เทคนิคของการมีธรรมะ (ศีลธรรมกลับมา) ครั้งที่ ๒๔ — ธรรมะ ในฐานะสิ่งที่ต้องการความถูกฝาถูกตัว

น.337 ท่านสาธุชน ผู้มีความสนใจในธรรม ทั้งหลาย, การบรรยายปาฐกถาธรรมในวันนี้ อาตมาจะได้กล่าวด้วยความมุ่งหมายว่า ธรรมะ จะกลับมา; ถ้าธรรมะไม่กลับมาโลกาวินาศ; อย่างน้อยเราก็ไม่มีแผ่นดินอยู่. หมาย- ความว่า ธรรมะหายไปเท่าไร อันธพาลก็เกิดขึ้นแทนเท่านั้น จนอันธพาลเต็มไปหมด รุกรานถึงห้องนอน. เราก็ไม่มีแผ่นดินจะอยู่ โลกก็จะวินาศ เพราะความไม่มีธรรมะนั่นเอง. [ปรารภทบทวน.] สมัยโบราณโน้น เมื่อยังมีศีลธรรมดีกว่านี้ เด็กตัวเล็ก ๆ ๔ -๕ ขวบ คนเดียว ก็เฝ้าบ้านได้ : พ่อแม่บอกให้เฝ้าบ้านเพื่อไปนาไปป่า, หรืออยู่ในป่าก็ มาตลาด ก็ไม่มีอะไร. เดี๋ยวนี้มันไม่ได้ สมัยนั้นตำรวจคนเดียว ก็เฝ้าสถานี ได้ ปลอดภัยตลอดคืน ; สมัยนี้มันไม่ได้ อยู่กันตั้งหลายสิบคน ก็ยังถูกบุก ๓๐๑

น.338 ๓๐๒ ถูกเผา สมัยโน้นทุกคนเขาถือว่าโรงพักเป็นของเขาทุกคน. เดี๋ยวนี้มันไม่เป็น อย่างนั้น. หนังสือพิมพ์ลงข่าวปล้นบ้านนายตำรวจ, นายพลตำรวจ, ปล้นบ้าน ผู้ว่าราชการจังหวัด มันล้วนแต่เป็นสิ่งที่ไม่เคยมี. ถ้าเราต้องการ ให้ธรรมะกลับมา เราก็ต้องมีสิ่งที่ธรรมะต้องการ เป็นการลงทุน. ครั้งที่แล้วมา อาตมาได้กล่าวถึงข้อที่ว่า ธรรมะเป็นสิ่งที่ต้อง การความคงเส้นคงวา ; ส่วนในวันนี้ อาตมาจะได้กล่าวโดยหัวข้อว่า ธรรมะ ในฐานะสิ่งที่ต้องการความถูกฝาถูกตัว. ความ คงเส้นคงวา กับความ ถูกฝาถูกตัว นี้มันเนื่องกันอยู่. ยก ตัวอย่าง อย่างว่าผู้แทนจะมาเป็นรัฐมนตรีเสีย ; ตั้งใจจะมาคุมรัฐบาลแต่มาเป็น รัฐมนตรีเสีย เป็นพร้อมกันทั้ง ๒ อย่าง อย่างนี้. เมื่อมีกรณีเกิดเป็นปัญหา ขึ้นมา ถ้าวินิจฉัยด้วย spirit ของผู้แทน ผลมันก็ออกมาอย่างหนึ่ง. ถ้าวินิจฉัย ด้วย spirit ของรัฐมนตรี ผลมันก็ออกมาอีกอย่างหนึ่ง. มันเหมือนกับเหยียบ เรือ ๒ แคม หรือว่าจะเป็นเหมือนไม้ยันสองขา ; อย่างนี้มันก็ไม่แน่นัก; แม่ มันก็แสดงลักษณะแห่งความไม่ถูกฝาถูกตัว อยู่นั่นเอง. ต้องมีความคงเส้นคงวา ถูกฝาถูกตัว ให้แก่ธรรมะ ธรรมะ จึงจะกลับมา. เอ้า, ทีนี้เราจะพูดถึงเรื่อง การถูกฝาถูกตัว กันต่อไป : - ประชาธิปไตย ต้องคู่กันกับพลเมืองที่มีศีลธรรม; มันเป็นฝา เป็นตัวกันอย่างนี้. ประชาธิปไตยเพ้อเจ้อ : เพ้อแต่ว่าประชาธิปไตยของประชา-

