Buddhadasaน.33 ๒๘ ในมรรคมีองค์ ๘ ; ๒ องค์ข้างแรกเป็นปัญญา, ๓ องค์ตรงกลางเป็นศีล, ๓ องค์สุดท้ายเป็นสมาธิ, ย่อลง เหลือ ศีล สมาธิ ปัญญา. ทีนี้ ลำดับวิสุทธิ ๗ อย่างที่ว่า อันแรกเป็นศีล, อัน ที่สองเป็นสมาธิ, เหลือ นอกนั้น ก็ เป็นปัญญ า หมด ; ก็เหลือ แต่ศีล สมาธิ ปัญญา. ศีล สมาธิ ปัญญา นี้ จำนวนตั้ง ๓ ทำ ให้เหลือเพียงหนึ่ง นี่ก็คือทาง, หนทางนี้ : หนทางอันเอก หนทาง สายเดียว ย่นลงก็เหลือแต่เพียงคำว่า "ทาง" แต่เพียงคำเดียว สำหรับพุทธศาสนาทั้งหมดทั้งสิ้น ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์, ตั้ง ๘๔,๐๐๐ ประเด็น. item มีตั้ง ๘๔,๐๐๐ แล้วมาเหลือเพียงคำ ๆ เดียว ว่า "ทาง" ถ้าเราเข้าใจคำว่า "ทาง" ; ก็เหมือนรู้เรื่อง ๘๔,๐๐๐ เรื่อง : ทางผิด ทางถูก ทางครึ่ง ทางอะไร หนทางเป็นอย่างไร อุปสรรคของมันเป็นอย่างไร ผลของมันเป็นอย่างไร มันตั้ง ๘๔,๐๐๐ ประเด็น. แต่พอ สรุป แล้ว เหลือแต่คำว่า "ทาง" ; แล้ว ก็รู้ที่จะเดินไป, แล้วก็ถึงจุดหมายปลายทาง. วัยของชีวิตสำหรับการเดินทาง เวลายังเหลืออยู่นิดเดียว จะพูดเรื่อง วัยในชีวิต สำหรับการเดินทาง. "วัย" แปลว่า ความสิ้นไป ๆ : คำว่า "วัย" หรือ วัยของอายุ วัยหนุ่ม วัยสาว, คำว่า วัย นี้แปลว่าความ
น.34 ๒๙ สิ้นไป เป็นตอน ๆ เรียกว่าวัยหนึ่ง ๆ. สำหรับชีวิตนี้ แบ่งเป็น กี่วัยก็ได้ แล้วแต่เราจะต้องการ ตามเหตุผลที่เราจะต้องพูด ต้องทำ ; แต่สำหรับเรื่องนี้ เรื่อง การเดินทางของชีวิต นี้แล้ว ผมอยากจะแนะว่า แบ่งออกเป็นสัก ๔ วัย : วัยแรกคือเป็น พรหมจารี ก่อนแต่งงานเป็นพ่อบ้านแม่เรือน นี้เรียกว่าเป็น พรหมจารี, ถึง วัยคฤหัสถ์ แต่งงานเป็นพ่อบ้านแม่เรือน, วัยถัด ไปก็คือ วนปรัสถ์ วัยที่หลีกออกจากบ้านเรือนไปหาที่สงบสงัด, นี้หลังจากนั้นอีกเป็นวัย สันยาสี เที่ยวแจกความรู้ แจกของที่ มีประโยชน์ทางวิญญาณนี้แก่ผู้อื่น. นี้หมายความว่า เราทำได้ ดีชีวิตจึง ไปถึงวัยสุดท้าย