ศีลธรรมกลับมา (ปาฐกถาธรรมทางวิทยุ) ตอน ๓ ตอนที่ ๖ — ๒๘. ธรรมะในฐานะสิ่งที่ต้องรู้ว่ากงจักรหรือดอกบัว

น.103 ท่านสาธุชน ผู้มีความสนใจในธรรม ทั้งหลาย การบรรยายปาฐกถาธรรมในวันนี้ อาตมาก็ยังคงกล่าวไป ด้วยความมุ่งหมาย ว่าธรรมะต้องกลับมา ถ้าธรรมะไม่กลับมา โลกา จะต้องวินาศ, หรืออย่างน้อยที่สุด มนุษย์ก็ยังคงต้องละอายแมว ต่อไป ตามเดิม. ท่านลองคิดดู สังเกตดู ว่า มีแมวตัวไหนปวดหัว เหมือนกับคนบ้าง ? มีแมวตัวไหนนอนไม่หลับ จนต้องกิน ยานอนหลับเหมือนกับคนบ้าง ? แมวตัวไหนเป็นโรค ประสาท ? ซึ่งกล่าวกันว่า ในเมืองไทยนี้เป็นกันตั้ง ๗ แสน

น.104 ๙๔ คนแล้ว แมวตัวไหนเป็นโรคจิต ? ซึ่งกล่าวกันว่า ในเมือง ไทยนี้เป็นตั้ง ๒ หมื่นคนแล้ว ยาแก้ปวดศีรษะ ยาให้นอน หลับ ที่มนุษย์กินกันวันหนึ่ง ๆ ทั้งโลก คงจะเป็นต้น ๆ เป็นแน่ แต่แมวไม่ต้องกินสักเม็ดเดียว มนุษย์ยังคงอายแมว, ต้องละอายแมวอยู่อย่างนี้ สิ่งที่จะช่วยได้ก็คือ ธรรมะ เท่านั้น. ถ้ามนุษย์ มีธรรมะ มนุษย์ก็จะไม่มีอาการอย่างนั้น : ไม่มีอาการ ปวดศีรษะ นอนไม่หลับ เป็นโรคประสาท เป็นโรค จิต อย่างนั้น ; เพราะฉะนั้น ขอให้ธรรมะกลับมา. ปาฐกถาธรรม ก็ต้องกล่าวถึงธรรม ที่จะเป็นทาง รอดของคนทั้งโลก ตามพระพุทธประสงค์. พระองค์ตรัส แล้วตรัสเล่า ว่าธรรมวินัยนี้ คือศาสนานี้ จะอยู่ในโลกเพื่อ ประโยชน์แก่มหาชน ทั้งเทวดาแลมนุษย์ . ถ้าธรรมะมีในโลก โลกก็จะไม่เกิดวิกฤตการณ์ อย่างที่กำลังเกิดอยู่ ทั้งบนดิน และใต้ดิน : เป็นสงครามร้อน อย่างที่ตะวันออกกลาง, และเป็นสงครามใต้ดิน, เป็น สงครามเย็น, อย่างที่มีอยู่ตลอดเวลา. หรือแม้ที่สุดแต่ว่า เรื่องภายในประเทศไทยของเรา ถ้าเราจะมีธรรมะกันบ้างแล้ว

น.105 ๙๕ ก็ไม่ต้องสั่งน้ำตาลสีแป้งมากิน แทน น้ำตาลสีรำ ; ซึ่ง หนังสือพิมพ์เขาเขียนกันว่า ต้องมีเงินชดเชยเกี่ยวกับเรื่องนี้ หลายร้อยล้าน, แล้วยังบีบบังคับ ให้เราต้องไปบีบราคาอ้อย ในฤดูหน้า ลำบากยุ่งยากในการควบคุมการซื้อการขาย การ จะลักลอบเอาออก, แล้วก็จะต้องมีการด่าทอล้อเลียนกัน เปลืองหน้ากระดาษหนังสือพิมพ์ ไปหลายร้อยหน้าหลาย พันหน้า. ถ้าเรามีธรรมะ อย่างที่บรรพบุรุษของเราเคยมี เรื่อง ดังกล่าวมานี้ก็ไม่เกิด, คือว่า มีธรรมะ ไม่ยึดมั่นถือมั่น กันเสียบ้าง, มีธรรมะ ไม่ถือมานะทิฏฐิ กันเสียบ้าง, มี ธรรมะ อดกลั้นอดทน, มีธรรมะ สันโดษยินดีตามมี ตามได้ อย่างบรรพบุรุษของเราที่เคยมี. บรรพบุรุษของเรา ก็ยังไม่เคยกินน้ำตาลสีแป้งด้วย ซ้ำไป; ท่านอยู่ได้ด้วยน้ำตาลสีรำ. เมื่อสงครามอินโดจีน ร้านกาแฟตามบ้านนอก เขาชงกาแฟด้วยน้ำตาลหม้อ แล้ว ก็ไม่เห็นมีเรื่องอะไร เหมือนกับที่กำลังมีเวลานี้. ธรรมะกลับมาเถิด เพื่อโลกแห่งยุคประชา- ธิปไตย ; ธรรมะไม่กลับมาแล้ว ประชาธิปไตยนั่นแหละ จะเชือดคอตัวเอง.

