น.9 ท่านสาธุชนทั้งหลาย ทั้งที่เป็นผู้เฒ่าผู้แก่ เป็นนักศึกษา เป็นเด็กนักเรียน, ดังที่เห็นกันอยู่ รวมกันมาก เพื่อจะฟังธรรมะ บรรยายในที่นี้ เผอิญมาพร้อมกันหลายคณะจึงมาก ก็ควรจะยินดี สิ่งที่อาตมาคิดว่าจะพูดกันนี้ ก็จะต้อง เป็นสิ่งที่ท่านทั้งหลายต้องการ. อาตมาก็ยังไม่แน่ใจว่า ท่านทั้งหลายต้องการ อะไร? ก็ต้องตีขลุมคาดคะเนว่า คงจะไม่ผิด ก็คือ ท่านทั้งหลายต้องการจะได้รับสิ่งที่เรียกว่า ‘ธรรมะ' นั่นเอง ถือว่าท่านทั้งหลายมีความสนใจในธรรม มา ที่นี่ก็เพื่อจะต้องการธรรมะ ทั้งที่โดยมากก็ยังไม่ค่อย จะรู้ว่า ธรรมะนั้นคืออะไร?
น.10 ๒ ธรรมะ คำ ๆ นี้ ศักดิ์สิทธิ์ พูดถึงกันอยู่ทั่วไป ก้อง ไปหมด ทั้งบ้านทั้งเมือง จนใคร ๆ ก็รู้สึกว่า ต้องเป็น ของดีแน่ ถ้าไม่ดีแน่ ก็คงจะไม่มีใครมาพูดถึง กล่าวถึง กันอยู่ทั่วไป ทั้งบ้านทั้งเมือง และตลอดเวลา. เป็นอันว่า อาตมาขอถือเอาว่า ท่านทั้งหลายมานี้ ต้องการธรรมะ จะไม่คำนึงถึงว่า บางคนรู้ บางคน ยังไม่รู้ บางคนรู้มาก บางคนรู้น้อย แต่จะขอสรุป ความที่จะใช้ได้สำหรับทุกคน. ขอถือเสมือนหนึ่งว่า จะเป็นของขวัญปีใหม่ เพราะ อีก ๒-๓ วันก็จะถึงปีใหม่แล้ว ก็ถือโอกาสเสียเลยว่า จะให้ความรู้ในวันนี้ ในฐานะเป็นของขวัญสำหรับ วันปีใหม่ นั้นก็คือสิ่งที่เรียกว่า ‘ธรรมะ' อีกนั่นเอง. การให้ธรรมะในฐานะเป็นของขวัญสำหรับวัน ปีใหม่มันจะแปลกอะไร จะแปลกก็ตรงที่ว่า ท่านทั้ง หลายจะต้องทำให้มีธรรมะมากขึ้นกว่าปีที่แล้วมา อย่า ให้ซ้ำซากวนเวียนเท่าเดิมอยู่เลย ให้ก้าวหน้าไปตาม ลำดับตามเวลาที่ล่วงไป. เช่นปีหนึ่งก็ล่วงไป ปีหนึ่งก็ล่วงไป เราจะมา ย่ำเท้าซ้ำรอยอยู่นี้มันก็ไม่ไหว แล้วก็ . . เพื่อจะให้สามารถ ก้าวหน้าไป ไม่ต้องซ้ำรอยนั่นเอง จึงต้องพูดถึงสิ่ง ที่เรียกว่าธรรมะนั้นให้เป็นที่เข้าใจแจ่มแจ้งยิ่ง ๆ ขึ้นไป.
น.11 ๓ อาตมาเคยพูดมาหลายครั้งหลายหนแล้วว่า ธรรมะ คืออะไร. แต่เกรงว่าบางคนก็ยังไม่เคยได้ยิน บางคน ก็ลืมเสียแล้ว บางคนก็จำได้ครึ่ง ๆ กลาง ๆ บางคน ก็จำได้ แต่ยังไม่เข้าใจความหมายโดยสมบูรณ์ เพราะ ฉะนั้นเรามาพูดถึงสิ่งที่เรียกว่าธรรมะกันอีกสักครั้ง หนึ่ง เป็นข้อแรก. ธรรมะ คือการกระทำที่ถูกต้องแก่ความเป็นมนุษย์ ธรรมะคืออะไร? เวลานี้ท่านทั้งหลายบางคน ก็คง จะนึกอยู่ในใจแล้วว่า ธรรมะคืออะไร? แล้วก็นึกได้ หรือนึกไปตามที่เคยได้ยินได้ฟัง หรือได้ยึดถืออยู่ เช่นว่า ธรรมะคือคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า เป็นต้น ธรรมะคือสิ่งที่แสดงอยู่บนธรรมาสน์ ดังนี้เป็นต้น, ถ้าอย่างนี้แล้วยังไม่พอ ยังไม่ถูกตัวธรรมะอันแท้จริง. ธรรมะคืออะไร? ขอให้ลูกหลานเหล่านี้ รวมทั้ง คุณป้าคุณน้า คุณลุงคุณอาทั้งหลายด้วย ช่วยจำกัน ไว้เป็นหลักจนตลอดชีวิตจะดีกว่า ถ้าจำไว้อย่างถูก ต้องและเป็นหลักแล้วจะง่ายจะสะดวกแก่การที่จะมี ธรรมะยิ่ง ๆ ขึ้นไป ทุกปี ๆ.
Buddhadasa