Buddhadasaน.556 ท่านทั้งหลายอยู่บัดนี้. ความสุขหรือความทุกข์ ศานติ ภาพหรือความโกลาหลนั้น มันสำเร็จ อยู่ที่ใจ ซึ่งจะเป็นตัวผู้รู้สึกเท่านั้น เช่น เดียวกับถ้าเราสวมรองเท้าหนังบุยางอยู่เสมอ เราก็รู้สึกหรือได้รับผลเป็นว่าพื้นแผ่นดินใน โลกนี้ทั้งหมด เทวดาท่านปูลาดไว้ด้วยแผ่น หนังซับยาง ไม่มีที่ว่างเว้นเลย. และโดย ทำนองตรงกันข้าม ถ้าหากว่ารองเท้าที่เรา สวมนั้น มีตะปู ๔-๕ ตัว แลบออกมาจาก
น.557 พื้นรองเท้า และเจาะพื้นหนังเท้าของเรา ทุกๆ ก้าวที่เรา ก้าวไปแล้ว โลกนี้ก็กลายเป็นโลกที่เทวดาลาดไว้ด้วยหนาม เท่านั้นเอง. เพราะเหตุนี้ เป็นอันกล่าวได้ว่า เราสามารถ ที่จะสร้างโลกของเราเอง ให้เป็นโลกที่ตรงกับความ ต้องการของเรา ได้ทุกเมื่อ ถ้าหากเราสามารถจัดการ กับตัวเราเอง คือ ใจของเราเอง โดยไม่ต้องเกี่ยว ข้องกับผู้อื่นหรือสิ่งอื่นเลย. ศานติภาพจริง ๆ นั้น มีในโลกนี้ไม่ได้ดอก เพราะ เหตุว่าชีวิตได้เป็นตัวสงครามเสียเองแล้ว. โลกคือชีวิต ชีวิตเป็นเพียงสีเขียว สีแดงหรือสีอะไรก็ได้ ที่ป้ายกันไป ป้ายกันมา บนสิ่ง ๆ หนึ่ง ที่ไม่มีสีอะไรเลย. ตัณหาเป็น ผู้ป้าย. อุปาทานเป็นแปรงสำหรับชุบสีป้าย. มีกายหรือ วัตถุเป็นแผ่นกระดาษที่รองรับสี, "สิ่ง" ที่ไม่มีอะไรเลยนั้น ไม่ใช่สิ่งเดียวกับกระดาษ ไม่ใช่สิ่งเดียวกับสีที่ป้าย เพราะ ว่ากระดาษก็มีสีอย่างใดอย่างหนึ่งอยู่แล้ว อย่างน้อยที่สุดก็ สีขาว. ถ้าหากว่าท่านหาตัวสิ่งที่ไม่มีสี พบ ก็แปลว่า
น.558 ท่านอาจหาศานติภาพพบ. แต่ว่า แม้ท่านจะคว่ำกระป๋อง สีทั้งสิ้น หรือเผากระดาษแผ่นนั้นเสียด้วย ท่านก็ไม่อาจพบ "สิ่ง" ที่ไม่มีสีนั้นเลย เพราะเหตุว่า "สิ่ง" ที่ไม่มีสีนั้น ที่สีก็มี ที่แปรงก็มี ที่กระดาษก็มี และมีอยู่ในที่ทั่วไปด้วย. สีอาจจะป้ายให้กระดาษเลอะเทอะได้ แต่ไม่สามารถป้าย "สิ่ง" ที่ไม่มีสีให้เลอะเทอะได้ แม้ว่าจะได้ป้ายเข้าที่สิ่งนั้น. เพราะฉะนั้น ศานติภาพที่แท้จริงนั้นเราไม่จำเป็นจะต้องไป หาจากที่อื่น ให้นอกไปจากโลก ทั้งที่ในโลกนั้น ไม่มี ศานติภาพเลย เช่นเดียวกับที่เราอาจจะ "หยั่งเห็น" สิ่งที่ ไม่มีสีเลย ได้ตรงที่ที่มีสีดำ สีแดง สีขาว สีเขียว ฯลฯ นั่นเอง, ท่านจงปัดสีไปเสียทางหนึ่ง แล้วปัดกระดาษไปเสีย อีกทางหนึ่ง แล้วท่านจะพบสิ่งที่ไม่มีสี แต่อย่าเพ่อนึกเอา ล่วงหน้าว่าเป็นความสูญเปล่า. ถ้าปรากฏเป็นความสูญ เปล่าก็ต้องถือว่า ท่านยังไม่มี "ตา" ศานติภาพหรือสิ่งที่ยังไม่มีสีนั้น ต้องเป็นสิ่งที่ ไม่ถูกอะไรทำขึ้น ไม่มีอะไรปรุง ไม่มีอะไรกวน ทั้ง
น.559 อดีต อนาคต และปัจจุบัน. โลกนี้ หรือชีวิตนี้เป็นสิ่ง ที่มีสิ่งอื่นทำขึ้น ปรุงขึ้น และกวนให้ปั่นป่วนอยู่เสมอ ทั้ง อดีต อนาคต ปัจจุบัน. ความเกิดขึ้นมา ก็ไม่ใช่ของมัน เพราะมันเกิดเองไม่ได้ สิ่งอื่นหลายสิ่งปรุงหรือทำมันขึ้นมา ด้วยเหตุผลอย่างอื่นต่างหาก มันจึงไม่มีอิสระเป็นตัวมันเอง จึงสงบไม่ได้ ตลอดเวลาที่ยังเป็นอิสระไม่ได้. การทำ สงคราม การจัดเรื่องเศรษฐกิจ ศิลป วัฒนธรรม อารยธรรม หรือการศึกษาสาขาใด แม้จะจัดให้ดีอย่างไร ก็ตาม ชีวิตนั้นก็ไม่มีโอกาสที่จะพบกันเข้ากับศานติภาพ หรือสิ่งที่ไม่มีสีนั้นเลย เพราะว่า สงคราม เศรษฐกิจ ศิลป วัฒนธรรม อารยธรรม และการศึกษาต่าง ๆ ของโลก ก็คือสีที่เลอะเทอะเราดี ๆ นี่เอง และ เป็น สงครามอยู่ในตัว, เป็นขบถอยู่ในตัว. จงให้ชีวิต ที่มีปรกติธรรมดาร่อแร่ จวนจะจม น้ำตายอยู่เสมอนั้น มองให้ทะลุตัวมันเองหรือโลก ทั้งสิ้น ข้ามไปยังฟากฝั่งข้างโน้นเถิด จะพบศานติภาพ
น.560 หรือ "สิ่ง" ที่ไม่มีสี. จงระคนสีเขียว เหลือง แดง ฯลฯ ที่เลอะเทอะเหล่านั้นเข้าด้วยกันให้เหมาะส่วน จนกลายเป็นสีเขียว แล้วเพิกถอนสีขาวให้สิ้นสูญไป อีกครั้งหนึ่งเถิด จะได้ความสงบซึ่งไม่มีสี อันเป็น จุดมุ่งของชีวิตทั้งมวล. นั่นแล คือศานติภาพ. พุทธทาส ภิกขุ ปทุมคงคา ๖ มีนาคม ๒๔๘๙