เมตตามหานิยม ตอนที่ ๔ — เครื่องรางที่แท้จริงคือพระธรรม ไม่ใช่เครื่องรางของขลัง

น.26 ๒๒ บิดา ครูบาอาจารย์เป็นอย่างไร อย่างนี้จึงจะเป็นเครื่องรางที่ สมบูรณ์. ฉะนั้นเราต้องมีสิ่งที่สะกิดตัวเรา ให้มีความละอาย มีความกลัวต่อบาป ให้มีความกล้าหาญต่อบุญ ; พยายามทำ แต่ในทางที่จะให้ความเป็นมนุษย์ของเรารุ่งเรือง. เมื่อพูดถึงเครื่องรางก็อยากจะพูดต่อไปอีกหน่อยหนึ่ง ว่า เราต้องมีอะไรที่เป็นเครื่องสะกิดใจไม่ให้เราลืมการบวช เช่นมีคนเขาคิดกันว่ารูปถ่ายเมื่อบวช จะช่วยไม่ให้ลืมการบวช ; แต่นั้นดูจะยังไม่ดีเท่ากับว่า วัตถุศักดิ์สิทธิ์ของการบวช โดยเฉพาะเช่น จีวรและบาตร. เรื่องนี้เกิดได้ความรู้สึกมา หรือสังเกตเห็นเมื่อไปเยี่ยมวังของกรมพระยาดำรง ฯ ท่านหญิง พูล ท่านพาดู เที่ยวดูทั่ววังกระทั่งเข้าไปในห้องพระที่สวยงาม แลเห็นบาตรที่สวยงาม ไตรจีวรพาดอยู่บนบาตรนั้นในห้องพระ ถามว่า นี่อะไรกัน ท่านก็บอกว่าของพ่อเมื่อท่านบวช ไว้ให้ ลูก ๆ ไหว้ ท่านว่าอย่างนี้. นี่รู้สึกสะกิดใจถึงขนาดที่เรียกว่า "move" หรือ "สดุ้ง" ถึงกับว่า อันนี้ดี-ดีมาก เพราะว่าเป็น เครื่องตักเตือนตนได้ยิ่งกว่ารูปถ่าย และเป็นประโยชน์แก่ผู้อื่น ในทางศักดิ์สิทธิ์ยิ่งกว่ารูปถ่าย. ฉะนั้นถ้าคนที่บวชแล้ว จะเอาจีวรและเอาบาตรนี้ ไปไว้ขู่ตัวเองไม่ให้ลืม ไปใส่ไว้ในห้อง ห้องที่สมควร เช่น ถ้ามีห้องพระ ห้องบูชา ก็ควรเอาไปไว้ในห้องนั้น หรือห้อง

น.27 ๒๓ รับแขก หรือห้องเก็บของอะไรก็ได้ ถ้าเรามีความกล้าหาญพอ ไม่เป็นทาสสังคมเกินไป คือว่ากล้าทำสิ่งที่เราเห็นว่ามีเหตุผล ของเราเอง อย่างนี้เราก็เอาบาตรจีวรนี้ไปไว้ ไว้ในที่ที่จะขู่ ตัวเราเองอยู่เสมอไม่ให้ลืม. คนเขลา ๆ ก็ทิ้งขว้างกระจัด กระจาย นับตั้งแต่วันสึก จีวรไปทาง บาตรไปทาง อะไรไป ทาง นี้มันเข้ากับคำตำหนิที่พระพุทธเจ้าตรัสว่า ภิกษุอลัสซี ชนิดนั้น เหมือนกับนกตัวหนึ่งซึ่งไม่รู้ประมาณตัวเอง บินขึ้น ไปสูงในระดับที่มีลมอย่างแรง เรียกว่าลม เวรัมภาพัด. ลม นั้นก็พัดนกตัวนั้นกระจัดกระจาย ปีกไปทาง หัวไปทาง ขาไป ทาง ตัวไปทาง นี่คือภิกษุหรือคนที่โง่เขลา จะต้องฉิบหาย จากธรรมะ ต้องสึกอย่างที่เรียกว่า จีวรไปทาง บาตรไปทาง ผ้ากรองน้ำไปทาง อะไรไปทาง; นี้มันเป็นคำด่าที่ไม่ใช่สวัสดี มงคลนัก. เราต้องไม่มีลักษณะอย่างนั้น. ฉะนั้นจึงแนะว่า ถ้าทำได้ ก็ลองเอาอย่าง กรม- พระยาดำรง ฯ ท่านเอาจีวรนี่ บาตรนี่ไปไว้เป็นเครื่องขู่ตัวเอง ให้สะดุดตาอยู่เสมอไม่กล้าทำอะไรผิดพลาดไปจากที่ได้เคยบวช เคยเรียน. รูปถ่ายดูจะไม่มีอำนาจในทางจิตใจมากเหมือน อย่างนี้ สู้บาตรและจีวรนี้ไม่ได้. ฉะนั้น จึงแนะนำให้คนสึก ให้เอาบาตรและจีวรนี้ไปรักษาไว้ ในฐานะเป็นวัตถุศักดิ์สิทธิ์ เพื่อขู่ตัวเอง ก็มีคนเชื่อและทำตามอยู่หลายคนเหมือนกัน ไม่ ต้องออกชื่อ. ที่ว่านี้พูดไปในฐานะเป็นเครื่องรางที่ศักดิ์สิทธิ์

