ศีลธรรมกลับมา (ปาฐกถาธรรมทางวิทยุ) ตอน ๓ ตอนที่ ๒ — ๒๔. ธรรมะในฐานะสิ่งที่ต้องการความถูกฝาถูกตัว

น.28 ท่านสาธุชน ผู้มีความสนใจในธรรม ทั้งหลาย, การบรรยายปาฐกถาธรรมในวันนี้ อาตมาก็ยังคงกล่าว ด้วยความมุ่งหมายว่า ธรรมะจะกลับมา ; ถ้าธรรมะไม่กลับมา โลกาวินาศ ; อย่างน้อยเราก็ไม่มีแผ่นดินอยู่. หมายความว่า ธรรมะหายไปเท่าไร อันธพาลก็เกิดขึ้นแทนเท่านั้น จนอันธพาล เต็มไปหมด รุกรานถึงห้องนอน. เราก็ไม่มีแผ่นดินจะอยู่ โลกก็จะ วินาศ เพราะความไม่มีธรรมะนั่นเอง. สมัยโบราณโน้น เมื่อยังมีศีลธรรมดีกว่านี้ เด็กตัว เล็ก ๆ ๔ - ๕ ขวบ คนเดียว ก็เฝ้าบ้านได้ : พ่อแม่บอกให้ เฝ้าบ้านเพื่อไปนาไปป่า, หรืออยู่ในป่าก็มาตลาด ก็ไม่มี ๑๘

น.29 ๑๙ อะไร. เดี๋ยวนี้มันไม่ได้ สมัยนั้น ตำรวจคนเดียว ก็เฝ้า สถานีได้ ปลอดภัยตลอดคืน ; สมัยนี้มันไม่ได้ อยู่กันตั้ง หลายสิบคน ก็ยังถูกบุกถูกเผา สมัยโน้นทุกคนเขาถือว่า โรงพักเป็นของเขาทุกคน. เดี๋ยวนี้มันไม่เป็นอย่างนั้น. หนังสือพิมพ์ลงข่าวปล้นบ้านนายตำรวจ, นายพลตำรวจ, ปล้นบ้านผู้ว่าราชการจังหวัด มันล้วนแต่เป็นสิ่งที่ไม่เคยมี. ถ้าเราต้องการ ให้ธรรมะกลับมา เราก็ต้องมีสิ่ง ที่ธรรมะต้องการ เป็นการลงทุน. ครั้งที่แล้วมา อาตมา ได้กล่าวถึงข้อที่ว่า ธรรมะเป็นสิ่งที่ต้องการความคงเส้นคงวา ; ส่วนในวันนี้ อาตมาจะได้กล่าวโดยหัวข้อว่า ธรรมะใน ฐานะสิ่งที่ต้องการความถูกฝาถูกตัว. ความ คงเส้นคง วา กับความ ถูกฝาถูกตัว นี้มันเนื่องกันอยู่. ยกตัวอย่าง อย่างว่าผู้แทนจะมาเป็นรัฐมนตรีเสีย; ตั้งใจจะมาคุมรัฐบาล แต่มาเป็นรัฐมนตรีเสีย เป็นพร้อมกันทั้ง ๒ อย่าง อย่างนี้. เมื่อมีกรณีเกิดเป็นปัญหาขึ้นมา ถ้าวินิจฉัยด้วย spirit ของ ผู้แทน ผลมันก็ออกมาอย่างหนึ่ง. ถ้าวินิจฉัยด้วย spirit ของรัฐมนตรี ผลมันก็ออกมาอีกอย่างหนึ่ง. มันเหมือน กับเหยียบเรือ ๒ แคม หรือว่าจะเป็นเหมือนไม้ยัน ๒ ขา

