น.28 ๑๔ รอบตัวภายนอก และมีได้ทั้งโดยบังเอิญหรือโดยเจตนาของ บุคคลใดบุคคลหนึ่ง สิ่งเหล่านี้ได้แก่ภูมิประเทศ บ้านเรือนที่อยู่ อาศัย เครื่องใช้สอย หยูกยา สุรายาเมา ความคิดนึก และ สิ่งที่ยั่วให้คิดนึก โรคภัยไข้เจ็บความมั่งมีศรีสุข มิตร ศัตรู ปัญหา ในครอบครัว ปัญหาของสังคม ฯลฯ สิ่งสำคัญที่จะต้องสนใจเป็นพิเศษนั้น อยู่ที่กฎของธรรม- ชาติอันตายตัวที่ว่า เ มื่อปมเขื่องของสัตว์ตัวใด ถูกกระทบ กระเทือนทำให้เขารู้สึกว่ามันลดลงไปแล้ว เขาจะต้องหา สิ่งใดสิ่งหนึ่งมาชดเชยหรือกลบเกลื่อน ด้วยอำนาจแห่ง สัญชาตญาณโดยเด็ดขาด แม้โดยไม่ต้องมีเจตนาอะไรมาก มายนัก แต่เป็นไปด้วยอำนาจแห่งสัญชาตญาณล้วน ๆ อย่าง แรงกล้า ก็เป็นที่เกิดของอาชญากรรมใหญ่น้อยขึ้นได้แล้ว ชาย หนุ่มพวกที่ได้รับการขนานนามว่าพวกอกหัก ก็คือผู้ที่ปมเขื่อง ของเขาถูกหญิงที่เขารักทำลายให้บี้แบนไป เมื่อเขาหมดทางที่ จะเอาชนะหัวใจของหญิงผู้นั้นให้ได้จริง ๆ แล้ว เขาก็หาทางอื่น ที่จะพยุงปมเขื่องของเขา สิ่งใดที่ทำให้ปมเขื่องกลับสูงขึ้นมาได้ เขาก็จะต้องคว้าเอามาทันที และทำได้โดยไม่ต้องรู้สึกตัว เช่น ใช้วัตถุเป็นเครื่องกระตุ้น ได้แก่ สุรา เขาจึงดื่มสุราโดยไม่มี ความหมายอะไรที่ปรากฏชัดแก่เขา แต่ความจริงเป็นความ ต้องการอันแรงกล้าของสัญชาตญาณที่ต้องการจะชดเชยปมเขื่อง ที่ทรุดลงไป เราจึงได้เห็นคนเหล่านี้ดื่มสุราอย่างผิดประหลาด และไม่มีความหมายอะไรแก่ใครเลย นอกจากแก่สัญชาตญาณ
Buddhadasa