ในบรรดาโอกาสที่ท่านพุทธทาสเทศน์ มีชุดหนึ่งที่ไม่ใช่วันสำคัญทาง ศาสนาระดับชาติ แต่เป็นประเพณีของคนภาคใต้ — วันรับตายายและวันส่งตายาย · ทะเบียนเก็บไว้ ๔๐ กัณฑ์ ระหว่าง ๒๕๐๔–๒๕๓๕ รวม ๓๘ ชม. ๒๖ นาที (นับเทศกาลอื่นที่เหลืออีกไม่กี่รายการรวมอยู่ด้วย)
กัณฑ์เก่าที่สุดของชุด (๒๕๐๔) ท่านไม่ได้เริ่มที่พิธี แต่เริ่มที่คำถามว่าประเพณี เกิดขึ้นได้อย่างไร
เป็นวันบำเพ็ญกุศลอุทิศแด่บูรพชนผู้ล่วงลับไปแล้ว พุทธบริษัทมีประเพณี ของตนเช่นนี้ … การที่จะเกิดมีประเพณีอย่างใดอย่างหนึ่งขึ้นนั้น ย่อมหมายว่ามีความจำเป็น อย่างใดอย่างหนึ่งเกิดขึ้นจนจะเป็นที่เสียหายแก่ประชาชน บรรพบุรุษของเราผู้มีปัญญา เฉลียวฉลาดจึงได้ตั้งประเพณีเหล่านี้ขึ้น
“อุปาทานัปปนูทนกถา” · เทศน์วันรับตายาย · ๑๗ กันยายน ๒๕๐๔ — กัณฑ์เก่าที่สุดของชุด
ชื่อกัณฑ์นั้นเองก็บอกแล้วว่าท่านจะพาไปทางไหน — ทะเบียนบันทึกวงเล็บกำกับไว้ว่า “ตายายมีตัวกู-ของกูน้อยกว่าลูกหลาน” · เป็นการใช้พิธีอุทิศส่วนกุศลเป็นทางเข้า ไปสู่เรื่องตัวกู–ของกู ซึ่งเป็นหัวข้อเดียวกับ ธรรมปาฏิโมกข์ ที่ท่านทำกับพระในวัด
ในกัณฑ์ของวันส่งตายายปีเดียวกัน ท่านอธิบายโครงของประเพณีนี้ไว้ด้วย และบอกว่าเป็นของถิ่นนี้
เป็นขนบธรรมเนียมประเพณีของพุทธบริษัททั้งหลาย ซึ่งนิยมกระทำกันอยู่ ในถิ่นนี้ โดยเฉพาะวันนี้เรามักจะเรียกกันว่าเป็นวันส่งตายาย … บรรพบุรุษของเราได้จัดวางระเบียบประเพณีอันนี้ไว้เป็นวันรับตายายและวันส่งตายาย บางแห่งก็มีเป็นสามวัน คือวันรับตายาย วันเลี้ยงด…
“อเสสนิโรธกถา” · เทศน์วันส่งตายาย · ๒ ตุลาคม ๒๕๐๔
คำว่า “วันเลี้ยง” ในเทปขาดหายไปกลางคำ — ถอดเสียงจบประโยคนั้นไว้แค่นั้น
ทุกอย่างที่กระทำในวันนี้เป็นไปเพื่ออุทิศแก่บุคคลเหล่านั้น จะเป็นการให้ทานก็ดี จะเป็นการรักษาศีลก็ดี จะเป็นการฟังธรรมเทศนาก็ดี สวดมนต์ภาวนาอย่างใดๆก็ดี ล้วนแต่จะทำไปเพื่อเป็นการอุทิศด้วยความระลึกนึกถึง บูรพชนผู้ล่วงลับไปแล้วทั้งสิ้น
“กรรม 4 ประการ” · เทศน์วันส่งตายาย ๒๕๐๙ — ทะเบียนไม่ระบุวัน
แล้วท่านก็เดินต่อไปเรื่องกรรม ๔ ประการ — คือใช้พิธีเป็นบันไดขั้นแรกแล้วขึ้นไป สู่หลักธรรม แบบเดียวกับที่ทำในทุกวันสำคัญ
นอกจากรับ–ส่งตายาย หน้านี้ยังรวมออกพรรษา · สงกรานต์ · ลอยกระทง และกัณฑ์ที่ทะเบียนตั้งชื่อว่า “เทศน์วัน…” อื่น ๆ ซึ่งแต่ละชุดมีไม่กี่รายการ — น้อยเกินจะเป็นบทความของตัวเอง แต่เป็นโอกาสประเภทเดียวกัน คือวันที่ชาวบ้าน มาวัดตามปฏิทิน ไม่ใช่คณะที่นัดมาอบรม
จำนวนกัณฑ์รายปี (ในวงเล็บ):