หน้าที่ของวัยสุดท้าย คือเที่ยวแจกของ ส่องตะเกียงให้ผู้อื่น. ในชั้นนี้ จะไม่พูดถึงเรื่องบวชเรื่องอะไร เรื่องบวช เรื่องเรียนจะไม่พูดถึง จะพูดถึงคนธรรมดา อยู่ในโลกนี้ สมัย ปัจจุบันนี้ ; ทำให้ดีที่สุดในวัยศึกษา ตั้งแต่เกิดมาจนถึงเป็น หนุ่มเป็นสาวเต็มที่ นี่เป็นวัยนักศึกษา เรียกว่าพรหมจารี. พรหมจารี ในกรณีอย่างนี้ แปลว่า นักศึกษา คือ ประพฤติ อย่างพรหม : สำรวมระวังไม่ให้ผิด ไม่ให้พลาด ไม่ให้หม่นหมอง ไม่ให้เสียหาย ไม่ให้สกปรก นี่เป็นพรหมจารี ; ทำให้ดี ผ่านให้ดี เป็นการเดินทางขั้นแรก แรกก้าวเดิน. เดินต่อไปถึง ขั้นคฤหัสถ์ ถ้าแต่งงานเป็นพ่อบ้าน
น.35 ๓๐ แม่เรือนได้รับภาระหนัก ความผิดความถูก ความดีความชั่ว อะไรอยู่กันที่นี่ มันจะสอนให้หมดที่นี่ เป็นวัยหนักที่สุด : การ ครองเรือน มีลูกหลานมีเหลนมีอะไรมากเข้า, มีคนในบังคับ บัญชา รับ ผิดชอบมากเข้า มันก็เลยหนักที่สุด ; นี่ผ่านไป ๆ. ถึงระยะหนึ่ง โอ๊ะ, บ้าทั้งนั้น ชักจะเบื่อ ต้องหาว่า "อะไรมันดีกว่านี้ จึงออกไปหาความพักผ่อน ความสงบ ความ หยุดพักทางจิต ทางวิญญาณ. เขาก็วิ่งออกจากครอบครัว จะไปบวชก็ได้ ไม่บวชก็ได้ อยู่เป็นอิสระ ไม่ไปพัวพันกับ เรื่องหนัก ๆ ; เหมือนคนแก่ ๆ บางทีก็แอบไปนั่งอยู่มุมบ้าน ใต้กอไผ่ ใต้กอกล้วย มีกระต๊อบเล็กๆ อะไรอยู่ ไม่ยุ่งกับ เรื่องบนเรือน บนตึก หรือถ้าออกไปบวชได้เลยก็ได้ เริ่ม เปลี่ยนไปสู่โลกอีกโลกหนึ่ง คือโลกของความสงบ จากโลก ของความวุ่นวาย นี้เป็นระยะวัย วนปรัสถ์. ครั้นผ่านวัยนี้ไปสำเร็จแล้วก็นึก : อ้าว, เราก็มา บวชกันเท่านี้เอง ไม่มีปัญหาส่วนตัว เขาก็นึกถึงผู้อื่นบ้าง ก็ กลับมาช่วยลูกช่วยหลาน แนะนำชี้แจงเพื่อนฝูงร่วมบ้าน ร่วม โลก ให้รู้อย่างเราบ้าง เพื่อประหยัดเวลาให้เขา. ถ้าเป็นนักบวช ก็เที่ยวสั่งสอนไปอย่างพระพุทธเจ้า, ถ้าเป็นชาวบ้านก็สอน ลูกสอนหลาน สอนเพื่อนบ้าน ตามวิสัยของชาวบ้าน. นี่เป็น ระยะวัย สันยาสี.
