ล้ออายุ ๒๕๐๙–๒๕๓๕

ทุกวันที่ ๒๗ พฤษภาคม ท่านพุทธทาสขึ้นธรรมาสน์พูดเรื่องวันเกิด ของตัวเอง — แต่ไม่ใช่เพื่อรับพร · ท่านเรียกงานนั้นว่า “ล้ออายุ” และทะเบียนเสียง เก็บไว้ ๑๐๔ กัณฑ์ ตลอด ๒๕ ปี ตั้งแต่วันครบ ๖๐ ปีจนถึงปีสุดท้าย ที่ท่านยังพูดได้ รวม ๑๕๔ ชม. ๕๗ นาที

“ใครล้อใคร”

คำว่าล้ออายุยังใหม่พอที่ในปี ๒๕๑๒ ท่านต้องหยุดอธิบายให้ผู้ฟังก่อน

เนื่องจากเป็นวันที่มีอายุครบรอบปีแต่ละปีละปีก็อยากจะทำอะไรสักอย่างหนึ่ง ซึ่งเห็นว่าจะมีประโยชน์ทั้งแก่ตนเองและผู้อื่น ในที่สุดก็ได้กระทำมาในลักษณะที่เรียกว่า ทำบุญล้ออายุ ที่เรียกว่าทำบุญล้ออายุนี้ บางคนก็เข้าใจแล้วว่าหมายความถึงอะไร แต่บางคนก็ยังไม่เข้าใจ เพราะได้ยินได้ฟังเป็นครั้งแรก

กัณฑ์ที่ ๒ “ทางหลีกโรคบ้า” · ๒๗ พฤษภาคม ๒๕๑๒ (อายุ ๖๓ ปี)

ปีถัดมาท่านตอบคำถามที่ค้างไว้ว่าใครเป็นผู้ล้อและใครถูกล้อ

ขอให้สังเกต ให้เข้าใจส่วนสำคัญ อย่างที่แนะ ให้สังเกตแล้ว เมื่อตอนเช้า ว่าใครล้อใคร คำว่า ล้ออายุนี้ ใครล้อใคร โดยใจความแท้ ๆ ก็คือ สติปัญญามันล้อความโง่ ที่คนเราคนหนึง นั้น ที่บางเวลามันก็โง่อย่างไม่น่าเชื่อ บางเวลามันก็นึกได้ แล้วมันก็ฉลาดดี นี่มันก็เป็นเรื่องที่ควรล้อ

กัณฑ์ที่ ๒ “สิ่งที่ได้จากการล้อ” · ๒๗ พฤษภาคม ๒๕๑๓ (อายุ ๖๔ ปี)

ท่านอธิบายต่อว่าทำไมต้องเป็น “ล้อ” ไม่ใช่คำอื่น — “ที่พูดว่าล้อนี้ มันเป็นคำสุภาพ หรือว่ามันไม่น่ากลัว ถ้าเราเอามาตี มาเฆี่ยน มานี่ มันน่ากลัว” · และช่วงปี ๒๕๑๑–๒๕๑๓ ชื่อกัณฑ์ก็เดินไปทางเดียวกันทั้งชุด: “โลกนี้มีแต่คนบ้า” · “รำลึกความบ้าเพื่อแก้บ้า” · “ทางหลีกโรคบ้า” · “สติปัญญามันล้อความโง่”

แม้วันเกิดก็เป็นของสมมติ

สิ่งแรกที่ท่านล้อเกือบทุกปีคือความแม่นยำของวันเกิดเอง · ปี ๒๕๑๒ ท่านเปิดด้วย การคิดเลขให้ผู้ฟังฟังว่าตอนนั้นยังไม่ครบ ๖๓ ปีจริง

ถ้านับอย่างใหม่ก็ล่วงไปตั้ง ๔ ชั่วโมงแล้ว แต่ถ้านับอย่างเก่าก็ยังไม่มา โยมบอกผมว่า ผมเกิดเวลาพระออกบิณฑบาต ฉะนั้นอีกสัก ๓ - ๔ ชั่วโมง จึงจะมีอายุครบ ๖๓ ปีบริบูรณ์ เดี๋ยวนี้ก็ยังขาดอยู่ ๓ - ๔ ชั่วโมง เพราะฉะนั้น มันก็เป็นการบอกอยู่ในตัวแล้วว่าเรื่องอายุหรือเรื่องอะไรทำนองนี้ก็เป็นเรื่องสมมุติ