น.339 ชน เพื่อประชาชนโดยประชาชน ; นี้ฟังดูมันก็น่าสนุก. แต่ถ้าไม่มีศีลธรรม แล้ว นั้นเป็นประชาธิปไตยวินาศ, ประชาธิปไตยของประชาชนพลเมืองที่ไม่มี ศีลธรรม คือประชาธิปไตยที่นำมาซึ่งความวินาศ. ถ้าพลเมืองทั้งหมดไร้ศีลธรรมแล้ว ต่อให้พระโพธิสัตว์ หรือองค์ อวตารอะไรตั้ง ๑๐๐ องค์ มาปกครอง ก็ไม่มีความสงบสุข ; มันไม่ถูกฝาถูกตัว กัน. ประชาชนพลเมืองต้องมีศีลธรรม ใครก็ปกครองได้ ; แม้ไม่มีการ ปกครองเลยก็ได้ มันปกครองอยู่ในตัวมันเองเสร็จ คือ ธรรมะนั้นเป็นผู้ปกครอง ถ้าพลเมืองไร้ศีลธรรม องค์อวตารขี่ม้าขาวมาตั้งร้อยก็ปกครองไม่ได้. เงินผัน ก็กลายเป็นเงินผลาญไปหมด โดยเจ้าหน้าที่หรือราษฎรที่ไร้ศีลธรรม. ความไร้ศีลธรรม คืออะไร ? ความไร้ศีลธรรม คือการไม่ทำหน้าที่ ของตนอย่างถูกต้อง, ไม่ทำหน้าที่ของมนุษย์อย่างถูกต้อง ; เช่น ขี้เกียจ อย่าง นี้ก็เรียกว่าไม่มีศีลธรรม. ไร้ศีลธรรม คือความเป็นมนุษย์อย่างไม่ถูกต้อง. ขอให้เข้าใจว่า คำว่า ศีลธรรม มีความหมายกว้างขวาง ครอบคลุม ; แม้แต่ความไม่ขี้เกียจ. เดี๋ยวนี้ก็ยังเป็นคนที่เต็มไปด้วยความขี้เกียจ; ไม่จำเป็น ไม่ทำงาน, ไม่หวังได้เงินเดือนไม่ทำงาน. คนที่กำลังทำงานอยู่นั้น คือทำงาน ด้วยจำเป็น; นี้คือความขี้เกียจ. ความไม่ถูกฝาถูกตัวมีอยู่อย่างนี้. เงินผัน ที่กำลังปฏิบัติอยู่ในเวลานี้ ก็ยังมีการผิดฝาผิดตัว คือมีหนังสือ พิมพ์กล่าวถึงพวกประชาชนบางพวกขอแต่เครื่องจักร ; ไม่ต้องการเงิน เขาจะ ทำเอง ; มันสวนทางมาอย่างนี้. เพราะเขาเห็นว่า ใช้เครื่องจักร มันได้ผล

น.340 มากกว่าใช้แรงแล้วรับค่าแรง ; ก็มีประชาชนที่สุจริตใจอยู่พวกหนึ่งสวนทาง ขึ้นมา. ในถิ่นที่มีสวนยาง กรรมกรเหล่านั้นไม่ยอมทำงานเงินผัน เพราะเขา ต้องการรายได้สูงเกินไป, เขาเรียกร้องค่าแรงสูงเกินไป ; ทั่ว ๆ ไปกรรมกรตั้ง ค่าแรงของตัวไว้สูงกว่าเงินผันเป็นอันมาก. แม้กรรมกรที่จะมาทำงานในวัดก็ยัง เรียกค่าแรงสูงมาก จนจ้างกันแทบจะไม่ไหว ถ้าเผอิญคนใดยอมรับค่าแรงต่ำ ก็มีเพื่อนกันขู่อาฆาตจะทำร้าย ว่าทำไมไปรับค่าแรงต่ำ เขาพลอยเดือดร้อนด้วย นี่แหละจงดูเถอะว่า