น.106 ๙๖ ระบบการปกครองระบบไหนก็ตาม ถ้าไม่มีธรรมะ แล้ว มันจะเชือดคอตัวเองทั้งนั้น. ถ้ามีธรรมะแล้ว แม้ แต่ระบบเผด็จการ ก็ยังมีประโยชน์ และรวดเร็ว กว่า ระบบคลานงุ่มง่าม แล้วแถมยังไม่มีธรรมะด้วย. เรา จะ ต้องช่วยกันทำให้ธรรมะกลับมา. ธรรมะต้องการ การ ประพฤติกระทำอย่างไรจึงจะกลับมา เราจะต้องกระทำ อย่างนั้น. ในครั้งที่แล้วมา อาตมาได้พูดโดยหัวข้อว่า เราต้อง มีความ คงเส้นคงวา, ถูกฝาถูกตัว, มีหัวมีหาง, ระวัง คางระวังคอ, ถอนตอแล้วลงหลัก. ในครั้งนี้ อาตมาจะ พูดโดยหัวข้อว่า ต้องรู้ว่า กงจักรหรือดอกบัว. พิจารณาคำว่า กงจักร, ดอกบัว. เรามาศึกษาให้รู้เรื่อง กงจักร หรือดอกบัว กันเถิด ขอโอกาสเล่านิทานปรัมปรา นาทีเดียวว่า เปรตตนหนึ่ง มี กงจักรพัดผันอยู่บนศีรษะ เดินมาในหมู่บ้านแห่งหนึ่ง. คนหนุ่มคนหนึ่งเขาเห็นว่า กงจักรนั้นสวยมาก แล้วก็อยาก จะได้ ไปขอ อ้อนวอนขอจากเปรต. เปรตบอกว่านี้มัน

น.107 ๙๗ กงจักร มันพัดผันอยู่ด้วยความเจ็บปวด. ท่านจะเอาไป ทำไม ? คนหนุ่มคนนั้นก็ยังจะเอา, อ้อนวอนแล้วอ้อนวอน อีก, เปรตนั้นก็ยกกงจักรจากศีรษะของตน ใส่ให้บนศีรษะ ของคนหนุ่มคนนั้น ; แล้วคนนั้นก็ต้องทนทรมานอย่างนั้น ไปจนตาย. บัดนี้ โลกทั้งโลกกำลังเห็นกงจักรเป็นดอกบัว. ขอให้เราสนใจสิ่งที่น่ากลัวเหล่านี้กัน ให้มากเป็นพิเศษ. อาตมาจะพูดเป็นการเปรียบเทียบ เป็นคู่ ๆ คู่ ๆไป ให้เห็นว่า กงจักรเป็นอย่างไร ? ดอกบัวเป็นอย่างไร ? กงจักร คู่แรกก็คือ วัตถุนิยม กับ ธรรมนิยม : วัตถุนิยม หลงใหลในความเอร็ดอร่อย ที่เกิดแต่วัตถุ หมุนโลกทั้งโลกให้แสวงหา ให้สะสม ให้บริโภคกันแต่ ความเอร็ดอร่อยทางวัตถุ นี้กำลังเป็นกงจักร. ส่วนธรรมะ หรือ ธรรมนิยม ที่จะทำความรอด ความสงบสุขนั้น เรา ไม่สนใจ การบูชาวัตถุนิยม นั่นแหละ คือการเห็นกงจักร เป็นดอกบัว. ขอให้นึกถึงเรื่องนิทานสอนเด็ก เรื่องลูกหนูกับ แม่หนู ลูกหนูมาบอกแม่หนูว่า สัตว์ชนิดหนึ่งน่ากลัวนัก,

