น.27 ๑๓ ของมันก็ลดลงไปอย่างน่าใจหาย เหลือน้อยมากจนมันรู้สึกหนาว หรือเป็น ปมด้อย แต่ที่จริงนั้น ปมด้อยไม่มี มีแต่ปมเขื่องที่ลดตัวลงไปอยู่ ในระดับต่ำ เช่นเดียวกับที่ตามความจริงนั้นในโลกนี้ความเย็น ไม่มี มีแต่ความร้อนที่อยู่ในระดับต่าง ๆ กันเท่านั้นซึ่งเรารู้กัน อยู่แล้วว่าแม้ระดับที่หนาวเป็นน้ำแข็ง คือ ๐° เซ็นติเกรดนั้น ก็ยังมีความร้อนอยู่ถึง ๓๑° ฟาเรนไฮต์ ซึ่งยังเป็นจุดที่อยู่สบาย สำหรับสัตว์ที่อาศัยอยู่ตามขั้วโลกเหนือถ้าปราศจากความร้อน โดยสิ้นเชิงแล้ว สิ่งที่มีชีวิตต่าง ๆ ที่มีอยู่ในโลกก็มีไม่ได้ สิ่งที่ เรียกว่าปมด้อยก็เช่นเดียวกัน สิ่งที่เรียกว่าปมด้อยนั้น ที่แท้ ก็คือปมเขื่องในระดับหนึ่งเท่านั้นเอง เพราะมันยังเอาไป ใช้ข่มสัตว์ตัวอื่นที่รอง ๆลงไปได้อีกมากมายหลายชั้น ดังเรา จะเห็นได้ในเมื่อเลี้ยงลูกสัตว์เล็ก ๆ รวม ๆ กันมาก ๆ ปมด้อย หรือความหนาวจึงเป็นเพียงมายาที่เกิดขึ้น เพราะความเข้าใจ เอาเองตามความรู้สึกของสัตว์นั้น ๆ มีอาชญากรรมหรือแม้ อกุศลกรรมตามหลักแห่งศาสนาอยู่ไม่น้อยรายที่ผู้ทำทำลงไป โดยไม่มีความหมายอะไร นอกจากเป็นการชดเชยความลด ปมเขื่อง หรืออัสมิมานะของตนเท่านั้นเอง สิ่งที่จะกระตุ้นหรือตัดทอนปมเขื่องของสัตว์ตัวใดให้ทวีเลย ๑๐๐ ขึ้นไป หรือให้ลดต่ำลงกว่า ๑๐๐ ลงมานั้นย่อมมีได้ ทั้ง จากธรรมชาติและจากที่มนุษย์ทำเอาเอง มีได้ทั้งทางวัตถุและ ทางจิต มีได้ทั้งที่เกิดขึ้นภายในตัวเอง และที่มาจากสิ่งแวดล้อม
Buddhadasa