๒๕๐๔ (๒) · ๒๕๐๕ (๒) · ๒๕๐๙ (๔) · ๒๕๑๑ (๒) · ๒๕๑๒ (๔) · ๒๕๑๓ (๒) · ๒๕๑๔ (๒) · ๒๕๑๕ (๓) · ๒๕๑๗ (๑) · ๒๕๑๘ (๒) · ๒๕๑๙ (๒) · ๒๕๒๐ (๒) · ๒๕๒๒ (๑) · ๒๕๒๓ (๒) · ๒๕๒๔ (๑) · ๒๕๒๕ (๒) · ๒๕๒๖ (๒) · ๒๕๒๘ (๑) · ๒๕๓๐ (๑) · ๒๕๓๒ (๑) · ๒๕๓๕ (๑)
เรียงตามเวลา · ชื่อชุดตามทะเบียนอยู่ใต้หัวข้อ (บอกว่ารายการนั้นเป็นเทศกาลอะไร) · ความยาวทุกช่องวัดจากไฟล์เสียงจริงด้วย ffprobe
ชื่อชุดตามทะเบียนอยู่ใต้หัวข้อ
| ครั้งที่ | วันที่ | หัวข้อ (ตามทะเบียนเสียง) | ความยาว | ฟัง |
|---|---|---|---|---|
| — | ๑๗ ก.ย. ๒๕๐๔ | อุปาทานัปปนูทนกถา (ตายายมีตัวกู ของกูน้อยกว่าลูกหลาน) เทศน์วันรับตายาย | ๑ ชม. ๓๔ นาที | |
| — | ๒ ต.ค. ๒๕๐๔ | อเสสนิโรธกถา (ดับไม่เหลือคือสิ่งเข้าใจง่ายสำหรับตา – ยาย) เทศน์วันส่งตายาย | ๕๐ นาที | |
| — | ๒๙ ส.ค. ๒๕๐๕ | เราจะตั้งตัวเป็นลูกหลานที่ดีของตายายได้อย่างไร เทศน์วันรับตายาย | ๑ ชม. ๓๔ นาที | |
| — | ๒๑ ก.ย. ๒๕๐๕ | ของฝากชั้นเลิศจากตายายแก่ลูกหลาน เทศน์วันส่งตายาย | ๑ ชม. ๓๐ นาที | |
| ๑ | ไม่ระบุวัน · ๒๕๐๙ | ตายายที่ต้องเคารพสักการะตอบแทนคุณด้วยความกตัญญูกตเวที เทศน์วันรับตายาย | ๑ ชม. ๒๑ นาที | |
| ๑ | ไม่ระบุวัน · ๒๕๐๙ | กรรม 4 ประการ เทศน์วันส่งตายาย | ๑ ชม. ๒ นาที | |
| ๒ | ไม่ระบุวัน · ๒๕๐๙ | ตายายชนิดที่จะต้องฆ่าเสียให้ตาย เทศน์วันรับตายาย | ๑ ชม. ๑๐ นาที | |
| — | ๒๙ ต.ค. ๒๕๐๙ | ความไม่ยึดมั่น เทศน์ออกพรรษา วันปวารณา | ๑ ชม. ๑๔ นาที | |
| — | ๓๐ ส.ค. ๒๕๑๑ | บุตรผู้ยกตายาย (บุตรกถา) เทศน์วันรับตายาย | ๑ ชม. ๒ นาที | |
| — | ๑๔ ก.ย. ๒๕๑๑ | มารดาบิดาเป็นพรหมของบุตร เทศน์วันรับตายาย | ๕๓ นาที | |
| — | ๑๕ เม.ย. ๒๕๑๒ | คำว่า สงกรานต์ เทศน์วันสงกรานต์ | ๑ ชม. ๗ นาที | |
| — | ๑๘ ก.ย. ๒๕๑๒ | การดูแลสุขภาพอนามัยและประเพณีทำบุญตายาย พูดก่อนให้ศีลในวันทำบุญส่งตายาย | ๑ ชม. ๑๗ นาที | |
| — | ๓ ต.ค. ๒๕๑๒ | การระลึกนึกถึงคุณตายาย พูดถึงเรื่องอนามัย และพูดก่อนให้ศีลในวันส่งตายาย | ๕๐ นาที | |
| — | ๓ ต.ค. ๒๕๑๒ | ความกตัญญูกตเวที เทศน์วันรับตายาย | ๑ ชม. ๒๗ นาที | |
| — | ๘ ก.ย. ๒๕๑๓ | ความกตัญญูกตเวที เทศน์วันรับตายาย | ๔๘ นาที | |
| — | ๑๓ พ.ย. ๒๕๑๓ | ความหมายของการลอยประทีป เทศน์วันลอยกระทง | ๑ ชม. ๒๘ นาที | |
| — | ๒๘ ส.ค. ๒๕๑๔ | ทำความเข้าใจคำว่าอริยะสาวก เทศน์วันรับตายาย | ๑ ชม. ๓ นาที | |
| — | ๒๘ ส.ค. ๒๕๑๔ | การเตรียมจิตใจระลึกนึกถึงคุณตายาย พูดก่อนให้ศีลในวันทำบุญส่งตายาย | ๒๑ นาที | |
