑๓ พ.ย. ๒๕๑๓ความหมายของการลอยประทีป
เทศน์วันลอยกระทง
๑ ชม. ๒๘ นาที
—๒๘ ส.ค. ๒๕๑๔ทำความเข้าใจคำว่าอริยะสาวก
เทศน์วันรับตายาย
๑ ชม. ๓ นาที
—๒๘ ส.ค. ๒๕๑๔การเตรียมจิตใจระลึกนึกถึงคุณตายาย
พูดก่อนให้ศีลในวันทำบุญส่งตายาย
๒๑ นาที
—๑๖ ก.ย. ๒๕๑๕การตั้งจิตใจอย่างถูกต้องสำหรับการทำบุญตายาย
พูดก่อนให้ศีลในวันทำบุญรับตายาย
๔๒ นาที
—๓๐ ก.ย. ๒๕๑๕ปรมัตถปฎิปทา ที่มองไม่เห็นตัว
เทศน์วันส่งตายาย
๓๑ นาที
—๒๐ พ.ย. ๒๕๑๕คำอธิบายความหมายวันของลอยกระทง
เทศน์วันลอยกระทง
๑ ชม. ๑ นาที
—๙ ก.ย. ๒๕๑๗การทำตัวเป็นลูกหลานที่ดี
พูดกับเด็ก คนหนุ่ม และคนแก่ ในวันทำบุญส่งตายาย
๔๗ นาที
—๑๓ ก.ย. ๒๕๑๘ของฝากวันตายาย (ต่อ)
เทศน์วันรับตายาย
๑๓ นาที
—๑๘ พ.ย. ๒๕๑๘การบูชาประทีปมาลาเนื่องในวันเพ็ญเดือน ๑๒
เทศน์วันลอยกระทง
๕๐ นาที
—๑ ก.ย. ๒๕๑๙ประโยชน์ของความกตัญญู
เทศน์วันรับตายาย
๑ ชม. ๒ นาที
—๑๖ ก.ย. ๒๕๑๙ความเป็นมาของวันส่งตายายและการทำหน้าที่ของตนให้ถูกต้อง
เทศน์วันส่งตายาย
๔๔ นาที

พ.ศ. ๒๕๒๐–๒๕๒๙ ๑๑ รายการ · ๘ ชม. ๕๘ นาที

ชื่อชุดตามทะเบียนอยู่ใต้หัวข้อ

ครั้งที่วันที่หัวข้อ (ตามทะเบียนเสียง)ความยาวฟัง
—๒๗ ต.ค. ๒๕๒๐พระเจ้าเปิดโลก (เทโวโรหณะ)
เทศน์ออกพรรษา วันปวารณา
๕๗ นาที
—๒๕ พ.ย. ๒๕๒๐พิธีลอยกระทง
เทศน์วันลอยกระทง
๑ ชม. ๐ นาที
—๖ ต.ค. ๒๕๒๒การกระทำปวารณา
เทศน์ออกพรรษา วันปวารณา
๕๕ นาที
—๑๑ ส.ค. ๒๕๒๓มาตาปิตุกถา
เทศน์วันแม่แห่งชาติ
๕๑ นาที
—๒ ต.ค. ๒๕๒๓การแสดงความกตัญญูต่อญาติผู้ล่วงลับ
เทศน์วันส่งตายาย
๕๕ นาที
—๑๒ ส.ค. ๒๕๒๔แม่
เทศน์วันแม่แห่งชาติ
๔๑ นาที
—๑๐ ก.ย. ๒๕๒๕การระลึกนึกถึงตายาย
ปรารภก่อนทำพิธี ส่ง ตายาย
๔๑ นาที
—๒๕ ก.ย. ๒๕๒๕อตัมมยตา
แสดงธรรมในวันส่งตายาย
๒๘ นาที
—๑๔ ก.ย. ๒๕๒๖ตายาย ภาษาคน ภาษาธรรม
เทศน์วันรับตายาย
๑ ชม. ๕ นาที
—๒๙ ก.ย. ๒๕๒๖บรรพบุรุษ
เทศน์ในวันส่ง ตายาย
๔๐ นาที
—๖ ต.ค. ๒๕๒๘ระลึกบูชาคุณของตายาย
พูดก่อนพิธีในวันส่ง ตายาย
๔๐ นาที

พ.ศ. ๒๕๓๐–๒๕๓๕ ๓ รายการ · ๒ ชม. ๕๓ นาที

ชื่อชุดตามทะเบียนอยู่ใต้หัวข้อ

ครั้งที่วันที่หัวข้อ (ตามทะเบียนเสียง)ความยาวฟัง
—๑๕ ก.ย. ๒๕๓๐ความถูกต้อง
เทศน์ในวันส่ง ตายาย
๑ ชม. ๒๔ นาที
—๒๒ ก.ย. ๒๕๓๒อตัมมยตา
เทศน์ในวันส่ง ตายาย
๔๗ นาที
—๒๕ ต.ค. ๒๕๓๕พระคุณแม่
เทศน์วันแม่แห่งชาติ
๔๑ นาที

พ.ศ. ไม่ระบุวัน ๐ รายการ · —

ชื่อชุดตามทะเบียนอยู่ใต้หัวข้อ

ครั้งที่วันที่หัวข้อ (ตามทะเบียนเสียง)ความยาวฟัง
ช่องว่างและข้อควรทราบ — บันทึกไว้ตามจริง:
  • ขาดปี ๒๕๐๖ · ๒๕๐๗ · ๒๕๐๘ · ๒๕๑๐ · ๒๕๑๖ · ๒๕๒๑ · ๒๕๒๗ · ๒๕๒๙ · ๒๕๓๑ · ๒๕๓๓ · ๒๕๓๔ — ชุดนี้ขาดมากที่สุดในบรรดาชุดเทศกาล เพราะเป็นงานประจำถิ่นที่อาจไม่ได้อัดทุกปี · และเสียงอีกส่วนยังไม่ขึ้นเผยแพร่
  • ๓ รายการทะเบียนไม่ระบุวัน — แสดงว่า “ไม่ระบุวัน” และรวมไว้ท้ายตาราง
  • รวมหลายเทศกาลไว้ในหน้าเดียวโดยเจตนา — ออกพรรษา สงกรานต์ ลอยกระทง มีชุดละไม่กี่รายการ แยกเป็นบทความจะเหลือหน้าที่มีสามสี่แถวและไม่มีเส้นเรื่อง
  • ถอดเสียงบางกัณฑ์ขาดกลางคำ เช่นคำว่า “วันเลี้ยง…” ในกัณฑ์วันส่งตายาย ๒๕๐๔ — หน้านี้ยกมาตามที่ถอดเสียงมีจริง ไม่เติมคำให้
  • ยังไม่ได้ตรวจว่าประเพณีรับ–ส่งตายายที่ไชยาตรงกับสารทเดือนสิบของภาคใต้ทั้งภูมิภาคหรือไม่ — ในเทปท่านบอกเพียงว่า “นิยมกระทำกันอยู่ในถิ่นนี้”
ที่มา: ทะเบียนเสียงหอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ · ไฟล์เสียงและข้อความถอดเสียงเผยแพร่โดย pagoda.or.th · ความยาววัดจากไฟล์จริงด้วย ffprobe · คำพูดในเครื่องหมายคำพูดคัดตามถอดเสียงคำต่อคำ
แชร์บทความนี้: 💬 LINE 📘 Facebook
เรียบเรียงจากทะเบียนเสียงและข้อความถอดเสียงต้นฉบับ · หอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