น.30 ๒๐ อย่างนี้มันก็ไม่แน่นัก ; แต่มันก็แสดงลักษณะแห่งความ ไม่ถูกฝาถูกตัว อยู่นั่นเอง. ต้องมีความคงเส้นคงวา ถูกฝาถูกตัว ให้ แก่ธรรมะ ธรรมะจึงจะกลับมา. เอ้า, ทีนี้เราจะพูดถึงเรื่อง การถูกฝาถูกตัว กัน ต่อไป :- ประชาธิปไตย ต้องคู่กันกับพลเมืองที่มีศีล ธรรม; มันเป็นฝาเป็นตัวกันอย่างนี้. ประชาธิปไตย เพ้อเจ้อ : เพ้อแต่ว่าประชาธิปไตยของประชาชน เพื่อ ประชาชน โดยประชาชน ; นี้ฟังดูมันก็น่าสนุก. แต่ถ้า ไม่มีศีลธรรมแล้ว นั้นเป็นประชาธิปไตยวินาศ, ประชา- ธิปไตยของประชาชนพลเมืองที่ไม่มีศีลธรรม คือประชา- ธิปไตยที่นำมาซึ่งความวินาศ. ถ้าพลเมืองทั้งหมดไร้ศีลธรรมแล้ว ต่อให้พระโพธิ- สัตว์ หรือองค์อวตารอะไรตั้ง ๑๐๐ องค์ มาปกครอง ก็ไม่มี ความสงบสุข ; มันไม่ถูกฝาถูกตัวกัน. ประชาชน พลเมืองต้องมีศีลธรรม ใครก็ปกครองได้ ; แม้ไม่มีการ ปกครองเลยก็ได้ มันปกครองอยู่ในตัวมันเองเสร็จ คือ

น.31 ๒๑ ธรรมะนั้นเป็นผู้ปกครอง. ถ้าพลเมืองไร้ศีลธรรม องค์ อวตารขี่ม้าขาวมาตั้งร้อยก็ปกครองไม่ได้. เงินผันก็กลาย เป็นเงินผลาญ ไปหมด โดยเจ้าหน้าที่หรือราษฎรที่ไร้ศีล ธรรม. ความไร้ศีลธรรม คืออะไร ? ความไร้ศีลธรรม คือการไม่ทำหน้าที่ของตนอย่างถูกต้อง, ไม่ทำหน้าที่ของ มนุษย์อย่างถูกต้อง ; เช่น ขี้เกียจ อย่างนี้ก็เรียกว่าไม่มี ศีลธรรม. ไร้ศีลธรรม คือความเป็นมนุษย์อย่างไม่ถูกต้อง. ขอให้เข้าใจว่า คำว่า ศีลธรรม มีความหมาย กว้างขวาง ครอบคลุม ; แม้แต่ความไม่ขี้เกียจ. เดี๋ยวนี้ ก็ยังเป็นคนที่เต็มไปด้วยความขี้เกียจ ; ไม่จำเป็นไม่ทำงาน, ไม่หวังได้เงินเดือนไม่ทำงาน. คนที่กำลังทำงานอยู่นั้น คือ ทำงานด้วยจำเป็น ; นี้คือคนขี้เกียจ. ความไม่ถูกฝาถูกตัว มีอยู่อย่างนี้. เงินผัน ที่กำลังปฏิบัติอยู่ในเวลานี้ ก็ยังมีการผิดฝา ผิดตัว คือมีหนังสือพิมพ์กล่าวถึงพวกประชาชนบางพวก ขอแต่เครื่องจักร ; ไม่ต้องการเงิน เขาจะทำเอง ; มัน สวนทางมาอย่างนี้. เพราะเขาเห็นว่า ใช้เครื่องจักร มัน

น.32 ๒๒ ได้ผลมากกว่าใช้แรงแล้วรับค่าแรง ; ก็มีประชาชนที่สุจริต ใจอยู่พวกหนึ่งสวนทางขึ้นมา. ในถิ่นที่มีสวนยาง กรรมกรเหล่านั้นไม่ยอมทำงาน เงินผัน เพราะเขาต้องการรายได้ที่สูงเกินไป, เขาเรียกร้อง ค่าแรงสูงเกินไป; ทั่ว ๆ ไปกรรมกรตั้งค่าแรงของตัวไว้ สูงกว่าเงินผันเป็นอันมาก. แม้กรรมกรที่จะมาทำงานในวัด ก็ยังเรียกค่าแรงสูงมาก จนจ้างกันแทบจะไม่ไหว ถ้าเผอิญ คนใดยอมรับค่าแรงต่ำ ก็มีเพื่อนกันขู่อาฆาตจะทำร้าย ว่า ทำไมไปรับค่าแรงต่ำ เขาพลอยเดือดร้อนด้วย นี่แหละจงดู เถอะว่า ความไร้ศีลธรรมนั้นมันมีอยู่อย่างไร ? มันไร้ศีลธรรม กันอย่างไร ? อยากจะพูดถึงมหาวิทยาลัยของเด็กลูกทุ่ง คงจะ เป็นคำแปลกสำหรับท่าน. เด็กลูกทุ่งล้วนแต่เรียน ป. ๔ มาแล้วทั้งนั้น. เขาสอนกันอย่างไร ? ทำไมจึงไม่รู้จัก รักทำการงาน ? มันเกลียดทำการงาน, เกลียดการงาน, เกลียดความเหน็ดเหนื่อย. แต่อุ้มไก่ กัดปลา กันอยู่เป็น ประจำ, มันลักเล็กขโมยน้อยเป็นประจำ มันเป็นเจ้าชู้ชนิด รังแกเพศหญิง มันไปยิงนกตกปลาในวัด. ถ้าพระห้าม

