การงานคือตัวความก้าวหน้า ตอนที่ ๔ — ทำงานคือการปฏิบัติธรรม — เป็นคนงานของพระพุทธเจ้า

น.13 ๑๑ หุงข้าวให้สุนัขกิน เพราะว่าภิกษุนั้นเป็นคนงานของพระพุทธเจ้าที่ซื่อตรงต่อ หน้าที่ของตน แล้วก็จะทำหน้าที่ตามพุทธประสงค์อยู่อย่างไม่เห็นแก่การเหน็ด เหนื่อย เพราะว่าเห็นแก่การงาน หุงข้าวให้คนงานของพระพุทธเจ้ากินอย่างนี้ คงจะผิดกับที่หุงข้าวให้สุนัขกิน แต่อาตมาก็ไม่ได้กล่าวว่า หุงข้าวให้สุนัขกินนั้น มันจะไม่ได้บุญกุศลอะไรเสียเลย เพียงแต่ว่ามันจะเอามาเปรียบกันไม่ได้ เพราะ ว่าการงานมันไม่เหมือนกัน. นี้ ขอให้สังเกตดูในแง่ที่ว่าบางอย่างนั้น เราต้อง ทำกันใน รูปแบบที่เรียกว่า สหกรณ์ คือทำไม่เหมือนกัน แต่แล้วก็มี ความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน ให้เกิดความสำเร็จร่วมกัน นี้ก็เรียกว่า การงานและยิ่งเป็นการงานที่จำเป็นอย่างยิ่งสำหรับสมัยนี้ ท่านต้องมองให้เห็นว่า อย่างพื้นที่ตรงนี้ ถ้าไม่มีใครสักคนหนึ่งรับอาสา งานที่ต่ำต้อย คอยกวาดให้มันเกลี้ยงอยู่อย่างนี้ แล้วท่านทั้งหลายก็จะมานั่งกัน อยู่ในสภาพอย่างนี้ไม่ได้ นั่นมันก็เป็นการทำงานอันหนึ่ง ซึ่งช่วยให้การงานอีก อันหนึ่งมันเป็นไปได้ หรือมันมีอยู่ได้ ฉะนั้น คนที่ล้างจาน ก็คือที่ทำงานที่ จำเป็นที่มีค่าสำหรับงานอื่น ๆ จะได้ลุล่วงไปได้ด้วยดี นี้เราเรียกว่างาน ในรูปแบบของสหกรณ์ มีได้แม้ในทางเรื่องของชาวบ้าน และในเรื่องของพระ ศาสนาในวัดวาอารามทั่ว ๆ ไป ขอให้เข้าใจไว้ด้วย. สิ่งที่เรียกว่าการงานแล้ว มันไม่มีต่ำ สิ่งที่เรียกว่าการ งานแล้วย่อมมีเกียรติเสมอกัน เพราะว่ามันเป็นสิ่งที่ไม่ยกเว้น

น.14 ๑๒ ให้ว่าไม่ต้องทำ คือมันรวมอยู่ในสิ่งที่ไม่ยกเว้นให้ว่าไม่ต้องทำ มันเป็นสิ่งที่ต้องทำเสมอกัน ดังนั้นการงานคือการดำรงอยู่แห่ง สิ่งที่จำเป็นสำหรับส่วนรวม อย่าไปคิดว่า เราจะอยู่ได้ลำพัง คนเดียวในโลกนี้. มันเป็นความคิดที่ผิดเกินไปจนไม่ต้องคิดก็ได้ มันจะดำรงอยู่ได้ก็เพราะอยู่ด้วยกันหลาย ๆ คน อย่างที่รวมกันเป็น มนุษย์เป็นสังคมมนุษย์. เราจึงเห็นว่า การงานนี้เป็นสิ่งที่มีเกียรติ มีความประเสริฐ และมีความสูงสุด ในฐานะ เป็นสิ่งที่สูงสุด สำหรับมนุษย์. เราเป็นมนุษย์ นับถือในความเป็นมนุษย์ เมื่อได้ทำสิ่ง สำหรับความมีอยู่แห่งมนุษย์ เราก็ควรพอใจ เมื่อพอใจก็ควร จะเป็นสุข ดังนั้นจึงพูดว่ามีความสุขในการงาน เมื่อทำงานอยู่อย่างเหนื่อยยากลำบากนั่นแหละให้รู้จักทำจิต ใจให้ยินดีให้พอใจ และเป็นสุข จะเป็นการงานในระดับต้น เช่นว่า เป็นเด็กต้องศึกษาเล่าเรียน ก็ต้องเป็นการเล่าเรียนที่พอ ใจ และเป็นสุข อยู่ในการเล่าเรียน ให้แสวงหาความสุข

