บรรยาย ตัวกู-ของกู อบรมพระสงฆ์สามเณรในพรรษา

พรรษา ๒๕๐๔ · คำที่กลายเป็นคำประจำตัวท่าน — จิตเดิมประภัสสร กิเลสเป็นแขกจร ไม่ใช่เจ้าของบ้าน

ทะเบียนของหอจดหมายเหตุระบุที่มาของเล่มไว้ตรง ๆ ว่าเป็น คำบรรยายในพรรษา ประจำปีพุทธศักราช ๒๕๐๔ และจัดพิมพ์ครั้งแรกในปีถัดมา ๒๕๐๕ โดยสำนักพิมพ์สุวิชานน์ ในชื่อ ตัวกู-ของกู หรือ หลักพุทธศาสนา สำหรับนักศึกษาผู้ไม่เคยสนใจมาก่อน

ชื่อรองของเล่มบอกกลุ่มผู้อ่านที่ท่านเล็งไว้อย่างชัดเจน คือคนที่ไม่เคยสนใจพุทธศาสนามาก่อน และในฉบับหลัง ๆ ยังพิมพ์ชื่อรองอีกอย่างว่า การมีชีวิตอยู่โดยไม่ต้องเป็นทุกข์

คำปรารภของเล่มแก้ความเข้าใจผิดพื้นฐานข้อหนึ่งไว้อย่างชัด คือคนมักเข้าใจว่ากิเลสอย่างโลภ โกรธ หลง ครอบงำใจอยู่ตลอดเวลา เสมือนจิตกับกิเลสเป็นสิ่งเดียวกันแยกออกจากกันไม่ได้ ท่านยกพระพุทธภาษิต ปภสฺสรมิทํ ภิกฺขเว จิตฺตํ อาคนฺตุเกหิ อุปกฺกิเลเสหิ อุปกฺกิลิฏฺฐํ มาชี้ว่า จิตตามธรรมดามีความประภัสสร กิเลสเป็นของจรเข้ามา ไม่ได้อยู่ประจำ

ข้อแยกที่ท่านย้ำให้สังเกตคือคำว่า ปราบ กับ ป้องกัน — ปราบหมายถึงทำลายสิ่งที่มีอยู่ให้หมดไป ซึ่งเป็นงานของพระอรหันต์ ส่วนป้องกันคือสร้างรั้วไม่ให้สิ่งข้างนอกเข้ามาถึงตัว ซึ่งเป็นสิ่งที่คนธรรมดาทำได้

จากนั้นจึงถึงแก่นของเรื่อง ว่าความรู้สึกที่เป็นตัวเรา-ของเรา หรือ ตัวกู-ของกู ไม่ได้เกิดอยู่ตลอดเวลา มันเกิดต่อเมื่อมีการกระทบทางตาหูจมูกลิ้นกายใจ แล้วเพราะไม่รู้ถ่องแท้จึงไปเหมาเอาสิ่งภายนอกที่มากระทบว่าเป็นของกู

คำบรรยายชุดนี้เป็นต้นทางของงานชุดใหญ่ที่ตามมา คือคำบรรยายเรื่องตัวกู-ของกู เป็นพิเศษ ในสวนโมกข์ พ.ศ. ๒๕๑๐-๒๕๑๑ ซึ่งพิมพ์เป็น ธรรมปาฏิโมกข์ เล่ม ๑

กำลังโหลดรายละเอียด…