น.28 ๒๔ ที่จะคุ้มครองได้ดียิ่งกว่าเครื่องรางบางอย่างที่ แขวนตระกรุด แขวนลูกอม แขวนอะไรต่าง ๆ ตามความขลาด ตามประสา คนขี้ขลาด คนโง่ คนเขลาไม่ใช่พุทธบริษัทเลย. พุทธบริษัท ต้องมีเหตุผล ต้องมีความกล้าหาญ ต้องทำอะไรให้สำเร็จ ประโยชน์. ถ้าจะมีพระแขวนคอก็ให้แขวนเพื่อระลึกนึกใน เรื่องอย่างนี้ได้. ถ้ามันรุงรังนักจะไม่แขวนก็ได้ แต่ให้ระลึก นึกเรื่องอย่างนี้ได้. วัตถุศักดิ์สิทธิ์ที่น่าดู เช่น บาตร จีวร เป็นต้นนี้จะช่วยได้. ในฐานะที่ว่า ๒๔ ชั่วโมงจะได้สำนึก ตัวได้ครั้งหนึ่ง นี้เป็นประโยชน์ส่วนตัวเรา. ที่เป็นประโยชน์ส่วนลูกหลาน ก็หมายความว่า ลูก หลานเกิดขึ้นมา มันจะได้มีจิตใจน้อมไปในทางพระศาสนา ความคิดที่จะมีพระศาสนาหรือจะเข้าไปเกี่ยวข้องกับพระศาสนา หรือเคารพศีลธรรมนั้น จะได้มีมาตั้งแต่เล็ก ตั้งแต่เด็ก เพราะ เห็นบาตร เห็นจีวรของพ่อที่เคยบวชแล้ว ซึ่งตั้งอยู่ในฐานะ เป็นของศักดิ์สิทธิ์ในบ้านเรือน. นี่ลองไปคิดดู ถ้าเห็นด้วย ก็ทำตาม. พอรวมความแล้วก็ว่า อะไรทุกอย่างที่จะเป็นไปเพื่อ ช่วยให้มีความมั่นคงอยู่ในธรรมวินัย อยู่ในพระศาสนานั้น ต้องทำ จึงจะเป็นผู้ที่มีเครื่องรางที่คุ้มครองได้จริง เป็นผู้ได้รับ

น.29 ๒๕ ประโยชน์ของสิ่งที่สูงสุด มีอำนาจเด็ดขาดที่สุด คือ พระธรรม ได้จริง ; นอกนั้นเป็นเรื่องเล่น ๆ หลอก ๆ ทั้งนั้น ไม่มีอะไร จริงเท่าเรื่องนี้. นี่ขอให้ทุกคนคิดเรื่องนี้ให้มาก ก็จะเป็น เครื่องช่วยให้สำเร็จประโยชน์อีกครั้งหนึ่งในการได้บวช. อย่าง น้อยมันก็จะช่วยให้เรามีจิตใจที่มั่นคง แน่ใจในการที่จะมีสัจจะ ทมะ ขันตี จาคะ หรือว่าเราจะได้มีสติสำนึกอยู่เสมอจะเลื่อน ชั้นตัวเองจากพรหมจารีไปสู่คฤหัสถ์ จากคฤหัสถ์ไปสู่วนปรัสถ์ จากวนปรัสถ์ ไปสู่สันยาสี ได้เหมือนที่เคยอธิบายให้ฟังโดย ไม่ยากเลย ; มันเลื่อนได้โดยไม่ยากเลย. นี่ขอให้มีความ แจ่มแจ้ง แจ่มกระจ่างในข้อเท็จจริงเหล่านี้ และปฏิบัติให้ สำเร็จประโยชน์. ทีนี้เรื่องสุดท้ายที่จะพูดคือ "เรื่องให้ศีลให้พร" แก่ คนสึกคนลาสิกขา. นี้ได้พูดแล้วว่าการลาสึกลาสิกขานี้ไม่ใช่ กลับไปสู่ความเลว ถ้าคนโง่เข้าใจผิดก็ว่าลาสึก ไปเข้าใจว่า "ลาสึก" ส. เสือ สระอึ ก สะกด ลาสึก คือ สึกหรอ นั่น มันเข้าใจผิด. ที่แท้มาจากคำว่า ศึกษา หรือ สิกขา ลาสิกขา ; ไม่ใช่ลาสึก ไม่ใช่สึกหรอ, ฉะนั้นเราต้องไม่ใช่สึกหรอ. ที่นี้คนโง่ ๆ เหล่านั้นมันกลัวว่า จะสึกหรอ มันก็รด น้ำมนต์กันใหญ่ ทำพิธีรีตอง ซึ่งนี่ไม่ใช่พิธี แต่เป็นรีตอง