| — | ๑๖ ก.ย. ๒๕๑๕ | การตั้งจิตใจอย่างถูกต้องสำหรับการทำบุญตายาย พูดก่อนให้ศีลในวันทำบุญรับตายาย | ๔๒ นาที | |
| — | ๓๐ ก.ย. ๒๕๑๕ | ปรมัตถปฎิปทา ที่มองไม่เห็นตัว เทศน์วันส่งตายาย | ๓๑ นาที | |
| — | ๒๐ พ.ย. ๒๕๑๕ | คำอธิบายความหมายวันของลอยกระทง เทศน์วันลอยกระทง | ๑ ชม. ๑ นาที | |
| — | ๙ ก.ย. ๒๕๑๗ | การทำตัวเป็นลูกหลานที่ดี พูดกับเด็ก คนหนุ่ม และคนแก่ ในวันทำบุญส่งตายาย | ๔๗ นาที | |
| — | ๑๓ ก.ย. ๒๕๑๘ | ของฝากวันตายาย (ต่อ) เทศน์วันรับตายาย | ๑๓ นาที | |
| — | ๑๘ พ.ย. ๒๕๑๘ | การบูชาประทีปมาลาเนื่องในวันเพ็ญเดือน ๑๒ เทศน์วันลอยกระทง | ๕๐ นาที | |
| — | ๑ ก.ย. ๒๕๑๙ | ประโยชน์ของความกตัญญู เทศน์วันรับตายาย | ๑ ชม. ๒ นาที | |
| — | ๑๖ ก.ย. ๒๕๑๙ | ความเป็นมาของวันส่งตายายและการทำหน้าที่ของตนให้ถูกต้อง เทศน์วันส่งตายาย | ๔๔ นาที |
ชื่อชุดตามทะเบียนอยู่ใต้หัวข้อ
| ครั้งที่ | วันที่ | หัวข้อ (ตามทะเบียนเสียง) | ความยาว | ฟัง |
|---|---|---|---|---|
| — | ๒๗ ต.ค. ๒๕๒๐ | พระเจ้าเปิดโลก (เทโวโรหณะ) เทศน์ออกพรรษา วันปวารณา | ๕๗ นาที | |
| — | ๒๕ พ.ย. ๒๕๒๐ | พิธีลอยกระทง เทศน์วันลอยกระทง | ๑ ชม. ๐ นาที | |
| — | ๖ ต.ค. ๒๕๒๒ | การกระทำปวารณา เทศน์ออกพรรษา วันปวารณา | ๕๕ นาที | |
| — | ๑๑ ส.ค. ๒๕๒๓ | มาตาปิตุกถา เทศน์วันแม่แห่งชาติ | ๕๑ นาที | |
| — | ๒ ต.ค. ๒๕๒๓ | การแสดงความกตัญญูต่อญาติผู้ล่วงลับ เทศน์วันส่งตายาย | ๕๕ นาที | |
| — | ๑๒ ส.ค. ๒๕๒๔ | แม่ เทศน์วันแม่แห่งชาติ | ๔๑ นาที | |
| — | ๑๐ ก.ย. ๒๕๒๕ | การระลึกนึกถึงตายาย ปรารภก่อนทำพิธี ส่ง ตายาย | ๔๑ นาที | |
| — | ๒๕ ก.ย. ๒๕๒๕ | อตัมมยตา แสดงธรรมในวันส่งตายาย | ๒๘ นาที | |
| — | ๑๔ ก.ย. ๒๕๒๖ | ตายาย ภาษาคน ภาษาธรรม เทศน์วันรับตายาย | ๑ ชม. ๕ นาที | |
| — | ๒๙ ก.ย. ๒๕๒๖ | บรรพบุรุษ เทศน์ในวันส่ง ตายาย | ๔๐ นาที | |
| — | ๖ ต.ค. ๒๕๒๘ | ระลึกบูชาคุณของตายาย พูดก่อนพิธีในวันส่ง ตายาย | ๔๐ นาที |
ชื่อชุดตามทะเบียนอยู่ใต้หัวข้อ
| ครั้งที่ | วันที่ | หัวข้อ (ตามทะเบียนเสียง) | ความยาว | ฟัง |
|---|---|---|---|---|
| — | ๑๕ ก.ย. ๒๕๓๐ | ความถูกต้อง เทศน์ในวันส่ง ตายาย | ๑ ชม. ๒๔ นาที | |
| — | ๒๒ ก.ย. ๒๕๓๒ | อตัมมยตา เทศน์ในวันส่ง ตายาย | ๔๗ นาที | |
| — | ๒๕ ต.ค. ๒๕๓๕ | พระคุณแม่ เทศน์วันแม่แห่งชาติ | ๔๑ นาที |
ชื่อชุดตามทะเบียนอยู่ใต้หัวข้อ
| ครั้งที่ | วันที่ | หัวข้อ (ตามทะเบียนเสียง) | ความยาว | ฟัง |
|---|