น.15 ๑๓ ความพอใจจากการศึกษาเล่าเรียนโดยตรงไม่ใช่เวลาหยุดเรียนแล้ว ก็ไปเที่ยวเล่น แล้วก็เรียกกันว่าความสุข ไม่เท่าใดก็ตกไปเป็น เหยื่อของกิเลส ซึ่งทำตนให้วินาศ ทั้งชีวิตนี้ก็วินาศ การศึกษา เล่าเรียนก็วินาศ เพราะตกไปเป็นเหยื่อของกิเลส ที่จะหาความ สุขตามแบบของกิเลส. แต่ถ้านักเรียนมีความสุขจากการเรียนโดย ตรง การเรียนเป็นความสุขเสียแล้ว ก็ไม่ต้องไปหาความสุขที่ไหน อีกให้เป็นการหมดเปลืองเงิน หมดเปลืองเรี่ยวแรง หมดเปลือง เวลาพักผ่อนอย่างนี้เป็นต้น ขอให้มีความพอใจในการทำงาน. ถ้ามองให้ลึกลงไปอีกนิดหนึ่งว่า การทำงานนั้นคือการ ปฏิบัติธรรม ไม่ว่าจะเป็นการทำงานอะไร ระดับไหน ถ้าเป็น การงานที่บริสุทธิ์แล้ว เป็นการปฏิบัติธรรมอยู่ในตัวการงานนั้น เพราะว่าคนที่จะทำการงานนั้นต้องประกอบอยู่ด้วยธรรมอยู่ด้วยบท ของพระธรรม เช่นว่าต้องมี ฉันทะ วิริยะ จิตตะ วิมังสา ต้องมี สัจจะ-ความจริงใจ มีทมะ-การบังคับตัวเอง ต้องมี สติ- สัมปชัญญะ-ความสุขุมรอบคอบไม่สะเพร่า ต้องมี อธิษฐาน- คือความตั้งใจแน่วแน่ ไม่ประสบความสำเร็จแล้วก็ไม่เลิกจาก

น.16 ๑๔ การงาน มีธรรมะซึ่งเป็นงานของพระพุทธเจ้าทุกๆ ประการ ในการทำงานของตน ๆ จึงได้ถือว่าการปฏิบัติธรรม ก็คือการ ทำงาน. ความหมายเหล่านี้ สรุปได้เป็นคำท่องจำง่าย ๆ ว่า :- อันการงาน คือคุณค่า ของมนุษย์ ของมีเกียรติ สูงสุด อย่าสงสัย ถ้าสนุกด้วย การงาน เบิกบานใจ ไม่เท่าไร ได้รู้ธรรม ฉ่ำซึ้งจริง เพราะการงาน เป็นตัวการ ประพฤติธรรม กุศลกรรม กล้ำปนมา มีค่ายิ่ง ถ้าจะเปรียบ ก็เหมือนคน ฉลาดยิง นัดเดียววิ่ง เก็บนก หลายพกมา คือการงาน นั้นต้องทำ ด้วยสติ มีสมาธิ ขันตี มีอุตส่าห์ มีสัจจะ มีทมะ มีปัญญา มีศัทธา และกล้าหาญ รักงานจริง ๆ มันจะเป็นคำที่มากเกินไปหรือไม่ ถ้าจะพูดว่า การงานเป็น สิ่งที่น่าบูชา แล้วก็มีคนที่บูชาการงาน ยกเอาการทำงานตาม หน้าที่นั้นเป็นสิ่งสูงสุด ในชีวิตของตน ๆ ไม่บูชาสิ่งอื่นยิ่งไปกว่า การทำหน้าที่ของตน

น.17 ๑๕ ขอจบลงด้วยการให้พรว่า ขอให้การศึกษาและการงานเป็น ประโยชน์แก่ท่านทั้งหลาย ให้ถึงที่สุดที่มนุษย์ควรจะทำได้ แล้ว มีความเจริญงอกงามอยู่ ในหน้าที่การงานนั้น ทุกทิพาราตรีกาล เทอญ. เกิดมาทำไม ? เปลวเทียน ละลายแท่ง เพื่อเปล่งแสง อันอำไพ ชีวิต มลายไป เพื่ออะไร ทิ้งไว้แทน ?

