ไกวัลยธรรมทีปนี

📝 รีวิว / สาระสำคัญ

ธรรมบรรยายที่ลานหินโค้ง ภาควิสาขบูชา พ.ศ. ๒๕๑๖ ว่าด้วย "ไกวัลยธรรม" — สิ่งที่เป็นเนื้อเดียวกันทั้งหมดทั้งสิ้น ไม่มีต้น กลาง ปลาย อยู่เหนือการบัญญัติทั้งปวง ฉบับที่อยู่ในคลังนี้มีความหมายพิเศษ: จัดพิมพ์เป็น "วัตถุที่ระลึก อุทิศถวายอาจาริยบูชา ท่านอาจารย์พุทธทาส อินฺทปญฺโญ ในการละสังขารธรรม วันที่ ๘ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๓๖"

นี่คือชุดบรรยายที่ท่านเข้าใกล้ภาษาเทววิทยามากที่สุดชุดหนึ่ง — ท่านกล้าพูดว่าไกวัลยธรรมคือธรรมที่แม้พระพุทธเจ้าก็เคารพ "ถ้าสูงถึงขนาดที่พระพุทธเจ้าก็ยังเคารพ แล้วจะให้เรียกว่าอะไร จะไม่ให้เรียกว่าพระเจ้าแล้วคุณจะให้เรียกว่าอะไร" แล้วเดินเรื่องเทียบเคียงปฐมเหตุ-ปฐมธรรมของศาสนาต่าง ๆ อย่างถึงราก เพื่อเสนอเครื่องมือ "ต่อรองระหว่างศาสนา" ในโลกที่ศาสนาทะเลาะกันเอง

ในทางหลักธรรม ท่านโยงไกวัลยธรรมเข้ากับกฎสามัญญลักษณะและอิทัปปัจจยตา ยืนยันว่าความมีอยู่ของธาตุนี้ "จริงกว่าความมีอยู่ของสิ่งใด ๆ" ที่ล้วนผ่านมาแล้วผ่านไป เหมาะสำหรับผู้อ่านที่สนใจมิติอภิปรัชญาและบทสนทนาระหว่างศาสนาในงานของท่านพุทธทาส