น.34 ๓๐ ทำความเข้าใจเอาเอง. ชีวิต เป็นการงานอยู่ในตัวชีวิต หรือ เป็นการต่อสู้ อยู่ในตัวชีวิต. ในการงาน หรือใน การต่อสู้นั้น เป็นการปฏิบัติธรรมอยู่ในตัวมันเองด้วย เพราะฉะนั้น ต้องปฏิบัติธรรมตามที่ธรรมชาติกำหนดไว้ อย่างนี้ให้สำเร็จ ให้เลื่อนขึ้นไปเป็นชั้น เป็นชั้น ๆ แล้วมัน ก็สูงสุดอยู่ในนั้น จนกระทั่งฉลาดพอ ไม่เกิดตัวกู - ของกู ในการคบหาสมาคม เกี่ยวข้องกับคนอื่น แล้วก็ทำงานด้วย ความเสียสละ. ตัวความเสียสละนั้น มันก็เป็นตัวธรรมะ สูงสุดอยู่แล้ว ก็ทำงานอย่างไม่มีตัวกู-ของกู มันก็สิ้นสุด กันเท่านั้นเอง. นี่แหละ ที่ว่า ทำงานด้วยจิตว่าง ยกผลงานให้ ความว่าง กินอาหาร เพื่อกันตาย - ไม่ต้องตายนี้ ; ก็ กินของความว่าง ถ้าถือคาถานี้เป็นหลัก มันก็เป็นการ ปฏิบัติธรรมะอยู่ในตัวการงานที่สูงสุด เป็นตัวการปฏิบัติที่ สูงสุด คือปฏิบัติเรื่องสุญญตา เรื่องนิพพานอยู่ในตัวการ งานนั้น. บทที่ว่า ทำงานทุกชนิดด้วยจิตว่าง ประโยคนี้ ทำให้ถูกเขาหาว่าบ้า หรือมิจฉาทิฏฐิ พอ ๆ กัน คือเขา
น.35 ๓๑ ว่าทำไม่ได้ พูดแต่ปาก และที่พูดว่า ยิ่งจิตว่าง ยิ่งทำงาน สนุก นั้น เขายิ่งไม่เชื่อ มีเขียนไว้ต่อต้าน ว่าเขาไม่เชื่อ เขียนลงในหนังสือพิมพ์รายวันก็มี ที่อื่นก็มี ว่าเขาไม่ยอมเชื่อ ว่าจิตว่างทำงานสนุกอย่างนี้เป็นต้น. มันเข้าใจยาก ทำงานทุกชนิดด้วยจิตว่าง ยกผลงาน ให้ความว่าง นี้เข้าใจยากจริงๆ แต่ที่นี้เดี๋ยวนี้เรากำลังทำอยู่ กำลังทำอยู่ให้เข้าใจให้ได้ ให้มันเกิดขึ้นมา กำลังฝึกฝน กำลังต่อสู้ กำลังทำ เพื่อความเป็นอย่างนั้น. หากใครจะรวบรัดทีเดียวให้ได้ผลหมด หลาย ๆ อย่าง โดยวิธีทางลัด ก็ให้หัดทำงานด้วยจิตว่าง และ การงานนั้น ก็เป็นการปฏิบัติธรรมที่สูงสุด ไม่มีอะไร สูงสุดกว่า. วันนี้ พูดถึงการมีชีวิตอยู่ ด้วยจิตว่าง ทำการงาน ด้วยจิตว่าง เป็นการซ้อมปาฏิโมกข์ธรรมะ ในหัวข้อว่า การงาน คือการปฏิบัติธรรม ถ้าปฏิบัติธรรมในระดับสูงสุด ก็คือทำงานด้วยจิตว่าง.