น.33 ๒๓ มันก็ยิงหัวพระ. ห้องประชุมของเขา ห้องเรียนของเขา คือตามสะพาน ตามราวสะพาน ตามหัวถนน ; มันเพียง แต่อวดโฉมของคนโง่ที่ไร้มรรยาท. จบมหาวิทยาลัยนี้แล้ว ก็เพื่อพาผู้หญิงหนี ไปอยู่กันตามประสาของเขา นี่ มหาวิทยาลัยอย่างนี้ทำไมไม่มอง ? มันเป็นล่ำ เป็นสันเหมือนกับมหาวิทยาลัย มีอยู่ทั่วไปทุกหัวระแหง ; จบมหาวิทยาลัย ตรงที่พาผู้หญิงหนีไปอยู่กันตามประสา ที่ จะกลับตัวได้นั้นก็มีน้อยมาก ทีนี้ก็จะ ดูความไม่คงเส้นคงวา ในหมู่ข้าราช- การเจ้าหน้าที่ ทำไมจึงต้องออกระเบียบมาถี่ยิบ ทุกขั้นทุก ตอน คล้ายกับว่า ไม่มีใครเลยสักคนเดียวที่จะไว้ใจได้. อ่านดูระเบียบควบคุมเงินผันแล้ว มันรู้สึกอย่างนี้ ทำไม ควบคุมกันราวกะว่า ไม่มีใครสักคนเดียวที่จะไว้ใจได้ ? ลอง คิดดูเถิดว่า ศีลธรรมมันจะเป็นอย่างไร ? ดูกันต่อไป ถึง ความไม่ถูกฝาถูกตัว, ความไม่ถูก ฝาถูกตัว ซึ่งเป็นอันตรายอย่างยิ่งนั้น มีอะไรบ้าง อาตมาจะ ระบุเป็นข้อ ๆ ไป :-

น.34 ๒๔ ข้อ ๑. ความไม่ถูกฝาถูกตัวของพุทธบริษัท. - เรามีแฟชั่น การแต่งตัว ที่ ไม่ถูกฝาถูกตัว ของความเป็น พุทธบริษัท ; แต่งตัวยั่วกิเลส, แต่งตัวอวดเบ่ง, แต่งตัว ชนิดที่ส่งเสริมกิเลส. - เพลง ก็ดี การรำ ก็ดี ไม่ถูกฝา ถูกตัวสำหรับความเป็นพุทธบริษัท. - ภาพโฆษณา ทั้งหลาย ไม่ถูกฝาถูกตัวสำหรับความเป็นพุทธบริษัท. - มหรสพ และประเพณี บางอย่างหลายอย่าง และอะไร อีกมาก ที่ยัง ไม่ถูกฝาถูกตัวกับความเป็นพุทธบริษัท. เรื่องที่ ๒. ต่อไป เช่นเรื่อง การปราบ คอมมิว- นิสต์ ก็รู้สึกว่า มันยัง ไม่ถูกฝาถูกตัวโ ดยตรรกวิทยาง่าย ๆ ก็คือว่า คอมมิวนิสต์นี้ อย่างน้อยก็มีตั้ง ๔ ระดับ, แล้วทำ ไปเหมือนกับว่ามันมีระดับเดียว. - คอมมิวนิสต์ ชั้นหัวกะทิ นี่มีอุดมคติในลัทธิ ยึดถือแท้จริง - คอมมิวนิสต์ กลาง ๆ กะทิ ไม่ค่อยเข้าถึงอุดมคติ อะไร ; แต่หวังความเป็นใหญ่เป็นโต เมื่อประสบชัยชนะ ก็เป็นไปทำนองขบถ หรือล่าเมืองขึ้น.