น.30 ๒๖ รดน้ำมนต์กันใหญ่อะไรกันใหญ่ ทำบายสีทำอะไรกันก็มี มัน โง่ที่ไม่รู้จักการให้ศีลให้พรอย่างแท้จริง ตามแบบฉบับของ พระพุทธเจ้า. ธรรมะนั่นแหละ เป็นศีล เป็นพร เป็นน้ำมนต์ ธรรมะเป็นน้ำมนต์ที่ศักดิ์สิทธิ์ เราต้องมีการประพฤติปฏิบัติ ธรรมะตามที่ได้ว่ากล่าวแนะนำสั่งสอนตักเตือน ชี้แจงกันอยู่ เสมอนี่ กระทั่งถึงวาระสุดท้ายนี้ก็ยังพูดถึงสิ่งนี้. ฉะนั้นถ้ามีความเชื่อ มีความเข้าใจ มีความประพฤติ ปฏิบัติตามแล้ว นั่นก็เป็นน้ำมนต์ที่ศักดิ์สิทธิ์ รดอาบจิตใจ แท้จริงอยู่เสมอตลอดเวลา. เดี๋ยวนี้เราถือว่าการรดน้ำมนต์ พรมด้วยใบมะยม หรือใบมงคลอะไรต่าง ๆ นั้น เคยทำกันมา มากแล้ว มันจะเหลือเพื่อแล้ว ตั้งแต่เกิดมาจนบัดนี้. พวก เธอคงจะถูกพรมน้ำมนต์ นับด้วย ๑๐ ครั้ง ๑๐๐ ครั้งแล้วก็ได้ ดังนั้นมันควรจะให้โอกาสเราได้รับการที่จะรดน้ำมนต์อย่างอื่น บ้าง. คือรดน้ำมนต์อย่างแบบของพระพุทธเจ้านี้คือให้มี สัจจะ ทมะ ขันตี จาคะ ให้มีความละอายต่อบาป มีความกลัวต่อบาป ให้มีความกล้าหาญ ต่อการบำเพ็ญบุญ และให้มีวัตถุสิ่งของ ที่เรียกว่าศักดิ์สิทธิ์ เช่น บาตร จีวร นี้เป็นเครื่องตักเตือนตน คุ้มครองตน ไม่ให้ออกไปนอกทางของพระธรรม ; นี่ก็คือ การรดน้ำมนต์ ในขณะนี้ เวลานี้ และตลอดกัลปาวสานต์. ถ้ายังมีความยึดว่ามีตัวตนอยู่เพียงไร ก็ให้มันมีตลอดเวลานั้น.

