Buddhadasaน.22 ๑๗ เหงื่อต่างน้ำเหมือนมนุษย์ ไม่ต้องเหน็ดเหนื่อยเพื่อแลกกามารมณ์ นี่ มีบุญมาก มีเหตุปัจจัยที่ทำไว้อย่างนั้น. นี่คติ ๘ ซึ่งเป็นการเดินทาง หรือเป็นตัวทางก็ได้. ทีนี้ จิตใจของคนบางคน รวมทั้งพวกคุณเองด้วย มันก็มุ่งอยู่ อย่างนี้ ใน ๘ อย่างนี้ เผลอไปมันก็ไปทางผิด ไปสู่ความร้อน ใจ สู่ความกลัว สู่ความหวัง สู่ความหิว หรือความโง่ในที่สุด ก็ได้, และบางเวลามันก็ไปในทางกามารมณ์ บางเวลามันก็รัก จะพักผ่อน ไม่ไปแตะต้องกามารมณ์ ขยะแขยงของบ้า ๆ บอ ๆ นั้นก็ไปหยุดไปพัก ; แต่แล้วมันก็ไม่แน่นอน เดี๋ยวมันก็กลับมา อีก สิ่งที่เรียกว่าสกปรกมันก็กลายเป็นของสะอาด คือหลงไหล มันอีก. ปลายทางทั้ง ๘ คติยังไม่ถูกจริง ที่ถูกจริงต้องไปเหนือโลก นี่รู้ว่าปลายทางมี ๘ จุดหรือ ๘ ทางไว้อย่างนี้ทีก่อน ถ้าเป็นทุกข์ เดือดร้อน ก็เรียกว่าทางผิด ถ้าเป็นที่พอใจ พออก พอใจ มันก็เป็นทางถูก. เรื่องผิดเรื่องถูกนี้เป็นของหลอกลวง ถ้าพอใจก็ว่าถูกทั้งนั้น ถ้าไม่พอใจก็ว่าผิดทั้งนั้น ; ทั้งถูกทั้งผิดนี้ก็ ยังเป็นทางทุกข์ วนเวียนอยู่ในกองทุกข์. ต้องเหนือถูกเหนือผิด หรือว่าถูกจริง ๆ ; ที่แท้นั้นคือเหนือถูกเหนือผิด. คนธรรมดาสามัญที่ยังมีกิเลส ก็ต้องถือว่าได้ อย่างอกอย่างใจนี้ถูก แต่พระอริยเจ้าถือว่าสู้ไม่ได้ หรือว่าไม่
น.23 ๑๘ อยากแล้ว ไม่รู้จะอยากอะไรให้เป็นนั่นนี่เปล่า ๆ ; นั่นแหละ คือ ถูกคนละอย่าง. ที่แท้มันเหนือผิดเหนือถูก เขาเรียกว่าเหนือ โลก : ในโลกมีถูกมีผิดตามความโง่ของคนที่อยู่ในโลก ; ถ้าเหนือ โลกมันจะเหนือถูกเหนือผิด นั่นคือถูกจริง. ฉะนั้น การเดินทางที่ ถูกต้อง จะต้องไปเหนือโลก ออกไปนอกโลก นอกไปจากความ ผิดความถูก ความดีความชั่ว พ้นทุคติ พ้นสุคติแล้ว จึงจะเป็น นิพพาน. ทีนี้ เราก็แยกตัวออกมาจากทุคติ สุคติเหล่านั้น จะมา เป็นผู้อยู่เหนือสุคติ เหนือทุคติ คือเหนือโลก โดยอาศัยการเดิน ทางที่ประเสริฐที่สุดที่พระพุทธเจ้าท่านได้ตรัสไว้ เป็น ทาง เดินออกไปนอกโลก เป็นโลกุตตระ. ถ้าไม่เคยได้ยินคำว่า โลกุตตระ ก็รู้เสียเถิดว่า มันนอกโลกเหนือโลก : อุตตระ แปลว่า ยิ่ง หรือ เหนือ, โลกะ แปลว่า โลก, โลกะ+อุตตระ=โลกุตตระ แปลว่า นอกโลก เหนือโลก ยิ่งกว่าโลก. ทางเดินในพุทธศาสนานี้เพื่อจะออกไปนอกโลก ไม่ไปเที่ยวบ้าอยู่ในโลก เดี๋ยวดีเดี๋ยวชั่ว เดี๋ยวสุขเดี๋ยวทุกข์. ฉะนั้น เราจึงถือว่า คติ ๘ อย่างนั้นเป็นทางที่สำหรับหลงใหล วนเวียน หรือผิด หรือสลับกันอยู่กับความถูกตามแบบของคนโง่ ต้องออกมาเสียจากผิด ๆ ถูก ๆ ตามแบบของคนโง่ มาสู่ทางถูก อย่างแท้จริง หรือเหนือผิดเหนือถูกตามแบบของพระอริยเจ้า. นี่คืออาศัยหนทางอริยมรรคมีองค์ ๘ ประการ เป็นเครื่องเดินทาง