ความไร้ศีลธรรมนั้นมันมีอยู่อย่างไร ? มันไร้ศีลธรรมกัน อย่างไร ? อยากจะพูดถึงมหาวิทยาลัยของเด็กลูกทุ่ง คงจะเป็นคำแปลกสำหรับ ท่าน. เด็กลูกทุ่งล้วนแต่เรียน ป. ๔ มาแล้วทั้งนั้น เขาสอนกันอย่างไร ? ทำไมจึงไม่รู้จักรักทำการงาน ? มันเกลียดทำการงาน, เกลียดการงาน, เกลียด ความเหน็ดเหนื่อย. แต่อุ้มไก่ กัดปลา กันอยู่เป็นประจำ, ลักเล็กขโมยน้อย เป็นประจำ, เป็นเจ้าชู้ชนิดรังแกเพศหญิง ไปยิงนกตกปลาในวัด. ถ้า พระห้ามก็ยิงหัวพระ. ห้องประชุมของเขา ห้องเรียนของเขาคือตามสะพาน ตามราวสะพาน ตามหัวถนน ; มันเพียงแต่อวดโฉมของคนโง่ที่ไร้มรรยาท. จบมหาวิทยาลัยนี้แล้วก็เพื่อพาผู้หญิงหนี ไปอยู่กันตามประสาของเขา. นี่ มหาวิทยาลัยอย่างนี้ทำไมไม่มอง ? มันเป็นล่ำเป็นสันเหมือนกับ มหาวิทยาลัย มีอยู่ทั่วไปทุกหัวระแหง ; จบมหาวิทยาลัย ตรงที่พาผู้หญิงหนีไป อยู่กันตามประสา ที่จะกลับตัวได้นั้นก็น้อยมาก.

น.341 ที่นี้ก็จะ ดูความไม่คงเส้นคงวา ในหมู่ข้าราชการเจ้าหน้าที่ ทำไม จึงต้องออกระเบียบมาถี่ยิบ ทุกขั้นทุกตอน คล้ายกับว่า ไม่มีใครเลยสักคนเดียว ที่จะไว้ใจได้ อ่านดูระเบียบควบคุมเงินผันแล้ว มันรู้สึกอย่างนี้ ทำไมควบคุม กันราวกับว่า ไม่มีใครสักคนเดียวที่จะไว้ใจได้ ? ลองคิดดูเถิดว่า ศีลธรรมมันจะ เป็นอย่างไร ? อันตรายของความไม่ถูกฝาถูกตัว. ดูกันต่อไป ถึงความไม่ถูกฝาถูกตัว, ความไม่ถูกฝาถูกตัว ซึ่งเป็น อันตรายอย่างยิ่งนั้น มีอะไรบ้าง อาตมาจะ ระบุเป็นข้อ ๆ ไป :- ข้อที่ ๑. ความไม่ถูกฝาถูกตัวของพุทธบริษัท. - เรามีแฟชั่น การแต่งตัว ที่ไม่ถูกฝาถูกตัว ของความเป็นพุทธบริษัท ; แต่งตัวยั่วกิเลส, แต่ง ตัวอวดเบ่ง, แต่งตัวชนิดที่ส่งเสริมกิเลส. - เพลง ก็ดี การรำ ก็ดี ไม่ถูกฝาถูก ตัวสำหรับความเป็นพุทธบริษัท. - ภาพโฆษณา ทั้งหลาย ไม่ถูกฝาถูกตัวสำหรับ ความเป็นพุทธบริษัท. -- มหรสพ และประเพณีบางอย่างหลายอย่าง และอะไร อีกมาก ที่ยังไม่ถูกฝาถูกตัวกับความเป็นพุทธบริษัท. ข้อที่ ๒. ต่อไป เช่นเรื่อง การปราบ คอมมิวนิสต์ ก็รู้สึกว่า มันยัง ไม่ถูกฝาถูกตัว โดยตรรกวิทยาง่าย ๆ ก็คือว่า คอมมิวนิสต์นี้ อย่างน้อยก็มีตั้ง ๔ ระดับ, แล้วทำไปเหมือนกับว่ามันมีระดับเดียว.

