น.21 ๑๔ (เมื่อจะตายไม่ต้องถาง) ๑ พระองค์ทรงก่อสร้าง ชี้หนทางให้สัตว์เดิน ศีลสมา ธิปัญญา จำไว้หนา อย่าละเมิน พระองค์ ทรงสรรเสริญ ว่าทางเดิน พระนิพพาน นิพพานคือ บรมสุข พ้นจากทุกข์ ในสงสาร ดับชา ติกันดาร แก่ไข้ตาย ก็ไม่มี แม้ใคร จะใคร่รู้ ให้หาครู ผู้เมธี สั่งสอน ในวิถี อันจะหนี ซึ่งบ่วงมาร พระไตรสรณาคมน์ เป็นปฐม แรกก่อการ ถือไว้ เป็นประธาน จิตแน่วแน่ อย่าไหวหวั่น สมาธิ ตั้งให้มั่น แล้วจึงหัน หาปัญญา ๒ พิจารณาในร่างกาย สัตว์ทั้งหลาย ที่เกิดมา แก่แล้วก็ชรา สังขาราไม่จีรัง แปรปรวนอยู่เช่นนี้ ดูเป็นที่อนิจจัง ไม่เที่ยงเป็นทุกขัง แล้วภายหลังเป็นอนัตตา ๒ เป็นเหยื่อฝูงแร้งกา สุนัขาเป็นอาหาร ------------------------------------------------------------------ ๑. หาและถางหนทางไว้ตั้งแต่ยังเป็น ๆ สำหรับจะเดิน เมื่อจะตายถางไม่ทัน ๒, ๒, ข้อความตอนนี้ ผู้แต่งไม่รักษาฉันทลักษณ์, แต่เห็นว่าควรปล่อยไว้ อย่างนั้น/ - ผู้รวบรวมอนุรักษ์.
น.22 ๑๕ แม้ใครคิดเห็นแล้ว เหมือนได้แก้วสามประการ ทำใจให้ชื่นบาน ดสังขารบ้างเป็นไร จะแตกหรือร้าวราน ตัวสังขารใช่ตัวใคร จะแตกทำลายไป ทำในใจไว้ให้ดี อย่าให้ใจเพลิดเพลิน ยามฉุกเฉินจะเสียที ธรรมดากายสัตว์นี้ เกิดมาแล้วย่อมดับไป. อันความเกิดแก่เจ็บตายวายชีวาตม์ เกิดด้วยชาติสังขาราอย่ากระสัน เอาไตรลักษณ์ชักกระหวัดเข้ารัดพัน ผูกให้มั่นดวงจิตเหมือนนิทรา หนึ่งให้รู้รูปกายอย่าได้เขลา ให้รู้เท่าทันสังขารนะท่านหนา อย่ามืดมิดไปด้วยฤทธิ์อวิชชา เป็นโมหาพาตัวให้มัวมอม จงตั้งมั่นขันตีมีมานะ เอารสพระธรรมทาเหมือนยาหอม อาจจะล้างจิตกลั้วที่มัวมอม คงจะย้อมจิตแน่ไม่แปรปรวน ปฐวีนี้เป็นพื้นยืนให้มั่น วาโยมันมักจะปัดพัดให้ผวน เตโชไฟได้ลมประสมกวน อาโปควรจะระงับดับอัคคี ความนินทาสรรเสริญเจริญยศ อย่ากำหนดเอาเป็นจริงสิ่งเหล่านี้ ที่พึงใจเขาก็ขานแต่การดี ไม่สามัคคีเขากระหน่ำด้วยคำคม ของเป็นเครื่องอนิจจังยังไม่แน่ ยังเกิดแก่ตายดับกันทับถม ถึงทุกขังทุกข์นี้ทุกนิคม เป็นประถมตลอดถึงอนันตกาล ถึงมีจนทนทุกข์ทุกรูปแท้ ไม่ปรวนแปรดั่งวิสัยท่านไขขาน อนัตตาพาเข้าห้องแห่งนิพพาน นี่แหละการหมดทุกข์หมดสุขเอย