น.35 ๒๕ - คอมมิวนิสต์ หางกะทิ นี้เพื่อสนุกสนาน เฮฮา รับจ้าง มีความจำเป็นบางอย่าง ทำให้ต้องอยากเป็นคอม- มิวนิสต์ - คอมมิวนิสต์ กาบมะพร้าว ชั้นสุดท้าย นี้เขาว่ากัน ว่า ได้แก่พวกที่เจ้าหน้าที่ยัดเยียดให้เป็น เดี๋ยวจะไม่มีงานทำ. คอมมิวนิสต์มีตั้ง ๔ ระดับเป็นอย่างน้อย ต่างกัน อย่างกับฟ้ากับดิน ; แล้วเราก็มีวิธีปราบอย่างเดียวเท่านั้น เสมอกันหมด : ใช้แต่ ป. ปืน ไม่ใช้ ป. ปาก ป. เหมือนกัน ป. ปืน กับ ป. ปาก ; เราใช้แต่ ป. ปืน ไม่ ได้ใช้ ป. ปาก หรือใช้ไม่เป็น. และภาษาที่ใช้กับ ป. ปืน นี่ มันก็ มี แต่ขู่เข็ญ สาปแช่ง ไม่มีภาษาที่จะจูงใจ พี่น้อง ในครอบครัว ที่เขา เข้าใจผิด แตกแยกออกไป ว่ากลับมาเถิด, กลับมาเถิด, พวกญาติทั้งหลาย ๘๐ - ๙๐ เปอร์เซ็นต์ เขาหวังการกลับมา ของคุณ. เขาไม่อาจจะเห็นด้วยกับความคิดของคุณ. การ ทำเช่นนั้นมันไม่ถูกต้อง ยังใช้สิทธิเสรีภาพไม่ถูก. จงเอา สิทธิเสรีภาพนั้น มาแลกกับความรักของญาติ ของเพื่อน

น.36 ๒๖ ดีกว่า กลับเข้าสู่ครอบครัวเดิมเสีย ซึ่งเราอาจจะสร้างกันได้ อย่างดีที่สุด. ทีนี้ ข้อที่ ๓. อีกต่อไป เพราะ การศึกษา ไม่ถูก ฝาถูกตัว. การศึกษาด้วน ; ถ้าเป็นสัตว์ก็หางด้วน. ถ้า เป็นพระเจดีย์ก็ยอดด้วน. รู้ได้โดยที่ มีนักศึกษาไปคุย ที่ วัดกับอาตมา ไปซักถามนั่นนี่ ถามปัญหาที่แสดงให้เห็น ว่า นักศึกษาเหล่านี้ ไม่รู้จักพุทธศาสนาเอาเสียเลย. สอนกันอย่างไร ? นักศึกษาไม่รู้จักพุทธศาสนาเอาเสียเลย. เขาถามว่าพุทธศาสนาแก้ปัญหาของชาติได้ไหม ? สร้างสันติ- ภาพในโลกได้ไหม ? พุทธศาสนา ต่างกับคอมมิวนิสต์ อย่างไร ? ต้องอธิบายกันยกใหญ่ กว่าจะรู้ว่าพุทธศาสนา เป็นอย่างไร, แก้ปัญหาได้ โดยประการทั้งปวง; ไม่จำเป็น จะต้องใช้วิธีอื่น นอกจากธรรมะ ในการแก้ปัญหาของ โลก. นี่ การศึกษาบกพร่อง ไม่ถูกฝาถูกตัว นักศึกษา ไม่รู้ว่าพุทธศาสนาเป็นอย่างไร ? มนุษย์จะรอดได้ด้วยธรรม หรือด้วยอะไร ?

