Buddhadasaน.10 ๘ คือว่าคนเราต้องมีการพักผ่อน ถ้าไม่มีการพักผ่อน มันก็ตาย หรือไม่มีเรี่ยวแรง ที่จะทำการงาน เดี๋ยวนี้เรามันโง่ไปเอง ไม่รู้จักการพักผ่อนที่ถูกต้อง ไป พักผ่อนในลักษณะที่ไม่เป็นการพักผ่อน แต่กลับเป็นการทำลายกำลังงานเหมือน ที่ทำกันอยู่โดยมาก เมื่อควรจะพักผ่อนหลับนอน ก็ไปพักผ่อนที่โรงหนังโรงละคร เรื่องเหลวแหลกทางกามารมณ์ ว่าเป็นการพักผ่อน นี้เพราะว่ากิเลสตัณหาหรือ ความโง่ความหลงมันพาไป ทำให้เข้าใจสิ่งที่เรียกว่า การพักผ่อนผิดพลาด. เราควรจะถือเอาตามหลักของธรรมชาติ ว่า การผักผ่อนก็ คือการที่ไม่ต้องใช้แรงงาน ทั้งทางกายและทั้งทางจิตใจหรือ สติปัญญา ด้วย จึงจะเป็นการพักผ่อน เช่นว่าเหนื่อยแล้วก็พักผ่อน สุนัขและแมวพักผ่อนได้ดีกว่าคน คนมันโง่ไปพักผ่อนในทางที่เสีย กำลังงาน ทางกายทางจิตทางสติปัญญา การพักผ่อนมันต้องคู่กันมากับการใช้แรงงาน ถ้าไม่มี การพักผ่อนมันก็ตาย คือหมายความว่ามันต้องมีพอกัน อย่างว่า กลางวันก็ทำงาน กลางคืนก็พักผ่อน ให้มันสมดุลย์กัน รุ่งขึ้นกลาง วันก็มีงานสำหรับจะทำต่อไปอีก ฉะนั้น การพักผ่อนมัน จึงเป็นการลงทุนชนิดหนึ่งด้วย เพื่อให้มีแรงงานหรือกำลัง
น.11 ๙ สำหรับทำงานต่อไป จึงผนวกการพักผ่อนไว้กับสิ่งที่เรียกว่าการ ทำงาน ในฐานะที่จะขาดเสียไม่ได้ การงานที่เป็นการพักผ่อนบางอย่างนี้ เราอาจทำให้ เป็นการเล่นไปเสียก็ได้ เราจึงมีการเล่นบางอย่างบางชนิด ที่ เป็นประโยชน์ด้วยแล้วก็สนุกสนานด้วย เช่นการเล่นกีฬา การ บริหารร่างกาย หรือการเล่นชนิดใดก็ตาม เพื่อให้เกิดความปกติ ทางร่างกายและทางจิตใจ เพื่อความถูกต้องสำหรับการงานนั่นเอง ฉะนั้น การเล่นชนิดนี้ การบริหารกายชนิดนี้ ก็เป็นการงาน ชนิดหนึ่ง อาตมาจึงพูดอย่างไม่กลัวว่าใครจะโห่ ว่าแม้แต่การ เล่นมันก็เป็นการงาน ในบางกรณี เพื่อให้การงานนั้นมันยิ่งใหญ่ หรือมีความ หมาย เพื่อปลุกเร้าจิตใจของคนทุกคน ให้สนใจในสิ่งที่ เรียกว่าการงาน เช่นการทำนา ก็มีพิธีที่เกี่ยวกับการทำนา อย่าง ในสมัยโบราณเราจะได้ยินว่า พิธีแรกนาขวัญ นั้นพระราชาจะลง มาเป็นผู้จับคันไถ แล้วไถนาเป็นประเดิมเริ่มแรกของฤดูกาลทำนา
น.12 ๑๐ นี้ก็เพื่อว่าให้การทำนานั้น มันเป็นการงานที่มีเกียรติขึ้นมาแล้ว จะได้ทำกันอย่างจริงจัง ใหญ่โตมโหฬารสนุกสนาน ไม่เป็นที่ตั้ง แห่งความเบื่อหน่ายอย่างนี้ นี้คือ การงาน ที่จะต้องจัดหรือทำ ให้เป็นแบบพิธีกรรมที่ใหญ่หลวง ประจำบ้านประจำเมือง ประจำชาติ ก็มี. ในทางด้านจิตใจแล้ว เหงื่อนั่นแหละจะเป็นเครื่อง ล้างกิเลส คือความเห็นแก่ตัว เหงื่อของใครลองออกมา มันก็ จะล้างความเห็นแก่ตัวของคนนั้น อย่างน้อยก็ล้างนิสัยที่มันขี้เกียจ ล้างนิสัยที่ไม่เห็นแก่ผู้อื่น เพราะว่ามันกลัวเหนื่อย นี่ก็เพราะว่า ไม่รู้จักความหมายอันแท้จริงของสิ่งที่เรียกว่า การงาน. ที่นี้ ยังมี การงานบางอย่างที่เรียกว่ากระทำกันโดยอ้อม ได้แก่การร่วมแรงกันกระทำ เพื่อให้เกิดผลเป็นขั้นตอน มองเข้า มาในวัดวาอารามนี้ ก็ยังมองเห็นได้ว่ามีอยู่ เช่นทายกทายิกา ประชาชนทั้งหลาย ก็ทำงานเพื่อจะเลี้ยงคนงานของพระพุทธเจ้า. อาตมาอยากจะเรียกภิกษุสามเณร ผู้ซื่อตรงในหน้าที่ของตนว่า นี้ เป็นคนงานของพระพุทธเจ้า ทายกทายิกาหุงข้าวให้พระฉัน คงจะผิดกับที่