น.108 ๙๘ สัตว์ชนิดหนึ่งหน้านวลนัก น่ารักนัก. แม่หนูบอกว่า เอา แล้ว ที่ หน้าสวยงาม นักน่ะมันไม่มีอันตราย มันเป็นหน้าไก่ ที่หน้านวลมาก น่ารัก น่ะมันอันตรายเหลือประมาณ มัน เป็นหน้าแมว. ได้ยินนิทานเรื่องนี้แล้ว ก็เขียนเป็นคำกลอน ไว้ว่า :- หน้าไก่อู ลูกหนูว่า น่ากลัวนัก หน้าแมวนวล น่ารัก น่าเลื่อมใส แม่หนูว่า ลูกเอ๋ย อย่าเขลาไป ที่น่ากลัว นั้นหน้าไก่ ภัยไม่มี. หน้าแมว ขาวนวล นั่นแหละร้าย เป็นความตาย ของพวกหนู รู้ไว้สิ พวกมนุษย์ พากันตาย วายชีวี สมัยนี้ เพราะหลงแมว วัตถุนิยม. วัตถุนิยม สวยงามเหมือนกับหน้าแมว ปรากฏแก่ ลูกหนู. คนทั้งโลกหลงใหลวัตถุนิยม บูชาวัตถุนิยม. แมววัตถุนิยมมันจึงกัดกินลูกหนู วินาศไปทั้งโลก. นี้ก็ เห็นกงจักรเป็นดอกบัว คู่หนึ่ง.

น.109 ต่อไป ระบบการศึกษาไม่สมบูรณ์ เป็นเหมือนกับว่าสุนัขหางด้วน ; นี้เป็นกงจักร. การ ศึกษาที่สมบูรณ์แบบ จะเป็นเหมือนดอกบัว การศึกษาไม่สมบูรณ์เหมือนกับหมาหางด้วน นั่น เพราะว่า เรียนกันแต่หนังสือ กับ วิชาชีพ ไม่มีธรรมะ, ไม่ รู้ธรรมะ ว่าจะเป็นมนุษย์กันอย่างไร. เขาฉลาดมากในวิชา หนังสือและอาชีพ แล้วก็ไม่มีอะไรมาควบคุมความฉลาดเอา ไว้; ใช้ความฉลาดไปในทางที่เป็นอันตราย มันจึงเป็น การศึกษาระบบสุนัขหางด้วน, หรืออย่างดีที่สุดก็เป็นพระ- เจดีย์ยอดด้วน ไม่มีความน่าดูที่ตรงไหน. ฉะนั้น ข อให้เรามีการศึกษาสมบูรณ์แบบ หนัง สื่อก็ รู้ฉลาดเฉลียว สามารถในอาชีพ แล้วก็ รู้ธรรมะ ว่าจะเป็นมนุษย์กันอย่างไร โลกนี้จึงจะไม่มีวิกฤตการณ์ พระราชดำรัสของในหลวงรัชกาลที่ ๕ ; ท่านตรัส เมื่อจัดการศึกษาแผนใหม่ จากแบบเก่า ๆ มาเป็นการศึกษา แผนใหม่ ที่ปรากฏเหลืออยู่ทุกวันนี้นั้น. ท่านปรารภกับ สมเด็จกรมพระยาวชิรญาณวโรรส ผู้ช่วยจัดว่า ต่อไปนี้มัน คงจะโกงกันอย่างวิตถาร เมื่อมันรู้หนังสือแบบใหม่ รวดเร็ว

