Buddhadasaน.20 ๖ ปัญหายุ่งยากแก่สังคมอยู่ตามเคย) เมื่อสิ่งทั้งสองนี้คือทั้งทำชั่ว และทำดีล้วนเกิดมาแต่ความผลักดันของความรู้สึกในปมเขื่อง ของตนเช่นนี้แล้ว ความมัวเมาในเรื่องทั้งสองนี้ก็มีได้เป็นได้ เท่า ๆ กัน มีความรุนแรงอย่างเดียวกันเพราะมาจากต้นตออัน เดียวกัน กล่าวคือสัญชาตญาณแห่งการหล่อเลี้ยงรักษาปมเขื่อง ของตัวตน นั่นเอง ส่วนในด้านตรงกันข้าม ก็คือการบรรเทาความรู้สึกดัง กล่าวนั้นลงไปเสีย หรือถึงกับนำออกจากสันดานจนหมดสิ้น ไม่มีสัญชาตญาณในการยึดถือปมเขื่องเหลืออยู่ การทำเช่นนี้ เรียกตามโวหารพระศาสนาว่า "อสฺมิมานสฺส วินโย" เป็น การทำให้จิตไม่ตกอยู่ภายใต้ความเป็นทาสของการเลี้ยง รักษาปมเขื่องของตนไว้ จึงนำไปสู่ศานติอันแท้จริงหรือ นิพพาน อย่างที่พระองค์ได้ตรัสไว้ว่า อสุมิมานสุส วินโย เอตํ เว ปรมํ สุขํ ซึ่งแปลว่า "การนำออกเสียได้ซึ่งอัสมิมานะ นั่นเป็นความสุขอย่างยิ่งเว้ย" และบรมสุขในที่นี้ก็คือนิพพาน นั่นเอง ฉะนั้นการไม่มีปมเขื่อง จึงอยู่เหนือความดีความชั่ว เหนือบุญเหนือบาป เหนือโลกทั้งปวงจึงได้เรียกว่า โลกุตตร- ธรรม หรือพุทธธรรมอันเป็นสิ่งที่ทำคนให้เป็นพระพุทธเจ้า ส่วนในทางตรงกันข้าม ความมีปมเขื่องก็คือ อวิชชาโดยตรง จึงต้องอยู่เป็นเงาตามตัวกันอยู่ฉันนั้น เพราะอย่างน้อยที่สุดก็ทำการ ยึดถือตัวตนนั่นเอง ว่าเป็นของตน ส่วนการยึดถือสิ่งของภายนอกเช่น บุตรภรรยาว่าเป็นของตนนั้นเป็นมมังการชั้นหลังๆ ที่อ่อนหรือรองลงมา