น.18 รายการหนังสือของ "ธรรมบูชา" งานของท่านพุทธทาส ๑ กรรมเหนือกรรม ๑๕ บาท ๒ การศึกษาคืออะไร ๘ " ๓ แก่นพุทธศาสน์ ๑๒ " ๔ เขียนมาตอบไป ๑๐ " ๕ เคล็ดสู่อิสระ ๔ " ๖ จากจิตสู่จิต ๑๐ " ๗ จุดมุ่งหมายของการบวชที่ถูกต้อง ๘ " ๘ การศึกษาที่มีอันตราย ๗ " ๙ คำสอนผู้บวช เล่ม ๑-๒ ๒๐ " ๑๐ ธรรมชั้น ก. ข. ก. กา ๔ " ๑๑ ธัมมิกสังคมนิยมแบบเผด็จการ ๕ " ๑๒ แนวการปฏิบัติธรรมในสวนโมกข์ ๗ " ๑๓ บวช ๓ เดือน ๕ " ๑๔ ประชาธิปไตยแบบสังคมนิยม ๓ " ๑๕ การทำงานทุกชนิดด้วยจิตว่าง ๔ " ๑๖ ปฏิจจสมุปบาทคืออะไร ? ๒ " ๑๗ ตัวกู-ของกู ๔๐ " ๑๘ พุทธศาสนาต่างนิกาย ๗ " ๑๙ มาถอยหลังเข้าคลองกันเถิด ๓ "

น.19 ๒ ๒๐. ยูโดทางวิญญาณ ๒ บาท ๒๑. ระดมธรรม ๓ " ๒๒. ระบบใช้ชีวิตที่สมบูรณ์แบบ ๔ " ๒๓. พุทธประวัติสำหรับยุวชน ๓๐ " ๒๔. ปริศนาธรรมไทยชุดกายนคร ๖๕ " ๒๕. สังคมนิยมชนิดช่วยโลกได้ ๓ " ๒๖. อานาปานสติสำหรับนิสิต ๒๕ " ๒๗. หลักธรรมสำหรับนักศึกษา ๗ " ๒๘. หัวใจพุทธศาสนา ๕ " ๒๙. การเมืองชนิดช่วยโลกได้ ๓ " ๓๐. อาหารใจ ๔ " ๓๑. ยกจิตเหนือวัตถุ ๖ " ๓๒. ศาสนาคืออะไร ? ๑๐ " ๓๓. ทางสายเดียวที่ทุกคนต้องเดิน ๑๐ " ๓๔. สูตรเว่ยหล่าง ๑๕ " ๓๕. เกียรติคุณของพุทธเจ้า ๙ " ๓๖. การต่อต้านแก้ไขความวิปริต ๔ " ๓๗. หัวข้อธรรมในคำกลอน ๓ " ๓๘. คำสอนของฮวงโป ๑๕ " ๓๙. จุดหมายของการศึกษา ๑ " ๔๐. จิต-กิเลส-สังสารวัฏฏ์ คืออะไร ? ๗ " ๔๑. ความสุขแท้มีอยู่แต่ในงาน ๗ " ๔๒. โลกมีสันติได้ด้วยทุกคนใช้ชีวิตนี้ให้เป็นประโยชน์ ๑๐ "

น.20 ๓ งานของท่านวรศักดิ์วรธมฺโม ๑. หลงโลก ๒๕ บาท ๕ " ๒. ธรรมสัจจะ-สัจจธรรม ๓. การแก้ไขปัญหาของโลก ๕ " ๔. สู่อิสระภาพ ๒๕ " ๕. อิทัปปัจจยตา ๕ " ๖. ครู กับ ศีลธรรม ๒๕ " ๗. คู่มือ ครูสอนศีลธรรม ๒๕ " งานของท่านโพธิ์แสนยานุภาพภิกขุ หรือ ท่านมงกุฎ ปฏิสมฺภิโท ๑. ชำแหละพระเวสสันดร ๑๐ บาท ๒. ชุมนุมปริศนาธรรมในพิธีทำบุญต่าง ๆ ๑๐ ,, ๓. แก่นนิทาน (สังข์ทอง) ๑๐ ,, ๔. แก่นนิทาน (สุวรรณสาม) ๑๐ ,, ๕. ตายแล้วไปไหน ? ๓ ,, งานของหลวงพ่อปัญญานันทภิกขุ ๑. เด็กอมมือในพุทธศาสนา ๗ บาท ๒. ชีวิตของข้าพเจ้า ๗ " ๓. มนุษย์สัมพันธ์ ๔ " ๔. รักลูกให้ถูกทาง เล่ม ๑ ๘ " ๕. " " เล่ม ๒ ๘ "