น.37 ๒๗ ทีนี้ดู ข้อที่ ๔. ต่อไป เรื่อง พิธีรีตอง ที่ยังไม่ เหมาะกับพุทธบริษัท, ยังไม่ถูกฝาถูกตัวกับพุทธบริษัท. ยกตัวอย่างเช่นพิธีแรกนาขวัญ, การทำพิธีแรกนานี้ดี ถูกต้องกับพุทธบริษัท เป็นเรื่องกตัญญูกตเวที แม้แต่จะ มีความหมายว่า ขอบพระคุณเจ้าแม่ โพสพ อย่างนี้มันก็ยังดี และเป็นไปตามหลักพุทธศาสนา คือความกตัญญูกตเวที การให้เกียรติแก่การทำนา ซึ่งเป็นกระดูกสันหลังของประเทศ- ชาติ. แต่ว่าในพิธีนั้นมี การเสี่ยงพระโค กินหญ้า, พระยา หยิบผ้า, นี้ไม่เป็นพุทธศาสนาเลย ; ไม่ถูกฝาถูกตัวกับ พุทธบริษัทเลย ควรจะเลิกเสียดีกว่า ในส่วนที่เป็นการ เสี่ยงทำนองนี้. ถ้าไม่เลิก ก็ใช้คำทำนายให้ใหม่ ว่า มันจะออกมาในรูปอะไร ? พระโคจะกินอะไร ? พระยาจะ หยิบผ้าขนาดไหน ? ก็ต้องทำนายว่า ชาวนาทุกคนประมาท ไม่ได้ ต้องทำหน้าที่ของตนอย่างเคร่งครัดเต็มที่. หรือจะ แปลความเป็นอย่างอื่น ว่า ถ้าพระโคกิน อะไร ก็ต้องบอกว่า ชาวนาต้องใช้ธรรมะข้อนี้ ๆ , พระโค กินอย่างอื่นใช้ธรรมะข้อนี้ ๆ. เช่น ปีนี้จะต้องใช้ธรรมะ

น.38 ๒๘ คือขันติ อดทนกันอย่างยิ่ง. ปี นี้จะต้องใช้วิริยะ กล้าหาญ พากเพียรอย่างยิ่ง. ปี นี้จะต้องใช้สัจจะ ความซื่อสัตย์ซื่อ ตรงกันอย่างยิ่ง. ปี นี้จะต้องใช้เมตตา เอื้อเฟื้ออารีแก่กัน อย่างยิ่ง. อย่างนี้จะดีกว่า คือมัน จะถูกฝาถูกตัวกับพุทธ- บริษัท. ดูต่อไป ข้อที่ ๕. จารีตบางอย่าง ทำลายพุทธ- ศาสนา ไม่ถูกฝาถูกตัวกับพุทธบริษัท. เช่นว่า เอาพระ เครื่องมาพวงใหญ่ แขวนไว้ที่คอ แล้วก็ยกแก้วเหล้าเข้าปาก ข้ามหัวท่าน ทุกคราวที่ดื่ม. ตามร้านเหล้าร้านอาหาร แม้ การดื่มอวยพรอย่างมีเกียรติของบุคคลชั้นสูง ก็ยกแก้วเหล้า ชูเหนือหัว ข้ามหัวพระพุทธรูป นี่ทำลายความเป็นพระเศียร หมดไป เหลือแต่หัว. ถ้าให้ถูกก็อย่าแขวนข้างหน้าใต้คาง, เอามาแขวนไว้ข้างหลังจะดีกว่ากระมัง จะไม่ต้องข้ามหัวท่าน. พวกแขวนกางเขนแล้วดื่มเหล้า นี่หาดูยากกว่าพวก แขวนพระเครื่องแล้วดื่มเหล้า. แขวนพระเครื่องมาเต็มคอ ได้กลิ่นเหล้ามาแต่ไกลหลายวา บอกอาตมาว่าช่วยเป่าหัวที. อาตมาบอกว่าทำไม่เป็น ไม่เคยศึกษา, เขามองดูตาถลน