น.36 เอกสารชุด มองด้านใน อันดับ ๑ ภาษาคน - ภาษาธรรม " ๒ ภัยของพุทธศาสนา (วิปัสสนาตำน้ำพริก) " ๓ เทคนิคแห่งความเป็นมนุษย์ " ๔ เกิดมาทำไม? (ตอน ๑ - ๒) " ๕ เกิดมาทำไม? (ตอน ๓ - ๔ - ๕) " ๖ เรามา "กิน" เวลากันเถิด " ๗ ทำบุญสามแบบ " ๘ ทางรอด ๕ ประการ (วิมุตตายตนะ) " ๙ ระวัง ว่างอันธพาล " ๑๐ การมองสิ่งทั้งปวงในด้านใน " ๑๑ สมาธิ วิปัสสนา ตามวิธีธรรมชาติ " ๑๒ ดวงตาที่เห็นธรรม " ๑๓ วธชนะความตาย " ๑๔ มหาวิทยาลัยในตัวคน " ๑๕ อุปสรรคของการเข้าถึงธรรม " ๑๖ อุปสรรคที่มีอยู่ในคำพูด " ๑๗ ในสังสารวัฏฏ์ มีนิพพาน " ๑๘ ทำอย่างไรจึงจะเรียนดี ? " ๑๙ วิธศึกษาพุทธศาสนา " ๒๐ โจรปล้นธรรมชาติ " ๒๐ รบกันหลาง แลกธรรมกันหลาง " ๒๒ ทำอย่างไรคุณพระจึงจะคุ้มครอง " ๒๓ การงาน คือการปฏิบัติธรรม
น.37 รายนามท่านที่สละทรัพย์ช่วยเผยแพร่เอกสารชุด มองด้านใน ๑. คุณสุริยัน วงศ์พัฒน์ ๑๐๐ บ. ๒. คุณน้ำเฉิน หงสนันทน์ ๑๐๐ บ. ๓. คุณวัชรี สุคนธ์ทิพย์ ๓๐, บ. ๔. แพทย์หญิงวรนุช อุนากูล ๑๐๐ บ. ๕. ภิกษุ บุญเขต กมภโล ๓๐ บ. ๖. คุณจรัส สุวรรณรัตน์ ๑๐๐ น. ๗. ณ. บริจาค ๑๐๐ บ. ๘. คุณพี่ปรียา วงศ์วิวัฒน์ ๑๐๐ บ. ๙. คุณอุดม ศรีวิเชียร ๒๒๕ บ. ๑๐. คุณประทุม แสงจันทร์ ๒๒๕ บ. ๑๑. คุณบุญส่ง คล้ายแก้ว ๑๐๐ บ. ๑๒. คุณบุญธรรม อยู่พุก ๕๐ บ. ๑๓. คุณพี่พร้อม จูฑะเตมีย์ ๑,๐๐๐ บ. ๑๔. คุณเสริม เภกะนันทน์ ๑๐๐ บ. ๑๕. พระยาภรตราชสุภิต ๑๐๐ บ. ๑๖. คุณทองย้อย แย้มศิริ ๕๐ บ. ๑๗. คุณวงษ์ อมรศีลสวัสดิ์ ๒๐ บ. ๑๘. คุณมานะ บุญเกต ๓๐ บ. ๑๙. พ.อ. สาลี่ ปาละกุล และครอบครัว ๒,๐๐๐ บ. ๒๐. นายสุน นางตุ๋น ศิริอัฐ ๕๐๐ บ. ๒๑. คุณพี่คำมูล อนุชาผัด ๕๐๐ บ. ๒๒. คุณสอาด กองสุวรรณ ๕๐๐ . บ. ๒๓. ว.อ. ๑๐๐ บ. (ส่วนที่ขาด ผู้จัดทำชำระ)
น.38 การงาน คือการประพฤติธรรม อันการงาน คือค่า ของ มนุษย์ ของมีเกียรติ ที่สุด อย่าสงสัย ชัก สนุก ด้วยการงาน เบิกบานใจ ไม่เท่าไร รู้ธรรม ฉ่ำซึ้ง จริง ; ตัวการงาน คือตัวการประพฤติธรรม พร้อมกันไป หลายส่ำ มีค่ายิ่ง ถ้าจะเปรียบ ก็เหมือนคน ฉลาดยิง นัดเดียววิ่ง เก็บนก หลายพก เอยฯ พุทธทาส อินทปัญโญ
Buddhadasa