น.342 คอมมิวนิสต์ ชั้นหัวกะทิ นี่มีอุดมคติในลัทธิยึดถือแท้จริง - คอมมิวนิสต์ กลาง ๆ กะทิ ไม่ค่อยเข้าถึงอุดมคติอะไร ; แต่หวังความ เป็นใหญ่เป็นโต เมื่อประสบชัยชนะก็เป็นไปทำนองขบถ หรือล่าเมืองขึ้น. - คอมมิวนิสต์ หางกะทิ นี้เพื่อสนุกสนาน เฮฮารับจ้าง มีความจำเป็น บางอย่าง ทำให้ต้องอยากเป็นคอมมิวนิสต์ - คอมมิวนิสต์ กากมะพร้าว ชั้นสุดท้าย นี้เขาว่ากันว่า ได้แก่พวกที่ เจ้าหน้าที่ยัดเยียดให้เป็น เดี๋ยวจะไม่มีงานทำ. คอมมิวนิสต์มีตั้ง ๔ ระดับเป็นอย่างน้อย ต่างกันอย่างกับฟ้ากับดิน ; แล้วเราก็มีวิธีปราบอย่างเดียวเท่านั้นเสมอกันหมด : ใช้แต่ ป. ปืน ไม่ใช้ ป. ปาก ป. เหมือนกัน ป. ปืน กับ ป. ปาก ; เราใช้แต่ ป. ปืน ไม่ได้ใช้ ป. ปาก หรือ ใช้ไม่เป็น. และภาษาที่ใช้กับ ป. ปืน นี่ มันก็ มีแต่ขู่เข็ญ สาบแช่ง ไม่มีภาษา ที่จะจูงใจ พี่น้องในครอบครัวที่เขาเข้าใจผิด แตกแยกออกไป ว่ากลับมาเถิด, กลับมาเถิด, พวกญาติทั้งหลาย ๘๐ - ๙๐ เปอร์เซ็นต์ เขาหวังการกลับมาของคุณ. เขาไม่อาจจะเห็นด้วยกับความคิดของคุณ. การทำเช่นนั้นมันไม่ถูกต้อง ยังใช้ สิทธิเสรีภาพไม่ถูก. จงเอาสิทธิเสรีภาพนั้น มาแลกกับความรักของญาติ ของ เพื่อนดีกว่า กลับเข้าสู่ครอบครัวเดิมเสีย ซึ่งเราอาจจะสร้างกันได้อย่างดีที่สุด. ทีนี้ ข้อที่ ๓. อีกต่อไป เพราะ การศึกษา ไม่ถูกฝาถูกตัว. การ ศึกษาด้วน ; ถ้าเป็นสัตว์ก็หางด้วน. ถ้าเป็นพระเจดีย์ก็ยอดด้วน. รู้ได้โดยที่ มี

น.343 นักศึกษาไปคุย ที่วัดกับอาตมา ไปซักถามนั่นนี่ ถามปัญหาที่แสดงให้เห็นว่า นักศึกษาเหล่านี้ ไม่รู้จักพุทธศาสนาเอาเสียเลย. สอนกันอย่างไร ? นักศึกษา ไม่รู้จักพุทธศาสนาเอาเสียเลย. เ ขาถามว่าพุทธศาสนาแก้ปัญหาของชาติได้ไหม ? สร้างสันติภาพในโลกได้ไหม ? พุทธศาสนา ต่างกับคอมมิวนิสต์อย่างไร ? ต้อง อธิบายกันยกใหญ่ กว่าจะรู้ว่าพุทธศาสนาเป็นอย่างไร, แก้ปัญหาได้ โดยประการ ทั้งปวง ; ไม่จำเป็นจะต้องใช้วิธีอื่น นอกจากธรรมะ ในการแก้ปัญหาของ โลก. นี่ การศึกษาบกพร่อง ไม่ถูกฝาถูกตัว นักศึกษาไม่รู้ว่าพุทธศาสนา เป็นอย่างไร ? มนุษย์จะรอดได้ด้วยธรรมหรือด้วยอะไร ? ทีนี้ดู ข้อที่ ๔. ต่อไป เรื่อง พิธีรีตอง ที่ยังไม่เหมาะกับพุทธบริษัท, ยังไม่ถูกฝาถูกตัวกับพุทธบริษัท. ยกตัวอย่างเช่นพิธีแรกนาขวัญ, การทำพิธี แรกนานี้ดี ถูกต้องกับพุทธบริษัท เป็นเรื่องกตัญญูกตเวที แม้แต่จะมี ความหมายว่า ขอบพระคุณเจ้าแม่โพสพ อย่างนี้มันก็ยังดีและเป็นไปตามหลัก พุทธศาสนา คือความกตัญญูกตเวที การให้เกียรติแก่การทำนา ซึ่งเป็นกระดูก สันหลังของประเทศชาติ แต่ว่าในพิธีนั้นมี การเสี่ยงพระโค กินหญ้า, พระยาหยิบผ้า, นี้ไม่ เป็นพุทธศาสนาเลย ; ไม่ถูกฝาถูกตัวกับพุทธบริษัทเลย ควรจะเลิกเสียดีกว่า ในส่วนที่เป็นการเสี่ยงทำนองนี้. ถ้าไม่เลิก ก็ใช้คำทำนายให้ใหม่ ว่ามันจะ ออกมาในรูปอะไร ? พระโคจะกินอะไร ? พระยาจะหยิบผ้าขนาดไหน ? ก็ต้อง ทำนายว่า ชาวนาทุกคนประมาทไม่ได้ ต้องทำหน้าที่ของตนอย่างเคร่งครัดเต็มที่.