กัณฑ์ที่ ๑ “รำลึกความบ้าเพื่อแก้บ้า” · ๒๗ พฤษภาคม ๒๕๑๒

ปี ๒๕๑๔ ท่านยกเรื่องเดียวกันจากอีกมุม คือปฏิทินสองระบบให้คำตอบคนละวัน

ในฐานะที่เป็นวันที่สมมติว่าเป็นวันเกิด ถ้าถือทางจันทรคติก็ยังอีกตั้ง 3 วัน คือเดือน 7 ขึ้น 7 ค่ำ แต่เดี๋ยวนี้ถือทางสุริยคติ เอาวันที่ 27 พฤษภาคม เป็นวันรับสมมติ … นี้มันก็เป็นเรื่องมายาหลอกลวงที่แสดงถึงสิ่งมนุษย์สมมติกันอยู่แล้ว

กัณฑ์ที่ ๑ “ลักษณะทั่วไปในหมู่พุทธบริษัท” · ๒๗ พฤษภาคม ๒๕๑๔ (อายุ ๖๕ ปี)

วันเดียว สามกัณฑ์ — เช้า บ่าย ค่ำ

ปีที่มีบันทึกครบ ๆ จะเห็นว่างานล้ออายุกินทั้งวัน · ปี ๒๕๑๓ กัณฑ์ที่ ๒ ขึ้นต้นว่า “บัดนี้เวลาก็ล่วงมาถึง เอ่อ, ๑๕ น. แล้ว ผมก็อยากจะพูดต่อ จากที่พูดค้างไว้ เมื่อตอนเช้า” และกัณฑ์ที่ ๓ ขึ้นต้นว่า “ค่ำที่ ๒๗ พฤษภาคม สำหรับผมล่วงมาถึงเวลา ๒๐:๓๐ น. แล้ว” — เป็นเรื่องเดียวที่แบ่งเล่าสามรอบ ไม่ใช่สามหัวข้อแยกกัน

จำนวนกัณฑ์รายปีและอายุของท่านในปีนั้น (คำนวณจากปีในทะเบียน):

๒๕๐๙ (๖๐ ปี · ๖ กัณฑ์) · ๒๕๑๑ (๖๒ ปี · ๔ กัณฑ์) · ๒๕๑๒ (๖๓ ปี · ๓ กัณฑ์) · ๒๕๑๓ (๖๔ ปี · ๔ กัณฑ์) · ๒๕๑๔ (๖๕ ปี · ๔ กัณฑ์) · ๒๕๑๕ (๖๖ ปี · ๒ กัณฑ์) · ๒๕๑๖ (๖๗ ปี · ๔ กัณฑ์) · ๒๕๑๗ (๖๘ ปี · ๔ กัณฑ์) · ๒๕๑๘ (๖๙ ปี · ๔ กัณฑ์) · ๒๕๒๐ (๗๑ ปี · ๕ กัณฑ์) · ๒๕๒๑ (๗๒ ปี · ๕ กัณฑ์) · ๒๕๒๒ (๗๓ ปี · ๕ กัณฑ์) · ๒๕๒๓ (๗๔ ปี · ๕ กัณฑ์) · ๒๕๒๔ (๗๕ ปี · ๖ กัณฑ์) · ๒๕๒๕ (๗๖ ปี · ๔ กัณฑ์) · ๒๕๒๖ (๗๗ ปี · ๗ กัณฑ์) · ๒๕๒๗ (๗๘ ปี · ๔ กัณฑ์) · ๒๕๒๘ (๗๙ ปี · ๖ กัณฑ์) · ๒๕๒๙ (๘๐ ปี · ๕ กัณฑ์) · ๒๕๓๐ (๘๑ ปี · ๑ กัณฑ์) · ๒๕๓๑ (๘๒ ปี · ๓ กัณฑ์) · ๒๕๓๒ (๘๓ ปี · ๔ กัณฑ์) · ๒๕๓๓ (๘๔ ปี · ๕ กัณฑ์) · ๒๕๓๔ (๘๕ ปี · ๒ กัณฑ์) · ๒๕๓๕ (๘๖ ปี · ๒ กัณฑ์)

๒๕๐๙: ปีที่ยังเป็น “ธรรมเทศนา” ไม่ใช่ “ล้ออายุ”

