น.227 ๑๕ การปฏิบัติหมดและครบถ้วน. นี่คือหัวใจของการปฏิบัติ เมื่อท่านถูกชาวต่างประเทศถามว่าให้ปฏิบัติอย่างไร ก็ ตอบอย่างนี้. ๕. หัวข้อต่อไป ถ้าท่านถูกเขาถาม คนต่างชาติ ต่างศาสนาถามว่า จะให้เรียนกันที่ไหน ? ศึกษากันที่ ไหน ? เราก็ตอบด้วยพระพุทธภาษิตของพระพุทธเจ้าว่า ในร่างกายอันยาววาหนึ่งมีพร้อมทั้งสัญญาและใจให้ เรียนที่นี่ ให้เรียนที่ในร่างกายที่ยาวประมาณวาหนึ่ง พร้อมทั้งสัญญาและใจ. ก็หมายความว่า ร่างกายที่ ยาววาหนึ่งคือคนนี่และก็เป็น ๆ อยู่ จึงจะมีสัญญาและใจ มีสมปฤดีเรียกว่ามีสัญญา และมีใจก็มีความรู้ความคิด. ในกายยาวประมาณว่าหนึ่งพร้อมทั้งสัญญาและใจนี้ตถาคต ได้บัญญัติโลก ได้บัญญัติที่เกิดแห่งโลก ได้บัญญัติความ ดับสนิทของโลก และได้บัญญัติหนทางปฏิบัติให้ถึงความ ดับสนิทของโลกไว้แล้วไม่มีอะไรเหลือเลย. เมื่อตรัสว่า โลก, ที่เกิดแห่งโลก, ความดับสนิทของโลก, ทาง ปฏิบัติเพื่อความดับสนิทของโลก, คือธรรมะทั้งหมด มีอยู่ในร่างกายที่ยาววาหนึ่ง และมีจิตใจคือเป็น ๆ ให้
น.228 ๑๖ เรียนที่นี้ ไม่ใช่ ให้เรียนที่โรงเรียน หรือตามถ้ำ ตาม ป่า ตามเขา ตามวัดวาอารามที่ไหนนั่นมันเป็นเรื่องข้าง นอก ให้สร้างโรงเรียนขึ้นข้างใน ให้สร้างมหาวิทยา- ลัยขึ้นในร่างกาย แล้วก็สอดส่องศึกษาแยกแยะ ค้น คว้า คุ้ยเขี่ย ให้รู้ตามที่เป็นจริงว่า โลกเกิดขึ้นมาอย่าง ไร, เป็นทุกข์อย่างไร, ดับสนิทของโลกคือดับทุกข์นั่นมี อย่างไร, และปฏิบัติเพื่อดับสนิทนั่นปฏิบัติอย่างไร. ก็คือ เรื่องอริยสัจนั่นเอง บางทีพระองค์ใช้คำว่าโลก บางที ใช้คำว่าทุกข์. ตัวโลกหรือตัวทุกข์เป็นอย่างไร, สมุทัย ของมันคือเหตุให้เกิดนั้นเป็นอย่างไร, และดับสนิท คือไม่มีทุกข์ไม่มีโลกที่วุ่นวายนั้นเป็นอย่างไร, และ ปฏิบัตินั้นปฏิบัติอย่างไร จะค้นพบได้จากกายนี้ ที่อื่น ไม่มี ถ้าไปเอามาจากที่อื่นก็เป็นเรื่องหนังสือบ้าง เป็น เรื่องคำพูดบ้าง นั่นเป็นลม ๆ แล้ง ๆ ไม่ใช่ตัวจริง ต่อ เมื่อมองเห็น ค้นได้เห็นแจ้งจากร่างกาย ซึ่งยาวประมาณ วาหนึ่งนี้พร้อมทั้งใจนี้จึงจะเป็นตัวจริง นี่ถ้าเราถูกถามว่า เรียนที่ไหน ก็เรียนในร่างกายอันยาวประมาณวาหนึ่ง
Buddhadasa