Buddhadasaน.11 ๓ สมบูรณ์ เรียกว่า นวังคสัตถุศาสน์ คือองค์แห่งคำสอน ของพระศาสดา ๙ ประการ. ปริยัติโดยส่วนใหญ่เต็มที่ที่สุด แล้ว ก็มีอยู่ ๙ ประการ เรียกโดยหัวข้อว่า สุตตะ เคยยะ เวยยากรณ์ คาถา อุทาน อิติวุตตกะ ขาดก อัพภูตธรรมะ เวทัลละ. นวังคสัตถุศาสน์ ๙ ประการ อย่างแรกเรียกว่า สุตตะ คือ ปริยัติซึ่งเป็นเรื่องคำสอน คำสอนที่เป็นตัวสูตร เป็นสูตร ๆ ไป นี่เรียกว่า สุตตะ ถ้าคำสอนนั้นประกอบอยู่ด้วยคำเป็นคาถาบ้าง เจืออยู่ ด้วยคาถาบ้าง ก็เรียกว่า เคยยะ คือเจือด้วยคาถา. ปริยัติที่เป็น เวยยากรณ์ ล้วน ๆ เป็นคำร้อยแก้ว ล้วน ๆ เรียกว่า เวยยากรณ์ เป็นเรื่องคำสอน ที่เป็นความ ร้อยแก้ว. แล้วถ้าแต่งเป็นบทประพันธ์ เรียกว่า คาถา คาถาคือ ร้อยกรองกันเป็นบทประพันธ์.
น.12 ๔ ถ้าเป็นคำที่พระพุทธองค์ทรงอุทาน คือท้นออกมา สมตามจังหวะแห่งเรื่องราว ล้นออกมา ท้นออกมาเป็นคำอุทาน ก็เรียกว่า อุทาน. ถ้าเป็นเรื่องสำคัญที่สุด ชื่อว่า อิติวุตตกะ คือกล่าว เป็นหลักสำคัญ กล่าวไว้อย่างเป็นหลักสำคัญโดยยืนยันว่า พระ- พุทธองค์ได้ประกอบไว้ด้วยข้อความอย่างนี้จริงๆ นี้เรียกว่า เป็นหลักสำคัญ, เรียกว่า อิติวุตตกะ นั้นแปลว่า พระพุทธเจ้า ได้กล่าวไว้อย่างนี้. ถ้าเป็นเรื่องหนหลัง เรื่องเป็นตัวอย่าง เรื่องบทธรรม เป็นตัวอย่าง หรือตัวอย่างของคนที่ประพฤติมาแล้ว เรียกว่า ชาดก ปริยัติส่วนนี้เรียกว่า ชาดก. แต่ถ้าเป็นเรื่องที่แสดงให้เห็นเป็นน่าอัศจรรย์ เป็น เรื่องปาฏิหาริย์ มีเหตุผลมีปาฏิหารย์ และเป็นอัศจรรย์ด้วย ก็เรียกว่า อัพภูตธรรมะ เรื่องน่าอัศจรรย์. แต่ถ้าเป็นเรื่องที่พระองค์ทรงถามเองตอบเอง ถามเอง ตอบเองเป็นเรื่อง ๆ ไป ก็เรียกว่า เวทัลละ เป็นการสนทนา อย่างการตอบเอง ถามเอง.
น.13 ๕ นี่ นวังคสัตถุศาสน์ ประกอบอยู่ด้วยองค์ ๙ ประการ อย่างนี้ : สุตตะ เรื่องตัวพระสูตร, เคยยะ ถ้อยคำเจือด้วยคาถา, เวยยากรณ์ คำร้อยแก้วล้วน ๆ, คาถา เป็นบทร้อยกรองล้วน ๆ, อุทาน เป็นเรื่องที่ล้นออกมาด้วยความรู้สึกรุนแรง, อิติวุตตกะ กล่าวยืนยันว่าเป็นอย่างนี้, ชาดก คือเรื่องแต่หนหลัง คือเป็น เรื่อง ๆ ๆ ไป สำหรับเป็นทิฏฐานุคติ, อัพภูตธรรมะ เรื่องน่า อัศจรรย์, เวทัลละ เรื่องทรงถามเองตอบเอง ตามที่เห็นว่า สมควรจะถามอย่างไร จะตอบอย่างไร ในเวลาเช่นนั้น. คำสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้า ประกอบอยู่ด้วย องค์ ๙ เรียกว่า นวังคสัตถุศาสน์, คำสอนของพระศาสดา ประกอบอยู่ด้วยองค์ ๙ นี้เป็นหมวดหนึ่ง เรียกว่าหมวดปริยัติ ; ถ้าศึกษาให้ดีครบทั้ง ๙ องค์แล้ว จะประเสริฐที่สุด สำหรับ ผู้ที่จะมีความรู้เรื่องพระศาสนา. ท่าน, คุณแม่ประกอบอยู่ด้วยคุณอย่างยิ่ง โดยปริยัติ อย่างยิ่ง ต้องปริยัติถึงอย่างนี้ จึงจะเรียกว่าคุณแม่อย่างยิ่ง คุณ แม่โดยสมบูรณ์ คือ มีความรู้ความเข้าใจ แล้วก็ มีการ ปฏิบัติ แล้วก็ มีการเห็นแจ้งแทงตลอด. นี่บทบาททั้งสาม
น.14 ๖ ของคุณแม่เป็นอย่างนี้ มีความรู้ เข้าใจ แล้วก็มีการปฏิบัติ แล้ว ก็เห็นแจ้งแทงตลอด. พระคุณโดยปริยัติมีอยู่ ๙ ประการอย่างนี้ เรียกว่า ความรู้หรือปริยัตินี้เป็นสมบัติของคุณแม่ ที่คุณแม่ได้พยายาม เพื่อจะให้รู้เป็นอย่างยิ่ง สมแก่ความพากเพียรความพยายามของ คุณแม่นั้น ๆ. ก้าวที่ ๒ นวหรคุณ ทีนี้ก็มาถึงก้าวที่ ๒ ของคุณแม่ ก็คือการปฏิบัติ ก้าว ที่ ๑ เรียกว่าปริยัติ ก้าวที่ ๒ เรียกว่าปฏิบัติ ก้าวที่ ๓ เรียกว่า ปฏิเวธ. เดี๋ยวนี้เราจะมาพูดกันถึงก้าวที่ ๒ คือปฏิบัติ; ปฏิบัติ ก็คือเอา นวหรคุณ คุณของพระอรหันต์ ๙ อย่าง ๙ ประการ นั้น เอา ๙ ประการนี้มาเป็นหลัก โดยทางปฏิบัติ. เอาคำที่ เรียกกันว่า เป็นพระพุทธคุณ ๙ มาเป็นตัวหลักปฏิบัติว่า อรหัง สัมมาสัมพุทโธ วิชชาจรณสัมปันโน สุคโต โลกวิทู อนุตตโร ปุริสทัมมสารถิ สัตถา เทวมนุสสานัง พุทโธ ภควา เป็น