น.344 หรือจะ แปลความเป็นอย่างอื่น ว่า ถ้าพระโคกินอะไร ก็ต้องบอกว่า ชาวนาต้องใช้ธรรมะข้อนี้ ๆ, พระโคกินอย่างอื่นใช้ธรรมะข้อนี้ ๆ เช่น ปีนี้จะ ต้องใช้ธรรมะคือขันติ อดทนกันอย่างยิ่ง. ปี นี้จะต้องใช้วิริยะ กล้าหาญพากเพียร อย่างยิ่ง. ปี นี้จะต้องใช้สัจจะ ความซื่อสัตย์ซื่อตรงกันอย่างยิ่ง. ปี นี้จะต้องใช้ เมตตา เอื้อเฟื้ออารีแก่กันอย่างยิ่ง. อย่างนี้จะดีกว่า คือมัน จะถูกฝาถูกตัวกับ พุทธบริษัท. ดูต่อไป ข้อที่ ๕. จารีตบางอย่าง ทำลายพุทธศาสนา ไม่ถูกฝา ถูกตัวกับพุทธบริษัท. เช่นว่า เอาพระเครื่องมาพวงใหญ่ แขวนไว้ที่คอ แล้วก็ ยกแก้วเหล้าเข้าปากข้ามหัวท่าน ทุกคราวที่ดื่ม. ตามร้านเหล้าร้านอาหาร แม้ การดื่มอวยพรอย่างมีเกียรติของบุคคลชั้นสูง ก็ยกแก้วเหล้าชูเหนือหัว ข้ามหัว พระพุทธรูป นี่ทำลายความเป็นพระเศียรหมดไป เหลือแต่หัว. ถ้าให้ถูกก็อย่า แขวนข้างหน้าใต้คาง, เอามาแขวนไว้ข้างหลังจะดีกว่ากระมัง จะไม่ต้องข้ามหัว ท่าน. พวกแขวนกางเขนแล้วดื่มเหล้า นี่หาดูยากกว่าพวกแขวนพระเครื่อง แล้วดื่มเหล้า. แขวนพระเครื่องมาเต็มคอ ได้กลิ่นเหล้ามาแต่ไกลหลายวา บอกอาตมาว่าช่วยเป่าหัวที. อาตมาบอกว่าทำไม่เป็น ไม่เคยศึกษา, เขามองดู ตาถลนร้องว่า แฮะ, คล้ายกับจะกัดอย่างนั้นแหละ. นั่นน่ะขอให้คิดดูเถอะว่า มันเป็นอย่างไร พวกแขวนพระเครื่อง อาตมาขอประท้วงกิจกรรมอันนี้; ในนามของพุทธทาส เป็นทาส ของพระพุทธเจ้า ขอประท้วงว่า ไม่สมแก่ความเป็นสัญญลักษณ์ของพระพุทธรูป ?

