น.239 ๑๗ ปัญหาคงจะหมดไป, คงจะหมดไปแล้วโดยที่ไม่ ต้องถามว่า "ธรรมะทำไมกัน ?" ธรรมะคือระบบของการ ปฏิบัติ สำหรับมนุษย์จะไต่เต้าไปอย่างถูกต้อง ตาม วิวัฒนาการของเขา เรียกว่าหน้าที่. คำว่า ธรรมะ แปลว่า "หน้าที่" ; แม้ว่าจะแปล ความหมายอย่างอื่นได้อีกหลายความหมาย. แต่ความหมาย ที่สำคัญที่สุดของคำว่า "ธรรมะ" นี้ คือแปลว่า "หน้าที่". "ธรรมะทำไมกัน ?" ธรรมคือหน้าที่ ที่จะต้องประพฤติ ปฏิบัติให้ถูกต้อง ตามกฎของธรรมชาติ ในขณะที่เดินไป ตามวิวัฒนาการ. อาตมาเห็นว่า การบรรยายในครั้งแรกนี้เพียง เท่านี้ ก็เป็นการเพียงพอแล้วว่า ธรรมะทำไมกัน ? ให้ทุก คนทราบว่า ธรรมะคือ ระบบการปฏิบัติที่ถูกต้องและจำเป็น สำหรับมนุษย์ทุกขั้นทุกตอนแห่งวิวัฒนาการ ทั้งในส่วนบุคคล และส่วนสังคม ทั้งทางฝ่ายวัตถุและวิญญาณ. ขอให้ความจริงข้อนี้ก้องกังวาลอยู่ในหูของท่าน ทั้งหลายทุกคน แล้วก็จะเกิดผลดี ได้รับผลดีจากธรรมะ นั้นอยู่ทุกทิพาราตรีกาลเป็นแน่นอน. อาตมาขอยุติการบรรยายธรรมปาฐกถาครั้งแรกนี้ไว้แต่เพียงเท่านี้.
Buddhadasa