น.110 ๑๐๐ เฉลียวฉลาดแล้ว มันจะโกงกันอย่างวิตถาร. วลีนี้อาตมา จำไว้แม่นยำ เมื่อได้อ่านเรื่องนี้. นี่แหละ การศึกษาที่ไม่มีธรรมะควบคุม มันก็ เป็นอย่างนี้. นี้ก็ เป็นกงจักรที่จะต้องมองให้เห็น อย่า เห็นเป็นดอกบัว . นี้ก็เป็นกงจักรกับดอกบัวอีกคู่หนึ่ง ซึ่ง จะต้องสนใจ. คู่ที่ ๓. ต่อไป ความเห็นแก่ตนที่บังคับไม่ได้ นี้เป็นกงจักร, ความเห็นแก่ตนที่บังคับได้ นี้เป็นดอก บัว. โลกมีความเห็นแก่ตัว นี้มันช่วยไม่ได้ มันต้องเห็น แก่ตัว ; แต่ถ้าเห็นแก่ตัวแล้วบังคับไว้ได้ นี้มันก็ปลอดภัย คนที่เห็นแก่ตัวแล้วบังคับไม่ได้ มันก็ทำไป ตามอำนาจของกิเลส โลภะบ้าง โทสะบ้าง โมหะบ้าง ; ยิ่งรวย ก็ยิ่งเห็นแก่ตัว ก็ยิ่งหาทางเอาเปรียบ. ถ้ าความ เห็นแก่ตัวนี้บังคับได้ด้วยธรรมะแล้ว ก็กลายเป็นดอก บัว คือมันช่วยตัวให้รอดเร็วยิ่งขึ้น แล้วยิ่งรวยก็ยิ่งช่วยเหลือ ผู้อื่น นี้คือดอกบัว. กงจักรดอกบัวคู่นี้ก็ต้องระวังให้ดี เรา กำลังใช้ความเห็นแก่ตน หรือพวกของตน ทำวิกฤตการณ์ อันถาวรขึ้นมาในโลกนี้.

น.111 ต่อไป อยากจะระบุว่า วัฒนธรรม ตะวันตก ที่ละทิ้งศาสนา , นิยมการปล่อยใจไปตามใจ ตามความรู้สึกแห่งจิตใจ ของยุคปัจจุบันนี้แหละ เป็น กงจักร. วัฒนธรรมตะวันตก ที่เคยยึดหลักศาสนามา อย่างเหนียวแน่น นิยมการ รู้จักตัวเอง บังคับตัวเอง เคารพตัวเอง อย่างเป็นระเบียบเรียบร้อย; นี้เป็นดอกบัว เรารับวัฒนธรรมตะวันตกชนิดไหนมา ? มา แ ย ก ดูให้ดี ว่าอะไรยังเป็นดอกบัว? อะไรกลายเป็นกงจักรไปแล้ว? อย่าได้นิยมวัฒนธรรมตะวันตกกันอย่างงมงาย หลับหูหลับตา เลย นี้ก็คู่หนึ่ง. คู่ที่ ๕. ต่อไปอยากจะพูดว่า กฎหมาย ในโลก ที่ ไม่ยอมรับค่านิยมของศีลธรรม นี้เป็นกงจักร เราจะ ต้องมีกฎหมาย หรือ ระเบียบแบบแผน ที่นิยมหรือยอม รับค่าของศีลธรรม. เรามาพิจารณาดูกันง่าย ๆ ว่า กฎหมาย นี้ยังโง่ต่อศีลธรรม ขออภัย มันเป็นคำหยาบคายไปสักหน่อย กฎหมายของเรายังโง่ต่อศีลธรรม. ยกตัวอย่างเช่นว่า คนไปปล้นคนที่กำลังตกทุกข์ ได้ยาก ลำบาก ขี่เรือข้ามน้ำข้ามมหาสมุทรมา เพื่อหาที่

น.112 ๑๐๒ ปลอดภัย อิดโรยเต็มทีแล้ว ก็ยังมีคนไปปล้น และข่มขืน ผู้หญิงในเรือลำนั้น. นี่เขาก็ลงโทษกัน, ถ้าจับได้ ตามบท กฎหมายอย่างธรรมดาสามัญ ไม่ได้เพิ่มโทษความที่มันมีใจดำ อำมหิต ไร้ศีลธรรมนั้น อีกสักเท่าตัว หรือสองเท่าตัว หรือ สามเท่าตัวก็ยิ่งดี. กฎหมายไม่ให้ค่าของศีลธรรม จึง ลงโทษตามธรรมดาสามัญ เหมือนกันทุกกรณี. คนรถคว่ำ นอนหายใจแขม่ว ๆ จะตายอยู่แล้ว คน ไม่มีศีลธรรมก็ยังไปปล้นทรัพย์ ปลดกระทั่งเสื้อและกางเกง จากคนที่นอนเจ็บอยู่ ถ้าจับได้ ก็ยังลงโทษอย่างปล้นจี้ตาม ธรรมดาสามัญ ไม่เพิ่มโทษ ความที่มันไม่มีศีลธรรมนั้น อีก สักเท่าตัวหรือสองเท่าตัว หรือสิบเท่าตัว คนไฟไหม้บ้าน ก็มีคนคอยขโมยของ. คิดนึกดู เถอะ คนกำลังไฟไหม้บ้านน่ะ มันทุกข์ร้อนเท่าไร ก็ยังมี คนคอยขโมยของของเขา. คนข่มขืนเด็กหญิง รับโทษเท่า ๆ กันกับอีกคนหนึ่ง ซึ่งขโมยมะเขือของเขาตะกร้าหนึ่งเท่านั้น. อาตมาเคยสังเกต เห็น ; อ่านหนังสือพิมพ์ว่า ได้รับโทษ ๖ ปีเท่า ๆ กัน. คิด