น.345 แล้วประท้วงแทนในนามของผู้ทำพุทธาภิเษก จะทำพุทธาภิเษกกันกี่ร้อยครั้ง พันครั้ง ก็ถูกมาแขวนเอาแก้วเหล้าข้ามหัวอย่างนี้ จะทำพุทธาภิเษกไปทำไมกัน ? มันจะไม่มีประโยชน์อะไร ? ข้อต่อไป ข้อที่ ๖. ที่อยากให้ดู ก็คือว่า กฎหมายดีเกินไป, กิจการ ราชทัณฑ์ดีเกินไป. กฎหมายดีเกินไป กว่า ที่จะเอามาใช้กับคนที่ไม่ค่อยมี ศีลธรรม. ทัณฑสถานเปิด หรือการคุมความประพฤตินั้น จะเอามาใช้ ; พิจารณาดูให้ดีก่อน ว่ามันถูกกับบุคคลที่ยังหย่อนในทางศีลธรรมหรือไม่ ? ระเบียบปฏิบัติการมันเถรตรงอย่างหลับหูหลับตามากเกินไป. ตัวอย่างเช่นเมื่อเร็ว ๆ นี้ หญิงหม้ายคนหนึ่ง อยู่กับลูกเล็ก ๆ กลางป่า มีโจรมาปล้น เจ้าหน้าที่จับคนที่สงสัยได้ จะให้หญิงหม้ายคนนี้ชี้ตัวโจร ระบุ คนร้าย. นี่คิดดูเถอะว่ามันจะทำได้อย่างไร หญิงหม้ายคนเดียวอยู่กับลูกเล็ก ๆ ในป่า แล้วจะให้ชี้หน้าระบุคนนี้ว่าเป็นโจร แล้วหลังจากนั้นมันจะอยู่ได้อย่างไร. นี่ระเบียบหลับหูหลับตา มันทำให้ปฏิบัติไม่ได้. เรามีระเบียบที่ดีเกินไป เสียเวลา เสียแรงงานของคน เช่นว่า ใน กรณีที่รับสารภาพแล้ว ยังต้องทำแผนประทุษฐกรรม ปรากฏเต็มไปในหน้า หนังสือพิมพ์. นี้จะเสียเวลากันทำไม? จะเสียเรี่ยวแรงของตำรวจทำไม ? จะเสียข้าวของในการกระทำนี้ทำไม ? ควรจะพิจารณาว่า มันดีเกินไปหรือไม่ ? ไปเอาอย่างใครมา ? ประชาชนยังเหมาะกับระบบอัยการศึก; เรากลับจะใช้ระบบ ประชาธิปไตยใส่น้ำอ้อย, เอากฎหมายที่ควรใช้กับพวกที่มีศีลธรรม มาใช้กับ

น.346 พวกที่ยังเป็นป่าเถื่อนอยู่. แม้แต่ พระพุทธองค์ ก็ยังทรงใช้สิ่งที่เรียกว่า อุบาย หยาบ กับพวกที่ยังหยาบอยู่ และถึงกับทรงฆ่าคนพวกนี้ตามแบบของพระองค์ ขอให้นึกดูถึงข้อที่ว่า กฎหมายดีเกินไป ระเบียบดีเกินไป กิจกรรม ราชทัณฑ์ดีเกินไป นี้มันจะช่วยได้อย่างไร ? เอ้า ทีนี้ ข้อที่ ๗. ก็จะมาดูถึง ความจำเป็น ที่จะต้องมีการถูกฝา ถูกตัว ระหว่างบุคคล ระหว่างประชาชนกับรัฐบาล เป็นต้น. ความไม่ถูกฝาถูกตัวนั้น มันทำให้พูดกันไม่รู้เรื่อง ปกครองกัน ไม่ได้; แม้แต่ผัวเมีย ถ้าไม่มีความถูกฝาถูกตัว มันก็อยู่กันไม่ได้ ทำความ เข้าใจกันไม่ได้ สามัคคีกันไม่ได้; จะเรียกร้องสามัคคีกัน ให้มันเหนื่อยแรง เปล่า ๆ มันก็มีไม่ได้. ประชาธิปไตยของประชาชนที่ไร้ศีลธรรม. นั่นก็คือ ประชาธิปไตย ที่จะเชือดคอประชาชนเหล่านั้นนั่นเอง. นี่เพราะมันผิดฝา ผิดตัวเกินไป. ดูต่อไปถึง ข้อที่ ๘. ว่า ธ รรมะจะเป็นฝาเป็นตัวได้อย่างไร ? ธรรมะ เป็นฝา หรือเป็นตัว ตอบว่าเป็นได้ทั้ง ๒ ฝ่าย; เป็นได้ทั้งฝาและทั้งตัว แล้วแต่กรณีว่าฝ่ายไหนจะต้องปฏิบัติอย่างไร. ธรรมะที่ทำให้เกิดฝาเกิดตัว เหมาะสมแก่กันและกันนั่นแหละจำเป็น อย่างยิ่ง. ผู้ ปกครองและผู้ถูกปกครอง ต่างฝ่ายต่างต้องมีธรรมะ เป็นฝ่ายของ ตน ๆ นักเศรษฐกิจหรือนักการเมืองที่หาแต่ประโยชน์ของตน ประโยชน์เพื่อ พรรคของตน นี้นับว่าเขาผิดฝาผิดตัว กับความเป็นมนุษย์ของเขาเป็นอย่างยิ่ง.