น.21 ๔ ๖. รักลูกให้ถูกทาง เล่ม ๓ ๘ บาท ๗. การเริ่มต้นที่ดีในวันปีใหม่ ๔ " ๘. พุทธบริษัท ๒ ใจ ๘ " งานของท่านโกวิท เขมานนฺโท ๑. เดินทางไกลกับไซอิ๋ว ๓๐ บาท ๒. สุดปลายแผ่นดินโลก ๒๐ " ๓. กงล้อแห่งกาละ ๑๙ " งานของหลวงตา "แพรเยื่อไม้" ๑. หลวงตา เล่ม ๑ ๑๐ บาท ๒. หลวงตา เล่ม ๒ ๑๐ " ๓. หลวงตา เล่ม ๓ ๑๐ " ๔. หลวงตา เล่ม ๔ ๑๐ " ๕. เสียงปลุก ๑๐ " ๖. มนต์เสียงพิน ๓๐ " ๗. บ้าน้ำลาย ๑๐ " ๘. กระโหลกหัวเราะ ๑๐ " ๙. เอียงตามโลก ๑๒ " ๑๐. เสียงนกเสียงกา ๑๐ " ๑๑. เปะปะกถา ๑๐ " ๑๒. เพลงศาสนา ๑๒ " ๑๓. เรามาแพ้กันเถอะ ๗ " ๑๔. น้ำใจ ๙ "

น.22 ๕ งานของผู้ทรงคุณวุฒิ ๑. ยอดกตัญญู ๒๕ บาท ๒ ยอดสุภาษิตเพื่อจิตว่าง ๔ " ๓. พุทธศานาของผม ๗ " ๔. พุทธศาสนาในต่างประเทศ ๗ " ๕. วิธีปลุกพระ ๑๐ " ๖. พุทธศาสนากับลัทธิคอมมูนิสม์ ๖ " ๗. ชีวิตและงานพันเอก ปิ่น ฯ ๑๕ " ๘. บ้านกับวัด เล่ม ๒ ๑๐ " ๙. บ้านกับวัด เล่ม ๓ ๑๒ " ๑๐. ขุนนางพระ ๘ " ๑๑. คู่มือครูสอนศีลธรรม ๒๐ " ๑๒. ศิษย์โง่ไปเรียนเซ็น ๘๐ " ชุด ธรรมโฆษณ์ ของท่านพุทธทาส ธรรมทานไชยาจัดพิมพ์ ๑. ธรรมบรรยายมหาวิทยาลัยเล่ม ๒ ๖๓ บาท ๒. ธรรมปาฏิโมกข์ ๖๓ " ๓. ปรมัตถสภาวธรรม :unselected: ๖๓ " ๔. ปฏิปทาปริทรรศ ๖๓ " ๕. มหิดลธรรม ๖๓ " ๖. พุทธจริยา ๖๓ " ๗. ตุลาการิกธรรม ๖๓ " ๘. ค่ายธรรมบุตร ๖๓ "

น.23 ๖ ๙. บรมธรรม ภาคต้น ๖๓ บาท ๑๐. บรมธรรม ภาคปลาย ๖๓ " ๑๑. เตกิจฉกธรรม ๖๓ " ๑๒. โมกขธรรมประยุค ๖๓ " ๑๓. ศารทกาลิกเทศนา เล่ม ๑ ๖๓ " ๑๔. ศีลธรรมกับมนุษย์โลก ๖๓ " ๑๕. อริยศีลธรรม ๖๓ " ๑๖. สุญญตาปริทัศน์ เล่ม ๑ ๖๓ " ๑๗. " " ๒ ๖๓ " ๑๘. การกลับมาแห่งศีลธรรม ๖๓ " ๑๙. เดฉิกัจฉาธรรม ๖๓ " ๑. คู่มืออุบาสกอุบาสิกา (สวนโมกข์) ๔ บาท ๒. สวดมนต์พิเศษสำหรับพระภิกษุและสามเณร ๔ " เชิญชมที่ ธรรมบูชา โทร. ๒๒๒-๓๕๔๙ ๕/๑-๒ ถนนอัษฎางค์ ก.ท.๒

