ระดับแห่งการปฏิบัติธรรม ตอนที่ ๓ — ความรับผิดชอบร่วมกันแบบประชาธิปไตยในหมู่สงฆ์

น.13 ๑๐ ในการปกครองแบบประชาธิปไตย อำนาจสูงสุด อยู่ที่ราษฎรทั้งหลายฉันใด ในวงแห่งภิกษุสงฆ์ที่ยังเป็น ปุถุชน อำนาจสูงสุดก็อยู่ที่มหาชนผู้บำรุงด้วยปัจจัยสี่ ฉันนั้น ประธานสงฆ์ทุกประเภท ก็ไม่มีอำนาจลึกซึ้ง เหมือนมหาชน และท่านไม่กี่องค์ที่ไหนจะสอดส่องไปได้ ทั่วถึง อาชญาสงฆ์ก็เช่นเดียวกับกฎหมายจะมีโทษก็ต่อ เมื่อจับจำเลยได้พร้อมทั้งพยานหลักฐาน ถ้ามหาชนไม่ ช่วยเหลือท่านแล้ว การปกครองจะไม่เรียบร้อยตามที่ ต้องการ ประธานสงฆ์เป็นผู้ถือพระพุทธบัญญัติ มหาชน เป็นหูเป็นตาช่วยระวังให้ทั่ว ๆ ไป ให้ตั้งอยู่ในพุทธ บัญญัตินั้น และฟ้องต่อเจ้าหน้าที่ในเมื่อเกิดผู้เป็นอลัชชี ขึ้น เลือกสรรเสริญบำรุงเมื่อภิกษุสามเณรประพฤติดี ติเตียนขัดขวางเมื่อประพฤติผิดแผน, ทำเช่นนี้พุทธ ศาสนาอันเป็นที่รักของชาวไทยและพุทธบริษัททั่วโลก จะ บริสุทธิ์ หรือเหลือแต่ที่บริสุทธิ์ หรือเจริญขึ้นสูงถึงที่สุด สมกับที่พระพุทธเจ้าทรงมอบพุทธศาสนาไว้กับ พุทธบริษัทสี่ คือพวกเรา. ถ้าเราไม่ช่วยกัน ชำระชะล้างสะสางพวกเรากันเองแล้ว ใคร

น.14 ๑๑ ที่ไหนเล่าจะช่วยเรา เราต้องรับผิดชอบใน เรื่องนี้ร่วมกัน จะมานิ่งดูดายให้ใครก่อมลทิน ให้แก่ศาสนา โดยพากันถือว่า ใครทำ ใคร ได้ นั้นไม่ได้ ในที่เช่นนี้แหละควรถือภาษิต พังเพยว่า "ปลาเน่าตัวเดียว เหม็นหมดทั้ง หนอง" ผู้ที่วางเฉยจนเปิดโอกาสแก่ผู้เหลว ไหล โดยบำรุงไม่เลือกนั้นแหละ อาจกลาย เป็นผู้สมคบกันทำลาย พุทธศาสนา ของตนเอง ได้ โดยไม่รู้สึกตัว ยุติเป็นอย่างไร ขอท่าน ผู้รู้ทั้งหลาย ใคร่ครวญดู ๑๐ เมษายน ๒๔๗๗