น.31 ๒๗ และในที่สุดหวังว่าทุกคนจะเห็นแก่ธรรมะ โดยไม่ ต้องพูดถึงอุปัชฌาย์อาจารย์ก็ได้ ; แต่ว่าต้องเห็นแก่ธรรมะ แล้วมันก็จะรวมอุปัชฌาย์ อาจารย์ อยู่ในนั้นเอง แล้วพยายาม เคารพธรรมะ ให้เหมือนกับที่พระพุทธเจ้าทุกพระองค์เคารพ ธรรมะ ที่เราสวดว่า : "เย จ อตีตา สมฺพุทฺธา เย จ พุทฺธา อนาคตา ... ฯลฯ ... สพฺเพ สทฺธมฺมครุโน" พระพุทธเจ้า ทั้งหลายทุกพระองค์ในอดีต ก็เคารพธรรมะ ; พระ- พุทธเจ้าทั้งหลาย ทุกพระองค์ในอนาคต จักมาข้างหน้า ก็เคารพธรรมะ ; แม้พระพุทธเจ้าองค์ปัจจุบันนี้ก็เคารพ ธรรมะ ; ฉะนั้น เราจึงต้องเคารพธรรมะ โดยการศึกษา ให้รู้ให้เข้าใจ มีความเชื่อแน่นแฟ้น แล้วก็ปฏิบัติ มีความ เจริญก้าวหน้าในทางของพระศาสนา สมกับการที่ได้บวช ได้เรียน ได้มีความรู้ความเข้าใจในการนำไปปฏิบัติ เพื่อได้ ประสบความสำเร็จ ในการเกิดมาเป็นมนุษย์ และได้พบ พระพุทธศาสนา ไม่เสียทีที่เกิดมา จงทุก ๆ คนเทอญ. (เสียง "สาธุ" ของผู้ลาสิกขา)

น.32 ของดีแพร่มาใกล้บ้านท่านแล้ว ! ประกาศเพื่ออนุโมทนาทั่วกัน องค์การ บริษัท ห้างร้าน ตัวแทนจำหน่าย ที่ให้ความร่วมมือ ช่วยเผยแพร่ข้อคิดข้อเขียนของ ท่านพุทธทาสภิกขุ ท่านปัญญานันทะภิกขุ ฯลฯ ท่านลองตรวจตลาดหนังสือใกล้บ้านท่าน ในกรุงเทพ ธนบุรี ๑. สภาคริสตจักร์ ประเทศไทย ถนนประมวล ๒. มหามกุฏราชวิทยาลัย หน้าวัดบวรนิเวศน์ ๓. องค์การค้าคุรุสภา ศึกษาภัณฑ์พาณิชย์ ๔. บริษัทศึกษิตสยาม จ.ก. สามย่าน ๕. สุวิชานน์ สามยอด เจริญกรุง ๖. รวมสาส์น วังบูรพา ๗. คลังวิทยา " ๘. แพร่พิทยา " ๙. ผดุงศึกษา " ๑๐. ก้าวหน้า " ๑๑. อักษรสุวรรณ " ๑๒. โอเดียนบุ๊คสโตร์ " ๑๓. โอเดียนสโตร์ สยามสแควร์ ๑๔. บริษัท ดวงกมล จ.ก. " ๑๕. ประมวลสาส์น " ๑๖. ธีระสาส์น " ๑๗. สุวรรณสาส์น " ๑๘. ดาราทอง ข้าง ป.ณ. กลาง " ๑๙. บริษัท นิพนธ์ จ.ก. สี่กั๊กพระยาศรี ๒๐. บริษัท นิพนธ์ จ.ก. สี่แยกราชประสงค์ ๒๑. สยามปริทัศน์ ตรอกนคร ท่าพระจันทร์ ๒๒. พัฒนสาส์น หน้าหอสมุดแห่งชาติ ท่าวาสุกรี