รายการเก่าที่สุดในทะเบียนคือปี ๒๕๐๙ วันครบ ๖๐ ปี · รูปแบบยังเป็นเทศน์เป็นกัณฑ์ มีชื่อบาลี (“อุณหิสสวิชโยวินยกถา”) และท่านยังไม่ใช้คำว่าล้ออายุ

ธรรมเทศนาในวันนี้เป็นธรรมเทศนาพิเศษอย่างยิ่ง เนื่องจากปรารภเหตุ เป็นพิเศษนั่นเอง วันนี้เป็นวันพิเศษสำหรับอาตมาโดยเหตุที่ว่าเป็นวันที่มีอายุครบ ๖๐ ปี บริบูรณ์ วันที่ ๒๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๔๙ เวลาเช้า เป็นเวลาที่เกิดมาในโลกนี้

กัณฑ์ที่ ๑ “อุณหิสสวิชโยวินยกถา” · ๒๗ พฤษภาคม ๒๕๐๙ — เสียงเก่าที่สุดของชุด

นี่เป็นที่มาของวันเกิดที่ใช้ในเว็บนี้ทั้งเว็บ — ๒๗ พฤษภาคม ๒๔๔๙ จากปากท่านเอง

ครั้งสุดท้าย ๒๕๓๕

ล้ออายุครั้งสุดท้ายที่มีเสียงคือ ๒๕๓๕ อายุ ๘๖ ปี · ท่านขึ้นพูดทั้งที่หมอห้าม และบอกผู้ฟังตรง ๆ ว่าอาจจะไม่จบ

อาตมาอยู่ในสภาพที่ไม่มีแรงที่จะพูดกับท่านทั้งหลาย แล้วหมอก็ห้ามว่า ไม่ควรพูดแล้ว ความดันของโลหิตเกือบจะไม่มีแล้ว แต่ถึงอย่างนั้นก็ยังจะต้องมาพูด ตามธรรมเนียม เพราะว่าท่านทั้งหลายก็อุตส่าห์มาด้วยความหวังว่าคงจะได้พูดจากันนิดหน่อย สัก ๒-๓ คำ แล้วก็คิดเผื่อไว้ด้วยว่าถ้ามันต้องตายลงเวลานี้ก็คงจะเป็นได้เหมือนกัน

ครั้งที่ ๑ “ความถูกต้อง ๔ อย่างและอาการตลิ่งไหล” · ๒๗ พฤษภาคม ๒๕๓๕

วันรุ่งขึ้นท่านกลับมาพูดต่ออีกกัณฑ์เพื่อให้เรื่องจบ — “แม้ว่าจะรู้สึกไม่มีแรง เกี่ยวกับสุขภาพ แต่ก็ยังตั้งใจว่าจะมาพูดต่ออีกนิดหน่อยเพื่อให้เรื่องมันจบโดยสมบูรณ์” · เรื่องที่ท่านยืนยันจะเล่าให้จบชื่อ “ไอ้ชาติโง่” · ทะเบียนไม่มีรายการล้ออายุปี ๒๕๓๖ และท่านมรณภาพเมื่อ ๘ กรกฎาคม ๒๕๓๖

ตารางเสียงทั้งหมด

เรียงตามเวลา แบ่ง ๓ ช่วง · ความยาวทุกช่องวัดจากไฟล์เสียงจริงด้วย ffprobe · ทุกแถวคือวันที่ ๒๗ พฤษภาคม เว้นบางกัณฑ์ที่ต่อเป็นวันรุ่งขึ้น

พ.ศ. ๒๕๐๙–๒๕๑๘ ๓๕ รายการ · ๕๓ ชม. ๓๒ นาที

ช่องหัวข้อมีอายุของท่านในปีนั้นกำกับไว้ (คำนวณจากปีในทะเบียน)

พ.ศ. ๒๕๒๐–๒๕๒๙ ๕๒ รายการ · ๗๘ ชม. ๕๑ นาที

ช่องหัวข้อมีอายุของท่านในปีนั้นกำกับไว้ (คำนวณจากปีในทะเบียน)

พ.ศ. ๒๕๓๐–๒๕๓๕ ๑๗ รายการ · ๒๒ ชม. ๓๓ นาที

ช่องหัวข้อมีอายุของท่านในปีนั้นกำกับไว้ (คำนวณจากปีในทะเบียน)