Buddhadasaน.22 ๘ การแสดงออกมาทางวัตถุหรือกิริยาท่าทางอยู่เพียงพอแล้ว ต้นไม้มีอัสมิมานะ หรือความถือว่าตัวมีตัว หรือความ ปรารถนาในการมีความเด่นของตัว โดยแสดงออกมาทาง การต่อสู้ดิ้นรนเพื่อเอาชีวิตรอด ดิ้นรนเพื่อสืบพันธุ์ ดิ้นรนหา อาหารและอื่นๆ ซึ่งสัญชาติญาณเหล่านี้เป็นเพียงสัญชาตญาณ ชั้นรอง หรือชั้นสองเท่านั้น ไม่เหมือนกับอัสมิมานะซึ่งควรจะ จัดเป็น แม่แห่งสัญชาตญาณทั้งหลาย หรือจัดว่าเป็นตัวสัญ- ชาตญาณแท้ เพราะว่าสัญชาตญาณรอง ๆ เหล่านั้น ออกมา จากอัสมิมานะ คือความรู้สึกว่าฉันเป็นฉัน หรือฉันมีตัวฉันนั่นเอง และความยึดถือใน "ตัวฉัน" นั่นแหละคือความรู้สึกที่เป็น "ปม เขื่อง" เมื่อความรู้สึกว่าฉันมีตัวฉันกับความยึดถือในตัวฉัน เป็นสิ่งที่แยกออกจากกันไม่ได้เพราะเป็นสิ่งเดียวกัน จึงเป็น การถูกต้องเพียงพอที่จะเรียกอัสมิมานะว่าปมเขื่องของแต่ละ ชีวิต ที่ทำให้แต่ละชีวิต (แม้กระทั่งต้นไม้) ต่างมีความทะนงใน ความมีตัวของตัว และเป็นมูลเหตุแห่งวิวัฒนาการ หรืออีวอ- ลิวชั่นของชีวิตนั้น ๆเรื่อย ๆ ไปไม่สิ้นสุด อัสมิมานะของสัตว์ ก็มีลักษณาการอย่างเดียวกับของพืช เป็นแต่ว่าสูงขึ้นมามากกว่า ชัดเจนกว่า แสดงออกเป็นผลมากกว่า เพราะเคลื่อนไหวได้โดยสะดวก เราจึงแลเห็นอาการแห่งปมเขื่อง หรือการหล่อเลี้ยงปมเขื่องของสัตว์ได้ชัดเจนกว่าของพืช สัตว์ ประเภทที่มีเลือดนักสู้รุนแรง เช่นปลาจำพวกปลากัด หรือไก่ ประเภทไก่ชน เหล่านี้ล้วนแต่มีอัสมิมานะจัดยิ่งกว่าสัตว์ประเภท