น.113 ๑๐๓ ดูเถอะว่าศีลธรรมเป็นอย่างไร ? ผู้ออกกฎหมายไม่เคยมีลูกสาว ที่ถูกใครข่มขืนก็เป็นได้ เขาจึงพิจารณาโทษเท่ากัน. นี่แหละ กฎหมายที่ไม่ยอมรับค่านิยมทางศีล- ธรรมนั้น เป็นกงจักร ; จะต้องมีกฎหมายที่ยอมรับค่า นิยมของศีลธรรมเต็มที่. ถ้าทำผิดทางศีลธรรมด้วยแล้ว ต้องเพิ่มโทษอีกเท่าตัว หรือสองเท่าตัว หรือสิบเท่าตัว จึง จะเป็นความยุติธรรม ตามแบบของศีลธรรม ทำให้โลกนี้มี ความสงบสุข. นี่ก็เป็นกงจักรหรือดอกบัวคู่หนึ่ง. ทีนี้ คู่ที่ ๖. ถัดไป เรามี "ของสั่งนอก" ; ของ สั่งนอก ในอัญประกาศ. เราชอบของสั่งนอก ระบบ การศึกษาก็ดี ก็สั่งนอกมา, วัฒนธรรมก็ดี ก็สั่งนอกมา, ศิลป ก็สั่งนอกมา, ระบบการกินดีอยู่ดี ก็นิยมตามแบบ ของนอก, สุรานารี ก็นิยมแบบของนอก, การแต่งเนื้อแต่ง ตัว เต้นรำก็นิยมของสั่งนอก. นี้เรียกสั้น ๆ ว่า "ของสั่ง นอก". ของสั่งนอกที่ไม่ได้รับการปรับปรุงแก้ไขเสียเลย หรือว่าแก้ไขไม่เหมาะสมแก่ความเป็นไทย นี้ เป็นกงจักร ทั้งนั้น. ต้องได้รับการแก้ไข กลั่นกรองอย่างละเอียดสุขุม

น.114 ๑๐๔ จึงจะกลายเป็นดอกบัว ; เ ราก็ไม่ทำกัน ; เพราะเรา ไปหลงความเอร็ดอร่อยทางเนื้อหนัง ในแบบของของ สั่งนอก กันเสียหมด. เราก็ทรุดโทรมทางเศรษฐกิจ ไม่ สมดุลย์ในทางเศรษฐกิจ ก็เพราะว่าเอาของสั่งนอกเข้ามากิน มาใช้ โดยไม่มีการแก้ไข. นี้ก็เป็นกงจักร และดอกบัว อีกคู่หนึ่ง ซึ่งต้องระวังให้ดี. คู่ที่ ๗. ต่อไป สิ่งประดิษฐ์แห่งยุคนี้ เช่นเรื่อง ปรมาณู ก็ดี เรื่อง อวกาศ ก็ดี เรื่อง อีเล็คโทรนิค ก็ดี คอม- พิวเตอร์ ก็ดี ควบคุมมันไม่ได้ โดยหลักของธรรมะ มันก็ กลายเป็นสิ่งที่ให้ โทษ. เราตกเป็นทาสของมัน ก็ใช้ มันไปแต่เพื่อส่งเสริมกิเลส. ของดีวิเศษเหล่านี้ ก็เอามา ใช้เพื่อเชือดคอตัวเอง ให้ลุ่มหลง. มนุษย์กำลังใช้มัน เพื่อเชือดคอมนุษย์กันเอง ด้วยความก้าวหน้าในสิ่งประดิษฐ์ เหล่านี้ ดูให้ดี ทั่วทั้งโลกกำลังเป็นอย่างนี้ นี้ก็คู่หนึ่ง. คู่ที่ ๘. ต่อไป อยากจะให้สังเกตหรือเปรียบเทียบ ว่า เหงื่อ หรือ ความเหน็ดเหนื่อย นั้น มัน เป็นดอกบัว ประกอบไปด้วยธรรมะ. ถ้าเรายังบูชาเหงื่อ, บูชาความ