น.23 ๑๖ (๖) พระไตรลักษณญาณ พระไตรลักษณ์หนักหน่วงในดวงจิต สุขุมคิดโดยประจักษ์ให้นักหนา พิศเพ่งเล็งดูพระอนัตตา เป็นไม้เท้าก้าวหน้าหาหนทาง พระทุกขังตั้งไว้ให้มั่นคง คอยดำรงชำระประสะสาง อวิชชาพาถลำกำบังทาง พระทุกขังแผ้วถางสว่างเตียน กำจัดมืดโมโหให้ผ่องแผ้ว เหมือนดวงแก้วชูเชิดประเสริฐเศียร เอาสติตั้งไว้ในความเพียร กาลจำเนียรก่อสร้างในทางธรรม พระไตรลักษณ์ตักเตือนให้บริสุทธิ์ เหมือนมงกุฎสุดเหลืองเรืองอร่าม คอยป้องกันอวิชชาสง่างาม จะพาข้ามผ่านเขตกิเลสมาร พระกรซ้ายทรงพระขรรค์อันผ่องศรี ถือขันตีอดใจในสงสาร ชำระกองกิเลสเด็ดภัยพาล พระยามารพ่ายแพ้แก่ขันตี พระกรขวาทรงเครื่องศาสตราวุธ บริสุทธิ์เสร็จสองพระแสงศรี มีเมตตาพาจิตให้เปรมปรี จะเข่นฆ่าอรดีให้ม้วยมรณ์ พระกรุณาเบื้องขวารักษาจิต ให้สุจริตสุโขสโมสร มุทิตาเป็นโยธาซ้ายพระกร ไม่ย่อหย่อนต่อภัยอะไรมี พวกเสนาฆ่ามารชาญณรงค์ ได้แก่องค์พรหมวิหารฌานวิถี ย่อมประหารมารร้ายวายชีวี ด้วยปัญญาบารมีมณีนิล สำหรับส่องสว่างกระจ่างจ้า ส่องเข้ามาอันธการก็สูญสิ้น มีจักษุปัญญาเป็นอาจิณ โมหะสิ้นสุขสว่างกระจ่างใจ เสร็จจะนั่งเหนือหลังสินธพชาติ คืออิทธิบาททั้งสี่จะมีไหน เป็นอาชาพาเดินดำเนินไป เข้าทางใหญ่อริยะมรรคญาณ
น.24 ๑๗ ผลทานเป็นเสบียงลำเลียงส่ง ให้ข้ามเขตแดนดงแห่งสงสาร สัจจังตั้งไว้เป็นอุปธาน ๑ ปัญญาญาณอุปถัมภ์มาค้ำชู ไม่ย่อหย่อนผ่อนชักอาชาชาญ พระยามารแลเห็นก็อดสู มัจจุราชก็ไม่อาจจะแลดู ปิดประตูจตุราไม่อาวรณ์ วิริยะล้ำเลิศประเสริฐนัก ดั่งอินทร์องค์ทรงศักดิ์สโมสร บรรพชาดั่งว่าเป็นสุเมรุธร ไม่ย่อหย่อนเพราะลำบากที่พากเพียร สมาธิส่องส่งให้ตรงทาง วิปัสสนาแผ้วถางซึ่งหนามเสี้ยน โพชฌงค์ทรงโฉมคือโคมเทียน ไม่แวะเวียนนำส่งตรงนิพพาน ใครได้แล้วเหมือนได้แก้วมโนนึก ไม่ต้องตรึกว่าจะยากในสงสาร เสวยรมย์ชมสุขทุกประการ เหมือนวิมานเมืองฟ้าสารพัน สุขอะไรจะมาสุขเหมือนเมืองแก้ว สุขเลิศแล้วสุขยิ่งทุกสิ่งสรรพ์ พ้นวิสัยที่อะไรจะเทียมทัน เป็นมหันตะมโหโอฬาร์ลาน ฯ ๑. อุปธาน คือ หมอนหรือเชิง สำหรับรองรับข้างล่าง
น.25 เรียนธรรมะ ต้องเรียน อย่างธรรมะ เรียนเพื่อละ ทุกข์ใหญ่ ไม่ท้อถอย เรียนที่ทุกข์ ที่มีจริง ยิ่งเข้ารอย ไม่เลื่อนลอย มองให้เห็น ตามเป็นจริง ต้องตั้งต้น การเรียน ที่หูตา สัมผัสแล้ว เกิดเวทนา ตัณหาวิ่ง- ขึ้นมาอยาก เกิดผู้อยาก เป็นปากปลิง เรียนรู้ยิง ตัณหาดับ นับว่าพอ.