น.39 ๒๙ ร้องว่า แฮะ, คล้ายกับจะกัดอย่างนั้นแหละ. นั่นน่ะขอให้ คิดถูเถอะว่า มันเป็นอย่างไร พวกแขวนพระเครื่อง. อาตมาขอประท้วงกิจกรรมอันนี้; ในนามของ พุทธทาส เป็นทาสของพระพุทธเจ้า ขอประท้วงว่า ไม่ สมแก่ความเป็นสัญญลักษณ์ของพระพุทธรูป ? แล้วประท้วง แทนในนามของผู้ทำพุทธาภิเษก จะทำพุทธาภิเษกกันกี่ร้อย ครั้ง พันครั้ง ก็ถูกมาแขวนเอาแก้วเหล้าข้ามหัวอย่างนี้ จะ ทำพุทธาภิเษกไปทำไมกัน ? มันจะไม่มีประโยชน์อะไร ? ข้อต่อไป ข้อที่ ๖. ที่อยากให้ดู ก็คือว่า กฎหมาย ดีเกินไป, กิจการราชทัณฑ์ดีเกินไป. กฎหมายดีเกินไป กว่า ที่จะเอามาใช้กับคนที่ไม่ค่อยมีศีลธรรม. ทัณฑสถาน เปิด หรือการคุมความประพฤตินั้น จะเอามาใช้ ; พิจารณา ดูให้ดีก่อน ว่ามันถูกกับบุคคลที่ยังหย่อนในทางศีลธรรม หรือไม่ ? ระเบียบปฏิบัติการมันเถรตรงอย่างหลับหูหลับตา มากเกินไป. ตัวอย่างเช่นเมื่อเร็ว ๆ นี้ หญิงหม้ายคนหนึ่ง อยู่ กับลูกเล็ก ๆ กลางป่า มีโจรมาปล้น เจ้าหน้าที่จับคนที่สงสัย ได้ จะให้หญิงหม้ายคนนี้ชี้ตัวโจร ระบุคนร้าย. นี่คิดดูเถอะ

น.40 ๓๐ ว่ามันจะทำได้อย่างไร หญิงหม้ายคนเดียวอยู่กับลูกเล็ก ๆ ใน ป่า แล้วจะให้ชี้หน้าระบุคนนี้ว่าเป็นโจร แล้วหลังจากนั้น มันจะอยู่ได้อย่างไร. นี่ระเบียบหลับหูหลับตา มันทำให้ ปฏิบัติไม่ได้. เรามีระเบียบที่ดีเกินไป เสียเวลา เสียแรงงานของ คน เช่นว่า ในกรณีที่รับสารภาพแล้ว ยังต้องทำแผนประ- ทุษฐกรรม ปรากฏเต็มไปในหน้าหนังสือพิมพ์. นี้จะเสียเวลา กันทำไม ? จะเสียเรี่ยวแรงของตำรวจทำไม ? จะเสียข้าวของ ในการกระทำนี้ทำไม ? ควรจะพิจารณาว่า มันดีเกินไปหรือ ไม่ ? ไปเอาอย่างใครมา ? ประชาชนยังเหมาะกับระบบอัยการศึก; เรา กลับจะใช้ระบบประชาธิปไตยใส่น้ำอ้อย, เอากฎหมาย ที่ควรใช้กับพวกที่มีศีลธรรม มาใช้กับพวกที่ยังเป็นป่าเถื่อน อยู่. แม้แต่ พระพุทธองค์ ก็ยังทรงใช้สิ่งที่เรียกว่า อุบาย หยาบ กับพวกที่ยังหยาบอยู่ และถึงกับทรงฆ่าคนพวกนี้ ตามแบบของพระองค์.

น.41 ๓๑ ขอให้นึกดูถึงข้อที่ว่า กฎหมายดีเกินไป ระเบียบ ดีเกินไป กิจกรรมราชทัณฑ์ดีเกินไป นี้มันจะช่วยได้ อย่างไร ? เอ้า ทีนี้ ข้อที่ ๗. ก็จะมาดูถึง ความจำเป็น ที่ จะต้องมีการถูกฝาถูกตัว ระหว่างบุคคล ระหว่าง ประชาชนกับรัฐบาล เป็นต้น. ความไม่ถูกฝาถูกตัวนั้น มันทำให้พูดกันไม่รู้ เรื่อง ปกครองกันไม่ได้ ; แม้แต่ผัวเมีย ถ้าไม่มีความ ถูกฝาถูกตัว มันก็อยู่กันไม่ได้ ทำความเข้าใจกันไม่ได้ สามัคคีกันไม่ได้; จะเรียกร้องสามัคคีกัน ให้มันเหนื่อย แรงเปล่า ๆ มันก็มีไม่ได้. ประชาธิปไตยของประชาชนที่ ไร้ศีลธรรม. นั่นก็คือประชาธิปไตย ที่จะเชือดคอประชาชน เหล่านั้นนั่นเอง. นี่เพราะมันผิดฝาผิดตัวเกินไป. ดูต่อไปถึง ข้อที่ ๘. ว่า ธรรมะจะเป็นฝาเป็นตัว ได้อย่างไร ? ธรรมะเป็นฝา หรือเป็นตัว ตอบว่าเป็นได้ ทั้ง ๒ ฝ่าย ; เป็นได้ทั้งฝา และทั้งตัว แล้วแต่กรณี ว่าฝ่ายไหนจะต้องปฏิบัติอย่างไร.

