Buddhadasaน.24 อย่ากล้าแหกคุก วันหนึ่ง เมื่อนานมาแล้ว มดแมลงต่าง ๆ ประชุมปรึกษา กันว่า พวกสัตว์สองขาตัวโต ๆ มหึมาเหล่าโน้น เขาคุยกันว่าเขา คิดของใหม่ขึ้นได้ เรียกว่า "ลัทธิต่าง ๆ" ทางวัฒนธรรม ทาง ศาสนา ทางการเมือง ฯลฯ, สำหรับทำพวกเขาให้ได้รับ ประโยชน์ในการเกิดมาในโลกนี้อย่างที่สัตว์ทั้งหลายไม่เคยได้ รับมาแต่ก่อน และเป็นเรื่องหนักไปในทางวิญญาณจิตใจยิ่ง กว่าทางวัตถุ (แต่ก็ไม่พ้นที่จะหวังผลเป็นวัตถุ) จัดว่าเป็นของ วิเศษแท้. มดง่ามแก่ตัวหนึ่งตั้งข้อสงสัยว่า การสร้าง "ลัทธิ" ใหม่ ๆ อะไรขึ้นนั้น ยังสงสัยอยู่ว่า จะกลายเป็นการกำจัด ความเป็นอิสระของวิญญาณให้แคบเข้ายิ่งขึ้นไปอีก หรือว่า จะเป็นการเปิดโล่งโถงให้ถึงที่สุด ไม่มีอะไรที่เป็นคุกตะราง
น.25 ๒๔ ทางวิญญาณกันจริง ๆ. ที่จริงเพียงแต่สัญชาตญาณแห่งการ กินอาหาร การทำที่อยู่อาศัย การสืบพันธุ์ และการดิ้นรน ต่อสู้เพื่อความรอดอื่น ๆ ก็เป็นคุกของวิญญาณมากพออยู่แล้ว เราต้องคอยสังเกตดูต่อไปก่อน ว่า "ลัทธิ" นั้น ๆ จะมีผลไป ทางไหนกัน ก่อนแต่ที่พวกเราจะเอาอย่างสัตว์สองขาเหล่า นั้น. ยิ่งวัน สัตว์สองขาเหล่านั้นยิ่งรู้จักบัญญัติแต่งตั้ง "ลัทธิ" ต่าง ๆ ขึ้นถือรั้นมากขึ้นจนกระทั่งเกิดการแตกเป็นพวกและ ถือพวกจัด ถือความเคยชินในสิ่งที่บรรพบุรุษของตนเคยสงวน เกิดเป็นสถาบันต่าง ๆ อันศักดิ์สิทธิ์ ไม่มีสัตว์สองขาตัวใดที่ ถือว่า "ของจริง" นั้นเป็น "ของกลาง" ของสัตว์ทั้งปวง ไม่ว่า จะมีกี่ขา และทุก ๆ คนควรจะเลื่อนตัวเองไปในทางสูงยิ่งขึ้น ตามลำดับของจริงที่ไม่เป็นคุกตะรางโดยไม่ต้องรังเกียจ การ เปลี่ยนลัทธิหรือนิกาย และโดยไม่ต้องกระดากในการที่จะ เปลี่ยน แม้จาก "ศาสนา" ที่ต่ำมาเป็น "ศาสนา" ที่สูง หรือ ในระดับที่สูงขึ้นไป. แต่ในที่สุด "ลัทธิ" ต่าง ๆ เหล่านั้น ได้ กลายเป็นคุกขังวิญญาณขึ้นนานาชนิดจนหลีกไม่ไหว. มดแมลง เหล่านั้นจึงยังคงสมัครใจที่จะอยู่ในคุกที่มีกำแพงโปร่งและ เพียงบาง ๆ ต่อไปตามเดิม. นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า : คุกใหม่ที่มีกำแพงหนาทึบ เป็นแก้วเป็นเพชร หรือเป็นสวรรค์วิมาน หรือเป็นตัณหามานะ
น.26 ๒๕ ทิฏฐิอิจฉาริษยา ซึ่งเป็นฝีมือของมนุษย์เองนานาชนิดนั้น เป็นสิ่ง ที่พังทะลายได้ยากกว่าคุกดั้งเดิมเหลือที่จะเปรียบกันได้. แต่ ใคร ๆ อย่าหาญทำการแหกคุกเป็นอันขาดจะขายหน้ามดแมลง เหล่านั้น ซึ่งกำลังภาคภูมิใจอยู่ด้วยปัญหาว่า ใครกำลังอยู่ในคุก ที่โปร่งสบายทำลายได้ง่ายกว่ากัน? (คัดจากหนังสือพิมพ์ พุทธศาสนา ปี ๒๔๙๙ หน้า ๘)