น.26 รายชื่อหนังสือ ชุดลอยปทุม อันดับ เรื่อง พิมพ์ครั้งที่ อันดับ เรื่อง พิมพ์ครั้งที่ ๑. คู่มือมนุษย์ ๖ ๒๑. การปรุงเป็นทุกข์อย่างยิ่ง ๒. ศิลปแห่งการดู การดับเป็นสุขอย่างยิ่ง ๑ ด้วยยถาภูตสัมมัปปัญญา ๑ ๒๒. อาหารหล่อเลี้ยงใจ ๒ ๓. ศิลปแห่งการมีพระพุทธเจ้า ๒๓. ปุญญกิริยาวัตถุ ๑ อยู่กับเนื้อกับตัว ๑ ๒๔. พ่อแม่สมบูรณ์แบบ ๑ ๔. ธรรมะสำหรับคนเกลียดวัด ๑ ๒๕. อานาปานสติและดับไม่เหลือ ๒ ๕. ธรรม ๒๔ เหลี่ยม (มีภาษาจีน) ๔ ๒๖. ธรรมคติและธรรมดีตา ๑ ๖. พูดกับเณร ๑ ๒๗. ความมั่นคงภายใน ๑ ๗. ศีลธรรมกลับมา ตอนที่ ๑ ๒ ๒๘. โลกพระศรีอารย์ ๘. เห็นธรรมชาติ อยู่แต่ปลายจมูก ๒ คือเห็นความเป็นเช่นนั้นเอง ๑ ๒๙. การทำงานเพื่องาน ๑ ๙. ธรรมโอสถสำหรับโลก ๑ ๓๐. สันโดษไม่เป็นอุปสรรค ๑๐. ความมีสุขภาพอนามัยทางจิต ๒ แก่การพัฒนา ๑ ๑๑. ปรมัตถธรรมคำกลอน ๑ ๓๑. ปฏิจจสมุปบาทคืออะไร ? ๑ ๑๒. นิพพานที่นี่และเดี๋ยวนี้ ๒ ๓๒. เค้าเงื่อนของธรรมะ ๑๓. ธรรมพรปีใหม่ ๒ และ อิทัปปัจจยตา ๑ ๑๔. ตถตาช่วยได้ ๑ ๓๓. การอยู่ด้วยปัจจุบัน ๑๕. ศีลธรรมกลับมา ตอนที่ ๒ ๑ ไม่มีอดีต ไม่มีอนาคต ๑ ๑๖. ศีลธรรมกลับมา ตอนที่ ๓ ๑ ๓๔. พุทธศาสตร์ กับไสยศาสตร์ ๑ ๑๗. ค่าของครู ๒ ๓๕. อานาปานสติภาวนา(มีภาษาจีน ) ๒ ๑๘. พระผู้มีพระภาคเจ้า ๓๖. อิทัปปัจจยตาในฐานะ ทรงเป็นกัลยาณมิตร ๑ สิ่งสูงสุดแห่งพระพุทธศาสนา ๑ ๑๙. ถอยหลังเข้าคลองกันเถิด ๑ ๓๗. นรกกับสวรรค์ ๑ ๒๐. การเก็บความโกรธใส่ยุ้งฉาง ๒ ๓๘. ดับทุกข์สิ้นเชิง ๑ พิมพ์ที่ หจก. การพิมพ์พระนคร ๙๒-๙๖ ถนนบูรณศาสตร์ (แยกถนนบุญศิริ) กรุงเทพฯ ๑๐๒๐๐ นางอารี จุ้ยทรัพย์เปี่ยม ผู้พิมพ์และผู้ โฆษณา พ.ศ. ๒๕๒๖ โทร. ๒๒๑๒๓๓๗, ๒๒๒๑๖๗๔
น.27 เรียนศาสนา คำนี้ฟัง วนเวียนเรียนศาสนา ไม่แน่ว่า เรียนอะไร ทำไมหนอ เรียนนักธรรม เรียนบาลี ยังมิพอ ก็เรียนต่อ กัมมัฏฐาน การปัสสนา เรียนเรียนไป ก็ได้ แต่ว่าเรียน บ้างก็เปลี่ยน เป็นอาพาธ บ้าศาสนา มีหลายอย่าง บ้าระห่ำ เกินธรรมดา กระทั่งบ้า ลาภยศ อดนิพพาน.
Buddhadasa