น.42 ๓๒ ธรรมะที่ทำให้เกิดฝาเกิดตัว เหมาะสมแก่กันและ กันนั่นแหละจำเป็นอย่างยิ่ง. ผู้ปกครองและผู้ถูกปกครอง ต่างฝ่ายต่างต้องมีธรรมะ เป็นฝ่ายของตน ๆ. นักเศรษฐกิจ หรือนักการเมืองที่หาแต่ประโยชน์ของตน ประโยชน์เพื่อ พรรคของตน นี้นับว่าเขาผิดฝาผิดตัว กับความเป็นมนุษย์ ของเขาเป็นอย่างยิ่ง. การหลงทรัพย์หลงอำนาจ คือการ ผิดฝาผิดตัวของตัวเอง ยิ่งทำไปก็ยิ่งทำให้ตัวเองเป็นทุกข์. เอ้า, ทีนี้ ข้อที่ ๙. มาดู คู่ของการถูกฝาถูกตัว ผู้ที่ บังคับจิตใจ ได้ในทางศีลธรรม นี้ จะมีความถูกฝาถูก ตัว สำหรับจะเป็นผู้มีหิริและโอตตัปปะ. ผู้ มีหิริ และ โอตตัปปะ นั้นถูกฝาถูกตัว กับการที่ จะเป็นผู้มีศีล. ผู้มีศีล จะมีความถูกฝาถูกตัวกับการที่ จะเป็นผู้มีสมาธิ. ผู้มีสมาธิ มีความถูกฝาถูกตัวกับการที่ จะมีปัญญา. การมี ปัญญา ย่อมถูกฝาถูกตัว กับการที่ จะบริสุทธิ์หลุดพ้นจากปัญหา, หรือความทุกข์ทุก ๆ ประการ. การ มีศีลธรรม นั่น มันเป็นการถูกฝาถูกตัว ใน การที่ จะเป็นนักสหกรณ์ที่ดี, นักเศรษฐกิจที่ดี นักการ- เมืองที่ดี, นักปกครองที่ดี, เจ้าหน้าที่ทุกระดับที่ดี

น.43 ๓๓ ต้องมีศีลธรรมเป็นฝาเป็นตัว. ธรรมะต้องถูกฝาถูกตัว กับโลก" มิฉะนั้นโลกจะไม่เป็นโลก ; แต่จะเป็นโลกาวินาศ คือความวินาศของโลก. การแยกโลกออกจากธรรมะ คือ ความบ้าหลังที่สุดของหมู่มนุษย์ ระบอบเผด็จการนี้ ถูกฝาถูกตัวกับพวกที่ไร้ ศีลธรรม. ระบอบเผด็จการที่ดีนั้น คือทำอย่างพ่อกับลูก ข้อนี้ ถ้าหากว่าเรื่องพระเจ้าอโศกฯมิใช่เป็นเรื่องนิยายแล้ว นั่นแหละคือตัวอย่างที่ดีของการถูกฝาถูกตัว. เผด็จการ อย่างพ่อกับลูก พ่อขุนรามคำแหงก็น่าจะอยู่ในกลุ่มนี้. ธรรมะควบคุมเผด็จการได้ดี ให้มันถูกฝาถูกตัว. ในที่สุดนี้ ก็ขอหวัง ขออ้อนวอน ขอตั้งความ ปรารถนาว่า ขอให้ธรรมะกลับมา, ให้ธรรมะกลับมา สู่โลก, ให้ธรรมะกลับมาสู่มนุษยชาติ. ให้ธรรมะกลับ มา สู่นักเศรษฐกิจ ให้ธรรมะกลับมา สู่นักการเมือง ให้ ธรรมะกลับมา สู่นักปกครอง ให้ธรรมะกลับมา สู่สภาผู้แทน ให้ธรรมะกลับมา สู่รัฐบาล ให้ธรรมะกลับมา สู่ประชาชน เถิด ให้มีความถูกฝาถูกตัวแก่กันและกันทุกฝ่าย.