น.115 ๑๐๕ เหน็ดเหนื่อยแล้ว อันธพาลก็จะไม่มีตามท้องถนน. อันธพาล ที่เกลื่อนตามท้องถนน จะมีงานทำ แล้วก็หมดไป. แต่ทุกคนเกลียดเหงื่อ ไม่นิยมความเหน็ดเหนื่อย, ไม่มีใครชอบทำงาน. ทุกคนที่ทำงานนั้น ไม่ได้ทำด้วย ใจชอบ ทำด้วยความจำเป็นบังคับ ; เพราะฉะนั้น มันจึง พร้อมที่จะเอาเปรียบ หรือรวยลัดอยู่เสมอ. ไม่มีใครชอบ เหงื่อ ไม่มีใครชอบเหน็ดเหนื่อย เขาชอบความสำรวย ชอบความเป็นทาสเอร็ดอร่อยทางเนื้อทางหนัง นี้มัน เป็น กงจักร. กงจักรชนิดนี้ คนกลับเห็นเป็นดอกบัว อันธพาล จึงเต็มบ้านเต็มเมือง ; สื่อมวลชนทั้งหลาย หลายสิบชนิด ก็ยังส่งเสริมกงจักรเหล่านี้อยู่ อย่างกับว่ามันเป็นดอกบัว อบายมุขจึงเฟื่องฟูเต็มบ้านเต็มเมือง นี้ก็คู่หนึ่ง. คู่ที่ ๙. ถัดไป ขอให้มองกันให้ละเอียดสักหน่อย ตามพระพุทธภาษิต ที่ว่า คำด่าชี้โทษนั้น เป็นเหมือน การชี้ขุมทรัพย์ นี้มันเป็นดอกบัว. คำประจบสอพลอ พะเน้าพะนอ นี้มัน เป็นกงจักร ทำความวินาศ.

น.116 ๑๐๖ คำด่าชี้โทษ ซึ่งเป็นการชี้ขุมทรัพย์นั้น ใคร ชอบบ้าง ? ไม่มีใครชอบ. เดี๋ยวนี้แม้จะมองหน้ากันเท่านั้น มันก็ยิงแล้ว อย่าว่าไปชี้โทษชี้ทางอะไรเลย. ประจบสอพลอ พะเน้าพะนอนี้ใคร ๆ ก็ชอบ แม้จะเป็นกงจักร ก็เอามาเป็น ดอกบัว ; เพราะว่ามันอาจจะทำให้ได้เลื่อนขั้น ปีละ ๒ ขั้น นี้ก็เป็นดอกบัวและกงจักรคู่หนึ่ง ซึ่งจะต้องสนใจไว้ให้ดี. คู่ที่ ๑๐. ต่อไป อยากจะชี้ไปยังที่ อนิฏฐารมณ์ สิ่งที่ไม่ชวนให้รักใคร่ กำหนัด หลงใหล ต้องอดทน ต้อง มีความทุกข์ หรือ ตัวความทุกข์ นั่นเอง เป็นดอกบัว ความทุกข์นี้สอนดีกว่าความสุข, สอนจริงกว่าความสุข สร้างคนให้ดี ให้นิยมธรรมะ. นี้คนก็กลับเห็นดอกบัวนี้ ว่าเป็นกงจักรไปเสีย. ส่วน อิฏฐารมณ์ ความเอร็ดอร่อยสนุกสนาน ความเป็นอยู่ด้วยความหยิบหย่ง, เห็นแต่ความเล่นหัว, นี้ หลอกให้คนโง่ หลอกให้คนหลง ให้ติดตังเป็นยาเสพติด ระวังให้ดี, นี้คือ ยาเสพติดอันร้ายกาจ มันเป็นกงจักร แต่ทุกคนก็เห็นเป็นดอกบัว ; นี้ก็คู่หนึ่ง. คู่ที่ ๑๑. ถัดไป อยากจะให้มองให้ละเอียดสักหน่อย ว่า จิตที่คิดจะให้นั้น สบายกว่าจิตที่คิดจะเอา ; นี้มัน