น.347 การหลงทรัพย์หลงอำนาจ คือการผิดฝาผิดตัวของตัวเอง ยิ่งทำไปก็ยิ่งทำให้ตัวเอง เป็นทุกข์. เอ้า, ที่นี้ ข้อที่ ๙. มาดู คู่ของการถูกฝาถูกตัว ผู้ที่ บังคับจิตใจ ได้ ในทางศีลธรรม นี้ จะมีความถูกฝาถูกตัว สำหรับจะเป็นผู้มีหิริและโอตตัปปะ ผู้ มีหิริ และ โอตตัปปะ นั้นถูกฝาถูกตัว กับการที่ จะเป็นผู้มีศีล. ผู้มีศีล จะมี ความถูกฝาถูกตัวกับการที่ จะเป็นผู้มีสมาธิ. ผู้มีสมาธิ มีความถูกฝาถูกตัวกับ การที่ จะมีปัญญา. การมี ปัญญา ย่อมถูกฝาถูกตัว กับการที่ จะบริสุทธิ์ หลุดพ้นจากปัญหา, หรือความทุกข์ทุก ๆ ประการ มีศีลธรรมแล้วจะมีการถูกฝาถูกตัว. การ มีศีลธรรม นั่น มันเป็นการถูกฝาถูกตัว ในการที่จะเป็น นัก สหกรณ์ที่ดี, นักเศรษฐกิจที่ดี, นักการเมืองที่ดี, นักปกครองที่ดี, เจ้าหน้าที่ ทุกระดับที่ดี ต้องมีศีลธรรมเป็นฝาเป็นตัว . ธรรมะต้องถูกฝาถูกตัวกับโลก มิฉะนั้นโลกจะไม่เป็นโลก ; แต่จะเป็นโลกาวินาศ คือความวินาศของโลก. การแยกโลกออกจากธรรมะ คือความบ้าหลังที่สุดของหมู่มนุษย์ ระบอบเผด็จการนี้ ถูกฝาถูกตัวกับพวกที่ไร้ศีลธรรม. ระบอบ เผด็จการที่ดีนั้น คือทำอย่างพ่อกับลูก ข้อนี้ถ้าหากว่าเรื่องพระเจ้าอโศก ฯมิใช่ เป็นเรื่องนิยายแล้ว นั่นแหละคือตัวอย่างที่ดีของการถูกฝาถูกตัว. เผด็จการ อย่างพ่อกับลูก พ่อขุนรามคำแหงก็น่าจะอยู่ในกลุ่มนี้. ธรรมะควบคุมเผด็จ การได้ดี ให้มันถูกฝาถูกตัว.