น.36 ๓๑ นี่วัยทั้ง ๔ ผ่านไปได้ด้วยดีแล้ว ก็เป็นการเดินทาง ที่ถูกต้อง : เดินจากวัยเด็กไปสู่วัยผู้ใหญ่, จากวัยผู้ใหญ่ไปสู่ วัยผู้สูงอายุ, วัยผู้สูงอายุไปสู่วัยที่เป็นแสงสว่างแก่ผู้อื่น ไป แจกของส่องตะเกียง. ถ้าไปอย่างนี้ เป็นไปตามลำดับวัยก็ สะดวก. ถ้าในกรณีพิเศษอยากจะข้ามลำดับวัย ก็ต้องลำบาก หน่อย เช่นกระโดดมาบวชอย่างนี้ มาสู่วัยวนปรัสถ์วัยที่สาม ก็ต้องพยายามต้องสามารถ ต้องทำถูกต้อง ; ส่วนมากก็มา ไม่ได้ มาก็มาชั่วคราว, มาชิมดู แล้วก็กลับเดินทางไปใหม่ แต่ในบางคนบางกรณีมีจิตใจสูง I.Q. สูง รู้สิ่งต่าง ๆ ได้โดย ไม่ต้องไปลอง ก็มีเหมือนกัน. มองเห็นด้วยสายตา ก็รู้ได้ว่า แค่นั้นเอง มันไม่ต้องไปลอง ไม่ต้องกระโดดลงไปในหนองใน คลอง ในโคลน ในเลนก็รู้ได้ว่า โคลนเลนนี่ไม่ควรจะกระโดด ลงไป ; ส่วนคนที่ไม่รู้ก็จมโคลนจมเลนไปพักใหญ่ กว่าจะ เกลียดหรือขึ้นมาเสีย ; ฉะนั้น จึงว่าส่วนน้อยที่ว่าจะข้ามคิว หรือลัดคิวไปได้ ส่วนใหญ่ก็ต้องมาตามลำดับคิว. นี่การเดินทาง ของชีวิตมีอยู่อย่างนี้ น้อยคนที่จะเดินทางลัดคิว ต้องมาตาม คิว ; ถ้ามาตามคิวก็นับว่าดี มีความรอบรู้; ถ้าลัดคิวได้ก็ดี เพราะไม่เสียเวลามาก ; นี่แล้วแต่ใครจะเหมาะ. ขอให้คุณสังเกตว่า พรหมจรรย์ของพระพุทธเจ้านี้ รักษาโรคของสัตว์โลก ได้อย่างไร ; พระองค์เป็นนายแพทย์ ทางวิญญาณของสัตว์โลก เป็นยอดสุดของนายแพทย์ สอนวิธี
น.37 ๓๒ ที่จะรักษาโรคในทางวิญญาณ ไว้อย่างนี้ : ศีลรักษาโรคทางกาย ทางวาจา ให้หมดไป, สมาธิรักษาโรคทางจิต ให้หมดไป, ปัญญาก็รักษาโรคทางวิญญาณ ให้หมดไป. พูดกันแต่วันก่อนแล้ว โรคมี ๓ ระดับ : โรคทางกาย โรคทางจิต โรคทางวิญญาณ ; ใน ๓ ระดับนี้ ศีลรักษาโรค ทางกาย, สมาธิรักษาโรคทางจิต, ปัญญารักษาโรคทางวิญญาณ. นี่ก็ไหว้ครูอยู่เสมอว่า อาจารย์ของเราเป็นนายแพทย์ผู้รักษา โรคของโลกทั้งปวง ให้หายไปได้ด้วยการเดินทางของชีวิตให้ ถูกต้อง. นี่ทางเดินของชีวิตมีอยู่อย่างนี้ ; พระพุทธเจ้าท่าน ได้สอนไว้อย่างนี้ : รักษาโรคทางวิญญาณ ก็คือเดินพ้นไป จากขุมโรค หรือแหล่งโรคทั้งทางกายและทางจิตทั้งทาง วิญญาณ. เรา ระลึกถึงพระคุณ มหากรุณาธิคุณอยู่เสมอ. เวลาก็หมด เลยไปบ้างเล็กน้อย นกก็เตือนหลายหนแล้ว
