Buddhadasaน.56 พระพุทธเจ้าองค์หนึ่ง ในนครโตเกียว สมัยศักราชเมจิ มีอาจารย์ที่เก่ง ๆ อยู่สอง คน คนหนึ่งชื่ออันโช เป็นครูบาอาจารย์ในนิกายชินงอน คนนี้ไม่ ดื่มเลย ; อีกคนหนึ่งชื่อแตนแซน หรือ ตานซานก็แล้วแต่จะเรียก เป็นครูบาอาจารย์ในมหาวิทยาลัยด้วย ไม่เคยถือศีลเลย จึงดื่มจัด หรือละโมภในการบริโภค. วันหนึ่ง อาจารย์อันโชไปเยี่ยมอาจารย์ตานซาน กำลังดื่ม อยู่พอดี. อาจารย์ตานซานก็ถามว่า จะไม่ดื่มบ้างเที่ยวหรือ คือกล่าวชักชวนให้ดื่ม นั่นเอง ; อันโช ก็บอกว่าไม่เคยดื่มเลย. ตานซานก็ว่า คนที่ไม่เคยดื่มเลยนั้นน่ะไม่ใช่คน ; ฝ่ายอันโชก็ ฉุนกึก นิ่งเงียบไปขณะหนึ่ง ในที่สุดพูดขึ้นมาได้ว่า ท่านเรียกฉัน ไม่ใช่คนเพราะเพียงแต่ฉันไม่ดื่ม ถ้าฉันไม่ใช่คนแล้ว ฉันจะเป็น
น.57 ๕๖ อะไร อาจารย์ตานซานก็บอกว่า เป็นพระพุทธเจ้าองค์หนึ่ง แล้วนิทานของเขาก็จบ. นี่เราจะฟังเป็นเรื่องการโต้ตอบด้วยโวหารก็ได้ แต่ความ จริงมันเป็นเรื่องที่มุ่งหมายจะสอนตามแบบวิธีของเขา ที่ให้คน สำนึกว่า คนนั้นยังไม่เป็นพระพุทธเจ้าคนหนึ่งต่างหาก. ที่ว่า เป็นพระพุทธเจ้าคนหนึ่ง ก็เพื่อจะสอนให้รู้ว่ายังไม่เป็นพระพุทธ เจ้าเลยมากกว่า ซึ่งทำให้อาจารย์คนนั้นก็ชะงักกึกไปอีกเหมือน กัน เพราะมันก็รู้ตัวอยู่ว่าเราก็ไม่ได้เป็นพระพุทธเจ้าสักที แล้ว เราก็ไม่ใช่เป็นคน แล้วมันจะเป็นอะไรกัน คนก็ไม่เป็น พระพุทธ เจ้าก็ไม่เป็น แล้วเป็นอะไร. ฉะนั้น เราเองก็เหมือนกัน เราเป็นครูตามอุดมคติหรือยัง หรือว่า ถ้าไม่เป็นครูมันก็ไม่ใช่ครู ; ถ้าเป็นครูก็ต้องเป็นครู. และการที่เขาว่า เราไม่ใช่คนเราไม่ควรจะโกรธเลย หรือแม้ ว่าครูจะถูกกล่าวหาว่าอย่างนั้นอย่างนี้ เราก็ไม่โกรธ ถ้าจะพูด ถึงพุทธะตามแบบนิกายเซ็นก็คือว่า ถ้าเรายังเป็นครูตาม อุดมคติไม่ได้ เราก็ยังเป็นพุทธะไม่ได้อยู่เหมือนกัน ; เพราะ ฉะนั้นเราจะพยายามทำตนไม่ให้เป็นอะไรเลย ให้มีจิตว่าง ไม่รู้ สึกเป็นอะไรเลย ซึ่งหมายความว่าให้อยู่เหนือการถูกว่า หรือเขา ว่ามามันก็ไม่ถูก. เราเป็นชนิดนั้นกันจะดีไหม. คือว่าเราเป็น อะไรอย่างหนึ่ง ซึ่งใครจะว่าอะไร อย่างไรมา มันก็ไม่ถูกเรา. มันก็คงไม่มีอะไร นอกจากเราเป็น "ว่างจากตัวเรา." ถ้าเราเป็น
น.58 ๕๗ อย่างนี้ มันก็จะเป็นอย่างภูเขา ซึ่งลมจะพัดมากี่ทิศกี่ทาง ก็ไม่ สามารถทำให้ภูเขาหวั่นไหวได้. ในบาลีมีคำกล่าวอยู่ว่า ถ้าภูเขาเป็นหินแท่งหนึ่ง ฝังอยู่ใน ดิน ๑๖ ศอก โผล่อยู่บนดิน ๑๖ ศอก ลมไหนจะพัดให้หวั่นไหว ได้. ถ้าเราว่างจากความยึดมั่นถือมั่นว่า เรามีเกียรติอย่างนั้น อย่างนี้ เราเป็นอะไรอย่างนั้นอย่างนี้ เมื่อนั้นแหละเราจะเป็น บุคคลที่ลมไหนพัดมาก็ไม่ถูก.