น.348 ในที่สุดนี้ ก็ขอหวัง ขออ้อนวอน ขอตั้งความปรารถนาว่า ขอให้ ธรรมะกลับมา, ให้ธรรมะกลับมาสู่โลก, ให้ธรรมะกลับมาสู่มนุษยชาติ. ให้ธรรมะกลับมา สู่นักเศรษฐกิจ ให้ธรรมะกลับมา สู่นักการเมือง ให้ธรรมะ กลับมา สู่นักปกครอง ให้ธรรมะกลับมา สู่สภาผู้แทน ให้ธรรมะกลับมา สู่รัฐบาล ให้ธรรมะกลับมา สู่ประชาชน เถิด ให้มีความถูกฝาถูกตัวแก่กันและกันทุกฝ่าย. ธรรมะกับโลกต้องถูกฝาถูกตัว โลกจึงจะอยู่รอด มนุษย์จึงจะอยู่ รอด : จะมีนักเศรษฐกิจที่ทำไปเพื่อประโยชน์ของประชาชน, นักการเมืองที่ทำ ไปเพื่อประโยชน์ของประชาชน, นักปกครองที่ทำไปเพื่อประโยชน์ของประชาชน, รัฐสภา หรือรัฐบาล ที่เป็นไปเพื่อประโยชน์ของประชาชน ธรรมะกลับมา อย่างนี้แล้ว ความถูกฝาถูกตัวจะเป็นไปถึงระดับ สูงสุด และเป็นไปได้โดยง่ายดาย ไม่เกินวิสัย ถ้าธรรมะแยกจากการเมือง โลกนี้ก็คือเมืองนรกทันตาเห็น. ถ้า ธรรมะแยกจากการเมือง โลกนี้ก็คือเมืองนรกทันตาเห็น, อลิถ้าธรรมะแยกจาก การเมือง โลกนี้ก็คือเมืองนรกทันตาเห็น. ขอแสดงความหวังว่า พุทธบริษัททุกคน จะมีความเป็นพุทธบริษัท ของตน อย่างถูกฝาถูกตัว ต่อบุคคลทุกแขนงรอบด้าน. ประเทศไทยเป็นเมืองพุทธ เ ป็นชาวพุทธ เป็นไทยพุทธกันทั้ง ประเทศ, หรือเป็นส่วนใหญ่ของประเทศ, จนต้องเรียกว่าประเทศไทยเมืองพุทธ ; แต่ยั งมีความไม่ถูกฝาถูกตัว บางอย่าง บางประการเหลืออยู่. ข้อนี้ไม่สมควร

น.349 แก่ประเทศไทยเมืองพุทธเลย เมื่อเกิดขัดแย้งสวนทางกันอยู่อย่างนี้แล้ว ค วาม สงบสุขจะมีได้อย่างไร ? ขอให้ท่านทั้งหลาย ทั้งที่เป็นนักปกครอง และผู้ถูกปกครอง จงได้ วินิจฉัยในเรื่องนี้ให้ดี ๆ ว่าธรรมะนั้นจะมีมาได้ ก็ต่อเมื่อมีสิ่งที่ธรรมะต้องการ. ธรรมะในฐานะสิ่งที่ต้องการความคงเส้นคงวา นี่เราต้องมีความคงเส้นคงวา. ธรรมะต้องการความถูกฝาถูกตัว ; เราก็ต้องมีความถูกฝาถูกตัว ; มีความ คงเส้นคงวา ถูกฝาถูกตัวแล้ว ทุกอย่างจะเป็นไปในทางที่ถูกต้อง. ศีลธรรมจะ กลับมาโดยง่าย แล้วก็จะอยู่กันอย่างนอนตาหลับ, ไม่มีอันธพาลรุกรานเข้าไปถึง ห้องนอน ดังที่มันได้แสดงวี่แววให้เห็น ขอให้ความถูกฝาถูกตัวนี้ มีแก่พุทธบริษัททุกคน ทุกที่ ทุกสถาน ทุกกาล ทุกเมื่อ; แล้วพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ก็จะเป็นที่พึ่งแก่เรา ได้จริง, ไม่เพียงแต่มีสัญญลักษณ์มาแขวนไว้ที่คอ แล้วยกแก้วเหล้าขึ้นดื่มข้าม หัวท่าน จนหมดความเป็นพระเศียร ดังที่กล่าวมาแล้วนั้น. ขอให้พุทธบริษัท รู้จักสำนึกในความเป็นพุทธบริษัท รู้จักทำ ตัวเองให้เป็นพุทธบริษัท อย่างถูกฝาถูกตัวกับพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ; ความสุขเจริญงอกงามในที่ทุกอย่างทุกสถาน ก็จะมีโดยไม่ต้องมีใครให้พร มัน เป็นไปได้ในตัวมันเอง. การบรรยายปาฐกถาธรรม สมควรแก่เวลาแล้ว คือหมดเวลาแล้ว อาตมาขอยุติ การบรรยายนี้ไว้ ด้วยความหวังดังที่กล่าวมาแล้วนั้น ขอให้จงเป็นไปตามนั้นโดยทุก ๆ ประการ เทอญ.