น.24 พระแหกคุก !!! ผู้บวชจะเป็นพระได้ก็ด้วยการพยายามแหกคุก ให้สำเร็จ ท่านจะทราบวิธีแหกคุก จาก :- ๑. เกิดมาทำไม ? เล่มละ ๔ บาท ๒. คู่มือมนุษย์ " ๗ " ๓. จุดมุ่งหมายของการบวชที่ถูกต้อง " ๘ " ๔. ยอดนักรบ เล่ม ๑-๒ " ๑๐ " ๕. บวช ๓ เดือน " ๕ " ๖. ความเกิดที่คนยังไม่รู้จัก " ๒ " ๗. สมาธิวิปัสสนาตามธรรมชาติ " ๒ " ๘. การทำงานคือการปฏิบัติธรรม " ๒ " ๙. ทางสายกลาง " ๒ " ๑๐. ภาษาคน-ภาษาธรรม " ๒ " ภาษาคน - ภาษาธรรม จำเป็นต้องอ่านที่สุด เพราะเป็น เสมือน กุญแจกล ไขข้อความในหนังสือทุกเล่มซึ่งบรรยายด้วย ภาษาใจ ของท่านพุทธทาสภิกขุ แห่งสวนโมขพลาราม ไชยา จ. สุราษฎร์ธานี บุตร-หลาน เพื่อนฝูง มิตรสหายที่บวชกายแล้ว จะเป็นการ บวชใจ ด้วย ก็ด้วยการอ่านหนังสือชุดนี้ (ค่าส่ง ๑๐ บาท) หาซื้อได้ที่ร้านจำหน่ายหนังสือในท้องที่ที่ท่านอยู่ หรือที่ ธรรมบูชา ๕/๑-๒ ถนนอัษฎางค์ ก.ท. ๒ โทร. ๒๒๒๓๕๔๙

น.26 ดับ สังขาร. อนิจฺจา วต สงฺขารา “สิ่งที่เหตุ ปรุงขึ้นมา ไม่เที่ยงหนอ !” อุปาท วยธมฺมิโน ; พอ เกิดแล้วก็ แปรไป เป็นธรรมดา อุปฺปชฺธิตฺวา นิรุชฺฌนฺติ มันเกิด, ผลิ แล้วก็ดับ ลับต่อหน้า เป็นเช่นนี้ เวียนวัฏฏ์ อยู่อัตรา ใครจะว่า วอนอย่างไร ไม่ฟังกัน เตสํ วูปสโม สุโข ; แปล ว่าสุขแท้ คือสงบ การปรุงแต่ง นั่น ไม่ปรุงแต่ง ตัวตนอะไร สักสิ่งอัน ชีวิต ดับ หรือไม่นั้น ไม่เป็นประมาณ ฯ พ. อินทรปาลิต พิมพ์ที่สมชายการพิมพ์ ๒๗๐/๗๗ ซอยวิมลสารกิจ ถนนจรัลสนิทวงศ์ กรุงเทพฯ นายสมชาย ขาวศรี ผู้พิมพ์ผู้โฆษณา โทร. ๔๒๔๕๘๘๗

น.27 ทำประโยชน์ผู้อื่นคือประชาธิปไตยแท้ ! ! ! " .... ประชาธิปไตยนั้นเป็นของประชาชน เพื่อประชาชน โดยประชาชน ฟังดูมันเพราะมาก แต่มันก็อันตรายอย่างยิ่ง เพราะว่า ถ้าประชาชนเป็นคนไม่ดีแล้ว มันก็พลิกโลกนี้ทั้งโลก ให้กลายเป็นนรกไปทันที .... เพราะฉะนั้นเราจงตั้งหน้าตั้งตา อุทิศชีวิตจิตใจ เพื่อผลิตความดีให้มีขึ้นในจิตใจของเพื่อน มนุษย์ของเราทุกคน ... ตรงที่ให้ทำลายความเห็นแก่ตัว ... ความ เห็นแก่ตัวนี้ คือต้นตอของกิเลส ของความชั่ว ของการ เบียดเบียน ของวิกฤตการณ์อันถาวรในโลก .... ทำลายความ เห็นแก่ตัวเรื่อย ๆ ไปจนหมดตัว .... ถ้าเขาถือพระเจ้า เขาก็ยก ตัวให้แก่พระเจ้าเสียหมด ตัวเขาก็ไม่มี .... เพื่อทำตามความ ประสงค์ของพระเจ้า และพระเจ้าก็ไม่เคยใช้ใครให้ทำอะไร นอกไปจากทำประโยชน์ผู้อื่น เพราะฉะนั้นเขาก็เป็นคนไม่ เห็นแก่ตัวได้เหมือนกัน ...... " จากเรื่อง เราจะได้อะไรจากการมาประชุมกันที่สวนโมกข์นี้ ของ พุทธทาสภิกขุ หากท่านไม่อ่านอีก โปรดถวายภิกษุสามเณร หรือมอบท่านที่สนใจ จะเป็นกุศลมหาศาล