น.18 ๑๑ ไปจนเป็นตัณหาคือความอยาก อุปาทานคือความยึดมั่นถือมั่น นี่มันเป็นเรื่องจิตทั้งหมด หิวในระบบจิต สงบไม่ได้ เย็นไม่ได้ ถ้ายังมีความหิวทางวิญญาณ เราเป็นเศรษฐีมีเงินมาก มีของกิน เต็มบ้าน มีอะไรครบถ้วนหมด แต่เราก็ยังหิวทางวิญญาณ เป็น มหาเศรษฐีก็ยังหิวทางวิญญาณ แล้วจะเอาอะไรมาแก้ไข นี่คือ หลักธรรมะที่จะหยุดความหิวอย่างโง่เขลานั้นเสีย แล้วก็จะสบาย อยู่เย็นเป็นสุข ไม่มีอะไรรบกวน เมื่อไม่มีอะไรรบกวน ก็คือ ความสุข ที่แท้จริง ฟังดูเหมือนกับพูดเล่น เมื่อไม่มีอะไรรบกวน นั้นแหละ คือความสุขที่แท้จริง ทีนี้เราก็ดูให้เห็นว่า หิวทาง physical นั้นไม่รบกวนอะไร นัก แก้ไขได้ง่าย ๆ หิวขึ้นมาก็ต้องหามากิน สนองมัน ถ้าหิวทาง วิญญาณ ทาง spiritual ยิ่งให้กินยิ่งหิว ๆ ยิ่งให้กินมาก ๆ ยิ่ง หิวมาก นี่มันเป็นปัญหาอย่างนี้ เราจึงถูกรบกวนอยู่ด้วยความหิว ทางวิญญาณ ให้อยู่ด้วยสติปัญญา อย่าอยู่ด้วยความหวัง เชื่อว่าท่านทั้งหลายทุกคนคงถูกรบกวนอยู่ด้วยความหวัง การที่ท่านมาที่นี่ ศึกษาธรรมะที่นี่ก็ด้วยความหวังอะไรอย่างใด อย่างหนึ่ง ท่านก็ถูกรบกวนอยู่ด้วยความหวัง ความหวังก็เป็น ความหิวทางวิญญาณชนิดหนึ่ง จัดการกับมันให้ดี ๆ อย่าให้มัน ทำอันตรายเอา แล้วก็หาวิธีที่หยุดความหวังเสียบ้าง มีชีวิตอยู่ ด้วยสติปัญญา อย่ามีชีวิตอยู่ด้วยความหวัง เรามักจะสอน เด็ก ๆ ให้มีชีวิตอยู่ด้วยความหวัง ไม่ถูกต้อง มันมีความหิวทาง
Buddhadasa