น.38 ธรรมโฆษณณ์ ของพุทธทาสภิกขุ ๑. พุทธประวัติจากพระโอษฐ์ ๒๐๐ บาท ๒. ขุมทรัพย์จากพระโอษฐ์ ๑๘๐ บาท ๓. อริยสัจจากพระโอษฐ์ (๒ เล่มจบ) ๔๘๐ บาท ๔. ปฏิจจสมุปบาทจากพระโอษฐ์ ๒๐๐ บาท ๕. อาสาฬหบูชาเทศนา ๑๐๐ บาท ๖. มาฆบูชาเทศนา ๑๐๐ บาท ๗. วิสาขบูชาเทศนา ๑๒๐ บาท ๘. ชุมนุมล้ออายุ ๑๒๐ บาท ๙. ฆราวาสธรรม ๑๕๐ บาท ๑๐. อิทัปปัจจยตา ๑๒๐ บาท ๑๑. สันทัสเสตัพพธรรม ๑๒๐ บาท ๑๒. นวกานุสาสน์ ๑๓๐ บาท ๑๓. ราชภโฎวาท ๑๗๐ บาท ๑๔. กข ก กา ของการศึกษาพุทธศาสนา ๑๗๐ บาท ๑๕. เทคนิคของการมีธรรมะ ๑๕๐ บาท ๑๖. อะไร คืออะไร ๑๓๐ บาท ๑๗. ใคร คือใคร ๑๓๐ บาท ๑๘. ธรรมะเล่มน้อย ๑๓๐ บาท ๑๙. หัวข้อธรรมในคำกลอน ๑๓๐ บาท ๒๐. ชุมนุมปาฐกถาชุดพุทธธรรม ๑๕๐ บาท
น.39 ๒๑. สันติภาพของโลก ๑๕๐ บาท ๒๒. ธรรมะกับสัญชาตญาณ ๑๕๐ บาท ๒๓. สมถวิปัสสนาสำหรับยุคปรมาณู ๑๓๐ บาท ๒๔. ฟ้าสางระหว่าง ๕๐ ปี ที่มีสวนโมกข์ ( ๒ เล่มจบ) ๓๐๐ บาท ๒๕. บรมธรรม (๒ เล่มจบ) ๒๔๐ บาท ๒๖. ใจความสำคัญแห่งคริสตธรรม เท่าที่พุทธบริษัทควรทราบ ๑๕๐ บาท ๒๗. ธรรมปาฏิโมกข์ เล่ม ๒ ๑๗๐ บาท ๒๘. ธรรมบรรยายระดับมหาวิทยาลัย เล่ม ๒ ๘๐ บาท ๒๙. ค่ายธรรมบุตร ๘๐ บาท ๓๐. ธรรมศาสตรา เล่ม ๑ (ออกใหม่ล่าสุด) ๑๖๐ บาท สั่งซื้อทางไปรษณีย์ได้ที่ คุณสุทธิรักษ์ สุขธรรม ๓๕/๗๘ ถนนจรัญสนิทวงศ์ ๖๒ บางกอกน้อย กทม. ๑๐๗๐๐ โทร. ๔๒๔-๓๔๖๒ (สั่งจ่าย ป.ณ.บางกอกน้อย) (กรุณาเพิ่มค่าส่งลงทะเบียนเล่มละ ๑๕ บาท สั่งซื้อ ๕๐๐ บาทขึ้นไปค่าส่งฟรี)
น.40 ของพุทธทาสภิกขุ ๑. มาเลื่อนชั้นตัวเองกันเถิด ๑๐ บาท ๒. อุดมคติอนุบาล ๒๐ บาท ๓. เด็กดีต้องมีธรรมะ ๑๒ บาท ๔. ยาระงับสรรพโรค ๑๒ บาท ๕. การบำเพ็ญบารมีที่ถูกแนวทาง ๑๒ บาท ๖. พุทธวิธีชนะทุกข์ ๑๒ บาท ๗. หัวใจของธรรมะ ๑๒ บาท ๘. การบริหารธุรกิจแบบพุทธ ๒๐ บาท ๙. แก่อย่างฉลาดและเป็นสุข ๒๐ บาท ๑๐. อตัมมยตาเท่าที่ควรรู้จักกันไว้บ้าง ๑๐ บาท ๑๑. อตัมมยตา ๑๐๐ แง่มุม ๒๕ บาท ๑๒. ธรรมะสำหรับคนเจ็บไข้ ๑๐ บาท ๑๓. วิธีทำสมาธิเบื้องต้น ๑๐ บาท ๑๔. การพัฒนาจิตด้วยอานาปานสติ ๒๐ บาท ๑๕. วิธีระงับดับทุกข์ ๓๐ บาท ๑๖.