น.33 (๒) ๒๓. เอกภัณฑ์ สามแยกเตาปูน บางชอ ๒๔. ศิริราชบุ๊คเซ็นเตอร์ ท่าเรือวังหลัง ธนบุรี ๒๕. ประพันธ์สาส์น ถนนพระราม ๑ ๒๖. บุคส์ ตรอกโรงหนังเอเธนส์ ใกล้สี่แยกราชเทวี ๒๗. สุภัตรา ซอยภาณุรังษี ธนบุรี ๒๘. ศุภศึกษาสถาน ศรีย่าน สมุทรสาคร ๒๙. มหาชัย สถานีรถไฟมหาชัย ๓๐. ร้านครูประเสริฐ " สมุทรสงคราม ๓๑. ร้านไทยสมุทร์ สถานีรถไฟแม่กลอง เพชรบุรี ๓๒. อำนวยศิลป์ ถนนมายาวงศ์ ๓๓. ไทยสมบูรณ์ ถนนชีสะอิน เชิงสะพานใหญ่ ราชบุรี ๓๔. ธรรมดานิยม ตลาดราชบุรี โพธาราม ๓๕. เอเย่นต์ น.ส.พ. แห่งโพธาราม บ้านโป่ง ๓๖. สงวนวรรณ หลังสถานีรถไฟบ้านโป่ง กาญจนบุรี ๓๗. ก้วงฟุงไถ้ ตลาดท่าเรือ ๓๘. ไทยศิลป์ ถนนแสงชูโต ท่าม่วง ๓๙. สถาพร ถนนประสิทธิสงคราม อ. เมือง ๔๐. ศิรินทร ถนนแสงชูโต อ. เมือง สุพรรณบุรี ๔๑. กิ่งทองพานิช ถนนพลายเพชร อ. เมือง ๔๒. นายแปล้ สิงห์สุวรรณ ท่าเรือสุพรรณ นครปฐม ๔๓. ต. ถาวร หน้าพระปฐมเจดีย์ นครไชยศรี ๔๔. ร้านครูวิจิตร ตลาดนครไชยศรี ๔๕. ร้าน ส.ไทยสนอง " สุรินทร์ ๔๖. อารยะพานิช อ. เมือง ๔๗. สวัสดีการพิมพ์ อ. เมือง ถนนสุนทรเทพ นครราชสีมา ๔๘. เอ๊กเส็ง อ. เมือง ๔๙. โรงแรมโพธิ์ทอง อุบลราชธานี ๕๐. ผดุงสาร ถนนอุบลกิจ อ. เมือง อุบลราชธานี

น.34 (๓) ยะโสธร ๕๑. ตงเฮงพานิช ถนนอุทัยรามมิตร กาฬสินธุ์ ๕๒. จินตภัณฑ์บุ๊คเซ็นเตอร์ ถนนภิรมย์ ร้อยเอ็ด ๕๓. สมบุญ ถนนผดุงพานิช อ. เมือง มหาสารคาม ๕๔. ส่งเสริมสารคาม ถนนนพมาศดำรัส ขอนแก่น ๕๕. ส่งเสริมวิทยา ถนนกลางเมือง อ. บ้านไผ่ ๕๖. ศิริบุ๊คสโตร์ ถนนราชนิกุล อ. บัวใหญ่ ๕๗. เทพวิทยาการพิมพ์ ถนนนิเวศร์รัตน์ ชัยภูมิ ๕๘. ไชยวัฒน์พานิช ถนนหฤทัย อ. แก่งคอย ๕๙. พูลสวัสดิ์ ตลาดแก่งคอย ปากช่อง ๖๐. พงษ์พิทยา ถนนเรืองอุทิศ อยุธยา ๖๑. อุดมดี หัวรอ อ่างทอง ๖๒. ศึกษาภัณฑ์ ถนนเทศบาล ๒ อุทัยธานี ๖๓. รุ่งเรืองพาณิชย์ ถนนมหาราช ตาคลี ๖๔. บุญตา จตุธรรม ชัยนาท ๖๕. จิตใส ถนนคงธรรม ๖๖. เสริมพาณิชย์ ซอยภาษีซุง ๖๗. ดุษฎี ถนนสุขาภิบาล มโนรมย์ ลพบุรี ๖๘. เขียนชัยพร ถนนพระยากำจัด ๖๙. เกล็ดแก้ว อ. เมือง นครสวรรค์ ๗๐. วัฒนาพานิชย์ ถนนโกสีย์ ๗๑. สังฆภัณฑ์ ถนนเวชสุวรรณ ๗๒. คุณสมศรี วังวรรณะ ๒๗ จุฬามณี ลำปาง ๗๓. วีระไทย ถนนทิพย์ช้าง เชียงใหม่ ๗๔. สุรวงศ์บุ๊คเซ็นเตอร์ โรงภาพยนต์ ๗๕. พุทธนิคม สวนพุทธธรรม ๗๖. ลานพระธาตุบนดอยสุเทพ สระบุรี ๗๗. วิญญา ถนนพิชัย หลังสถานีรถไฟสระบุรี