น.117 ๑๐๗ เป็นดอกบัว; แต่ไม่ค่อยมีใครชอบ เห็นเป็นเรื่องบ้า เรื่องบอไปเสีย. ส่วน จิตที่คิดจะเอา ๆ จะเอาเปรียบ นี้ มันเผาลนคนนั้นตั้งแต่ต้นจนปลาย มัน เป็นกงจักร ; แต่ คนก็กลับเห็นว่ามันเป็นดอกบัว แข่งกันมีจิตชนิดนี้ : จะเอา ๆ ๆ แผดเผาจิตใจ เหมือนกับว่าเป็นเปรตอยู่ตลอดเวลา สร้างโลกให้เต็มไปด้วยคอร์รัปชั่น ทุกหัวระแหง. ไปเทียบเคียงดูให้ดี ๆ ว่า จิตที่คิดจะให้นั้น สบาย กว่าจิตที่คิดจะเอา ; เราก็เลือกดอกบัวกันให้ถูกต้อง นี้ ก็คู่หนึ่ง. คู่ที่ ๑๒. ถัดไป ช่องว่างระหว่างชนชั้น คือ ความไม่เป็นธรรมอย่างยิ่ง นี้มันเป็นกงจักร เราก็ยัง ไม่คิดจะอุด โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ช่องว่างระหว่างข้าราชการ กับประชาชน : ข้าราชการมีเงินเดือนสูง มีเงินช่วยเหลือ มีสวัสดิการอะไรมากมาย. ประชาชนยังเหน็ดเหนื่อย อาบ เหงื่อต่างน้ำ ก็ยังมีรายได้ไม่เท่ากับข้าราชการชั้นอันดับต่ำ สุด ; ไม่คิดจะอุดช่องว่างด้วยธรรมะ แล้วไปอุดช่องว่าง ด้วยการต่อสู้ อย่างนี้มันก็น่าหัว.

น.118 ๑๐๘ ความไม่มีช่องว่างนั้นเป็นดอกบัว มันแสดง ความมีธรรมะอยู่ในนั้น. เราต้องเอาธรรมะมาอุดช่องว่าง, เมตตากรุณาด้วยธรรมะ ; ไม่ใช่ด้วยการยื้อแย่งทางการ เมือง. ทีนี้การมี ช่องว่างแปลก ๆ อีกแบบหนึ่ง อาตมาก็ อยากจะเพียงแต่เอามาเล่าสนุก ๆ ว่า เมื่อเขาเอาลิงอุรังอุตัง มาจากอินโดนีเซีย หนังสือพิมพ์ก็มีข่าวว่า มีค่าเลี้ยงดูเดือน ละ ๓ พันบาท. มีคนถามอาตมาว่า ท่านอาจารย์ ได้นิตยภัต เดือนละเท่าไร อาตมาบอกว่า ๒๐๐ กว่าบาท ลิงอุรังอุตัง ที่สวนสัตว์ดุสิตนั้น ได้นิตยภัตเดือนละ ๓ พันบาท มัน เป็นช่องว่างทางวัฒนธรรม หรือว่าเป็นช่องว่างทางอะไร ก็ไปคิดกันดูเอง. มันก็เป็นช่องว่างที่ควรจะคิด. อย่าให้มีกงจักร ให้มีแต่ดอกบัว มนุษย์ก็จะ ไม่มีปัญหารบราฆ่าฟัน, คือไม่มีช่องว่าง. ถ้ามีช่องว่าง ก็อุดด้วยธรรมะ อย่าอุดด้วยการยื้อแย่งทางการเมือง. ทีนี้ คู่ที่ ๑๓. สุดท้าย เวลาจะหมดแล้ว ก็อยาก จะระบุว่า ศาสนาไม่ใช่ยาเสพติด หรือเป็นทางแห่งกาฝาก สังคม, ศาสนานั้นเป็นดอกบัว จะกำจัดยาเสพติด ทั้ง