น.44 ๓๔ ธรรมะกับโลกต้องถูกฝาถูกตัว โลกจึงจะอยู่ รอด มนุษย์จึงจะอยู่รอด : จะมีนักเศรษฐกิจที่ทิศไปเพื่อ ประโยชน์ของประชาชน, นักการเมืองที่ทำไปเพื่อประโยชน์ ของประชาชน, นักปกครองที่ทำไปเพื่อประโยชน์ของ ประชาชน, รัฐสภา หรือรัฐบาล ที่เป็นไปเพื่อประโยชน์ ของประชาชน. ธรรมะกลับมา อย่างนี้แล้ว ความถูกฝาถูกตัว จะเป็นไปถึงระดับสูงสุด และเป็นไปได้โดยง่ายดาย ไม่ เกินวิสัย. ถ้าธรรมะแยกจากการเมือง โลกนี้ก็คือเมือง นรกทันตาเห็น. ถ้าธรรมะแยกจากการเมือง โลกนี้ก็คือ เมืองนรกทันตาเห็น. ถ้าธรรมะแยกจากการเมือง โลกนี้ก็ คือเมืองนรกทันตาเห็น. ขอแสดงความหวังว่า พุทธบริษัททุกคน จะมีความ เป็นพุทธบริษัทของตน อย่างถูกฝาถูกตัว ต่อบุคคลทุก แขนงรอบด้าน. ประเทศไทยเป็นเมืองพุทธ เป็นชาวพุทธ เป็น ไทยพุทธ กันทั้งประเทศ, หรือเป็นส่วนใหญ่ของ

น.45 ๓๕ ประเทศ, จนต้องเรียกว่าประเทศไทยเมืองพุทธ ; แต่ ยังมี ความไม่ถูกฝาถูกตัว บางอย่าง บางประการเหลืออยู่. ข้อนี้ไม่สมควรแก่ประเทศไทยเมืองพุทธเลย เมื่อเกิดขัดแย้ง สวนทางกันอยู่อย่างนี้แล้ว ความสงบสุขจะมีได้อย่างไร ? ขอให้ท่านทั้งหลาย ทั้งที่เป็นนักปกครอง และผู้ ถูกปกครอง จงได้วินิจฉัยในเรื่องนี้ให้ดี ๆ ว่าธรรมะนั้นจะ มีมาได้ ก็ต่อเมื่อมีสิ่งที่ธรรมะต้องการ. ธรรมะในฐานะสิ่ง ที่ต้องการความคงเส้นคงวา นี่เราต้องมีความคงเส้น คงวา. ธรรมะต้องการความถูกฝาถูกตัว; เราก็ต้อง มีความถูกฝาถูกตัว ; มีความคงเส้นคงวา ถูกฝาถูกตัว แล้ว ทุกอย่างจะเป็นไปในทางที่ถูกต้อง. พ ศีลธรรมจะ กลับมาโดยง่าย แล้วก็จะอยู่กันอย่างนอนตาหลับ, ไม่มี อันธพาลรุกรานเข้าไปถึงห้องนอน ดังที่มันได้แสดงวี่แวว ให้เห็น. ขอให้ความถูกฝาถูกตัวนี้ มีแก่พุทธบริษัททุก คน ทุกที่ ทุกสถาน ทุกกาล ทุกเมื่อ; แล้วพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ก็จะเป็นที่พึ่งแก่เราได้จริงๆ ไม่เพียง แต่มีสัญญลักษณ์มาแขวนไว้ที่คอ แล้วยกแก้วเหล้าขึ้นดื่ม

น.46 ๓๖ ข้ามหัวท่าน จนหมดความเป็นพระเศียร ดังที่กล่าวมา แล้วนั้น. ขอให้พุทธบริษัท รู้จักสำนึกในความเป็น พุทธบริษัท รู้จักทำตัวเองให้เป็นพุทธบริษัท อย่างถูกฝา ถูกตัวกับพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ; ความสุขเจริญ งอกงามในที่ทุกอย่างทุกสถาน ก็จะมี โดยไม่ต้องมีใครให้พร มันเป็นไปได้ในตัวมันเอง. การบรรยายปาฐกถาธรรม สมควรแก่เวลาแล้ว คือหมด เวลาแล้ว อาตมาขอยุติการบรรยายนี้ไว้ ด้วยความหวังดังที่กล่าว มาแล้วนั้น ขอให้จงเป็นไปตามนั้นโดยทุก ๆ ประการเทอญ.