น.35 (๔) อ. พัฒนานิคม ๗๘. ร้านนพพร อ. ลำนารายณ์ ๗๙. มิตรชาย หน้าตลาดสด อ. หนองไผ่ ๘๐. เฉลยจิตร์ ถนนคชเสนี เพชรบูรณ์ ๘๑. ไพศาลพานิช ถนนศึกษาเจริญ หล่มศักดิ์ ๘๒. โรงพิมพ์สมัยเกษตรสุวรรณ ถนนวจี พิจิตร ๘๓. ประชานิยม ซอยพรรณเชษฐ์ พิษณุโลก ๘๔. แสงทองพานิช ถนนพญาลิไท สุโขทัย ๘๕. รวมสาส์น ถนนสิงหวัฒน์ สวรรคโลก ๘๖. นิว ส.ว. การค้า ถนนจรดวิถีถ่อง อุตรดิตถ์ ๘๗. วรรณศิริ ถนนสำราญรื่น ๘๘. จำเริญการค้า ถนนตากสิน ตาก ๘๙. เกษมพานิช ถ นนตากสิน กำแพงเพชร ๙๐. อุดมวิทยา ถนนเจริญสุข พังงา ๙๑. สอาด มิตรนนท์ ๕๐ ตลาดทับปุด ไชยา ๙๒. พร้อมพานิช คณะธรรมทาน สุราษฎร์ธานี ๙๓. ภิรมย์ธรรม ตลาดบ้านดอน ภูเก็ต ๙๔. ธรรมจักร ถนนกลาง ๙๕. เสริม ธัญประสาท ร.ร. ภูเก็ตวิทยาลัย ตรัง ๙๖. ศุภบรรณ ข้างวิกเฉลิมตรัง ชุมทางทุ่งสง ๙๗. ทุ่งสงบรรณาคาร พัทลุง ๙๘. บรรณเวช ถนนประชาบำรุง ๙๙ อุดมพานิชยกิจ หน้าตลาดเพียรยินดี หาดใหญ่ ๑๐๐. หาดใหญ่บรรณาคาร สงขลา ๑๐๑. เสน่หาอนุสรณ์ หาดใหญ่ (คุณอนุสรณ์ ศิริรักษ์โสภณ) ปทุมธานี ๑๐๒. สุจิตต์ ถนนปทุมรัตน์ ๒ นนทบุรี ๑๐๓. สุชาดา ตลาดนนทบุรี

น.36 (๕) สมุทรปราการ ๑๐๔. สุชาติพานิช ถนนศรีสมุทร ๑๐๕. ปภากร ถนนท้ายบ้าน ฉะเชิงเทรา ๑๐๖. ธานินทร์บุ๊คเซ็นเตอร์ สถานีขนส่ง ชลบุรี ๑๐๗. สวัสดีมงคล ถนนวชิรปราการ ๑๐๘. เพลินอารมณ์ ถนนเจตน์จำนงค์ ตลาดแสนสุข ๑๐๙. เกษากร ศรีราชา ๑๑๐. ครูเต็งรัง ตลาดศรีราชา ตลาดนาเกลือ ๑๑๑. มหากวีพานิช อ. สัตตหีบ ๑๑๒. อ. พานิช หน้าวัดหลวงพ่ออี๋ อ. บ้านฉาง ๑๑๓. พัฒนาภัณฑ์ ถนนสุขุมวิท ระยอง ๑๑๔. นพกาญจน์ ถนนเกศวานิช (ศูนย์การค้าใหม่) จันทบุรี ๑๑๕. ไชยันต์ เอครพานิช ตราด ๑๑๖. เมืองตราดมอเตอร์ นครนายก ๑๑๗. ประสิทธิ์ภัณฑ์ อ. เมือง ปราจีนบุรี ๑๑๘. พิบูลกิจ ถนนณรงค์ดำริ อรัญประเทศ ๑๑๙. ร้านมานิตย์ ถนนเจ้าพระยาบดินทร์ อ่างทอง ๑๒๐. ป่าโมกข์โอสถ อ. ป่าโมก อุดรธานี ๑๒๑. ก. บรรณกิจ โรงหนังเฉลิมวัฒนา ๑๒๒. วัฒนศึกษา ถนนโพธิ์ศรี หนองคาย ๑๒๓. ไพพานิช ถนนมีไชย สกลนคร ๑๒๔. สกลพิทยา อ. เมือง ๑๒๕. ผู้แทนของ ก. บรรณกิจ อุดรธานี เลย ๑๒๖. ผู้แทนของ ก. บรรณกิจ อุดรธานี นครพนม ๑๒๗. ผู้แทนของ ผดุงสาร อุบลราชธานี ๑๒๘. ผู้แทนของ ก. บรรณกิจ อุดรธานี ศรีษะเกษ ๑๒๙. บวรภัณฑ์ ถนนกลางเมือง (ถึงวันที่ ๒๙ ส.ค. ๑๖ เปิดร้านเอเย่นต์จำหน่ายได้ ๑๒๙ แห่ง) หากสะดวก โปรดติดต่อได้ทุกหัวเมือง