น.119 ๑๐๙ ทางกาย และทางจิต. ถ้ามีธรรมะ มีศาสนาแล้ว ไม่ติด เฮโรอีน, ไม่ติดยาเสพติดทางจิต คือความเอร็ดอร่อยสนุก สนานทางกามารมณ์ จนสถานที่อบายมุขเปิดเต็มบ้านเต็ม เมืองไปหมด เพราะมีคนติดยาเสพติดทางจิตใจ. ยุวชนของเรา ก็มองไม่เห็นเป็นกงจักร ไปมั่วสุม กันอยู่ที่นั่น กระทรวงศึกษาธิการจะมีระเบียบอย่างไรก็เป็น หมัน ; เพราะว่าเขาติดยาเสพติด. ทำไมไม่เอาศาสนา มาใช้เป็นเครื่องมือ ทำลายล้างยาเสพติด จะออกแต่ กฎระเบียบอย่างนี้อยู่ แก่คนที่ไม่มีศาสนานั้น มันคงจะ เป็นไปไม่ได้. ศาสนามิใช่ยาเสพติด ; นั้นเป็นสิ่งที่ กำจัดยาเสพติด เป็นดอกบัว สื่อมวลชน ที่ยั่วยุความรู้สึกทางกามารมณ์ นัน และ เป็นกงจักร เพราะให้เกิดความเกลียดชังธรรมะ เกลียด ชังศาสนา หนังสือรายคาบ ภาพยนตร์ วิทยุ โทรทัศน์ เพลงที่ขอกันทางวิทยุตอนดึก ๆ อะไรอีกมากมายหลายอย่าง นี้พิจารณาดูเถิด ส่งเสริมกามารมณ์ ความรู้สึกทางกามารมณ์ แก่เด็กวัยรุ่นสักเท่าไร ? ถ้าไม่ส่งเสริมทางราคะกามารมณ์ ก็ส่งเสริมทางโมหะ ทำให้เกลียดชังธรรมะ เกลียดชังศาสนา นี้มันก็ต้องเป็นกงจักร

น.120 ๑๑๐ เรากำลังมีกงจักร และส่งเสริมกงจักร กันอยู่ เต็มบ้านเต็มเมือง ; เพราะไม่รู้ว่าอะไรเป็นดอกบัว ไม่ รู้ว่าอะไรเป็นกงจักร. ขอให้เลิกเห็นว่า ศาสนาเป็นยาเสพติด กัน เสียที ; ให้เห็นตามที่เป็นจริง ว่ามันเป็นดอกบัว จะกำจัด ยาเสพติดในโลกทั้งโลก. อย่าให้มียาเสพติด ทั้งทางจิต และทั้งทางวัตถุ โลกนี้ก็จะเป็นโลกของมนุษย์ ที่อยู่ด้วยความ สงบสุข ไม่ต้องละอายแมวอีกต่อไป. เรากำลังละอายสัตว์ เดรัจฉาน เพราะไม่มีธรรมะ ; ถ้าเรามีธรรมะแล้ว เราก็ ไม่ต้องละอาย, แล้วเราจะยังทำประโยชน์ตน ประโยชน์ผู้อื่น ได้มากกว่าสัตว์เดรัจฉาน หลายร้อยเท่า หลายพันเท่า, ก็ เรียกว่ามนุษย์เป็นสัตว์ที่ประเสริฐที่สุด ยิ่งกว่าสัตว์เดรัจฉาน เดี๋ยวนี้ เรากำลังมีปมด้อย ให้สัตว์เดรัจฉานหัวเราะเยาะ เพราะมนุษย์ยังต้องกินยา แก้ปวดศีรษะ แก้นอนไม่หลับ แก้โรคประสาทกันเป็นต้น ๆ ต่อวันทั้งโลก. ขอให้ธรรมะกลับมา วิกฤติการณ์อันเลวร้ายเหล่านี้ ก็จะหายไป.

น.121 ๑๑๑ ขอให้เรามีดวงตาอันแจ่มใส มองเห็นกงจักร เป็นกงจักร มองเห็น ดอกบัวเป็นดอกบัว เถิด ธรรมะก็ จะกลับมา ช่วยให้เราทุกคนเป็นมนุษย์ ได้รับสิ่งที่ดีที่สุด สมตามความปรารถนา ปาฐกถาธรรมสมควรแก่เวลา ขอยุติลงด้วยความ หวังว่า ต่อนี้ไป มนุษย์จะเห็นกงจักรเป็นกงจักร เห็น ดอกบัวเป็นดอกบัว ; รักษาความเป็นมนุษย์ของตนไว้ได้ ด้วยการเป็นอยู่กันอย่างสงบสุข. การบรรยายสมควรแก่เวลา ขอยุติไว้แต่เพียงเท่านี้.