ปาฐกถาครั้งแรกที่กรุงเทพฯ — 'วิถีแห่งการเข้าถึงพุทธธรรม'

๑๓ กรกฎาคม ๒๔๘๓ ที่พุทธธรรมสมาคม — เปิดฉาก 'ยืนบรรยายแบบสากล' ครั้งแรก

ท่านเล่าไว้ใน 'เล่าไว้เมื่อวัยสนธยา' ว่าการแสดงปาฐกถาเต็มรูปครั้งแรกที่กรุงเทพฯ ครั้งนี้ คุณสัญญา ธรรมศักดิ์ (ขณะนั้นเป็นปลัดกระทรวงยุติธรรม) เป็นผู้นิมนต์ไปพูดที่พุทธธรรมสมาคม ซึ่งตั้งอยู่ที่ร้านขายหนังสือของมหามกุฏหน้าวัดบวรฯ — 'ก่อนไปเทศน์ ก็คิดว่า ทำอย่างไรจะไม่ให้ขายหน้าคุณสัญญา เขาอุตส่าห์มานิมนต์ไป' ท่านเตรียมหัวข้อใส่สมุดแบบฝึกหัดนักเรียนเล่มเล็ก ๆ และเลือกใช้คำว่า 'พุทธธรรม' ให้พ้องกับชื่อสมาคม ปาฐกถาเรื่อง 'วิถีแห่งการเข้าถึงพุทธธรรม' ครั้งนี้ใช้เวลาราว ๒ ชั่วโมง ๑๕ นาที

ครั้งนี้ยังเป็นการเปิดฉาก 'ยืนพูด' บรรยายธรรมแบบสากลเป็นครั้งแรก มีผู้คัดค้านภายหลังว่าผิดวินัย (ยืนแสดงธรรมแก่ผู้นั่งเป็นอาบัติทุกกฏ) ซึ่งท่านตีความว่า 'เป็นคนละยุค คนละสมัย คนละถิ่น คนละประเทศ' — ความคิดใช้ปาฐกถาแทนเทศน์ใบลานเกิดจากความรู้สึกว่า 'ของเดิมเต็มสมัยแล้ว คิดจะเอาอย่างสากลเสียบ้าง'

ผลสะเทือนของปาฐกถาครั้งนี้บันทึกไว้ว่า เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี (ครูเทพ) อ่านแล้วออกปากว่า 'หนังสือนี้จะไม่ตาย' พระยาภรตราชสุพิชเป็นคนแรกที่ขอพิมพ์แจกในงานศพ และกุหลาบ สายประดิษฐ์ นักเขียนคนสำคัญของยุค มาฟังแล้วเขียนสนับสนุนลงหนังสือพิมพ์

กำลังโหลดรายละเอียด…