คู่มือศึกษาและปฏิบัติอานาปานสติสมบูรณ์แบบ ๕๐ บาท ๑๗. ลักษณะ ๘๐ ประการของพุทธศาสนา ๕๐ บาท ๑๘. คำสอนผู้บวชใหม่ ๖๐ บาท ๑๙. สักวันหนึ่งท่านจะชอบสิ่งนี้ ๑๐ บาท ๒๐. ทำอย่างไรจึงจะไม่มีทุกข์ ๑๐ บาท ๒๑. ธรรมะของผู้ครองเรือน ๑๒ บาท สั่งซื้อจำนวนมาก มีส่วนลดพิเศษ โปรดติดต่อคุณสุพิศ วัจนะรัตน์ โทร. ๔๖๘-๒๘๕๗
น.41 สารบัญเรื่องต่าง ๆ ใน เตกิจฉกธรรม ๑. พระพุทธเจ้าทรงเป็นแพทย์ของสัตว์โลกทั้งปวง ๒. สัตว์โลกเป็นคนไข้ของอวิชชา ๓. อาการโรคของสัตว์โลกผู้เป็นคนไข้ของอวิชชา ๔. อาการของโรคทางวิญญาณ ๕. การเข้ามารับการรักษาโรค โรควิธีการรับนับถือพุทธศาสนา ๖. สภาพปกติทางมารยาท ในฐานะเป็นเครื่องบำบัดโรคทางวิญญาณ ๗. สภาพจิตที่เหมาะสมในการงานในทุกกรณี ๘. ทางเดินของชีวิต ๙. เครื่องมือพิเศษสำหรับทุกคน ๑๐. หลักตัดสินปัญหาชีวิต ๑๑. วงล้อของชีวิตในชีวิตประจำวัน ๑๒. อภิธรรมของชีวิต ๑๓. อภิธรรมของชีวิตต่อ ๑๔. ภาวะความไม่มีโรคแห่งชีวิต ๑๕. โอวาทลาสิกขา ๑๖. สิ่งที่จะเป็นเหมือนวัคซีนป้องกันโรคทางวิญญาณ คำบรรยายเรื่องที่ ๘, ๑๐, ๑๔, ๑๕, ได้จัดพิมพ์เป็นเล่มย่อยแล้ว
น.42 Oตัมมโย ลด ละ เลิก เลื่อน ขอให้สังเกตดูให้ดีว่า เราจะรู้จักทางหรือไม่ก็ตาม ชีวิตก็เป็นการเดินทางเรื่อยไปไม่หยุด แต่การเดินทางนี้ บางทีก็เดินไปไม่ถึงจุดหมาย เพราะตายเสียก่อน อะไร เสียก่อนก็มี แต่ถ้ามีสติปัญญา มีความรู้มีอะไรมากพอ มันก็ต้องถึงแน่ ฉะนั้นความรู้เรื่องทางเดินของชีวิตนี้เป็น สิ่งจำเป็น ทางนั้นมี ๓ ทางด้วยกัน เราเดิน ทางผิด ก็เพราะว่า เราไม่รู้จัก เรา ทางวนเวียน ก็เพราะไม่รู้สึก เราจะเดิน ทางถูก ได้นั้น เพราะเราทั้งรู้จักและรู้สึก จงเว้นทางผิดเสีย จงเว้นทางวกวนเสีย และถือเอาแต่ทางที่ถูกต้องเพื่อให้ถึง จุดหมายปลายทางของชีวิต พุทธทาสภิกขุ