น.365 ท่านสาธุชน ผู้มีความสนใจในธรรม ทั้งหลาย, การบรรยายปาฐกถาธรรมในวันนี้ อาตมาจะได้กล่าวโดยหัวข้อว่า ธรรมะในฐานะ สิ่งที่ต้องการการควบคุมคางควบคุมคอ. ฟังดูกุกกักอยู่บ้าง แต่ขอให้ท่านสนใจระลึกไปถึง การบรรยายในครั้งที่แล้วมา ซึ่งอาตมาก็ได้กล่าวมาตามลำดับว่า ธรรมะในฐานะสิ่งที่ต้องการ ความ คงเส้นคงวา ความ ถูกฝาถูกตัว ความ มีหัวมีหาง. ทีนี้ก็มาถึงการ ควบคุมคาง ควบคุมคอ : ควบคุมคาง อย่าให้ไปจับ เอาสิ่งที่ไม่ควร, ควบคุมคอ ก็อย่ากลืน สิ่งที่ไม่ควรจะกลืนลงไป. ปาฐกถาธรรม ทุกครั้ง กระทำไปในความหวังว่า ศีลธรรมจะกลับมา ; มิฉะนั้นโลกาจะวินาศ. ในความสำคัญ เราต้องการให้ธรรมะกลับมา เพื่อความสงบสุขของมนุษย์ จึงมี การกระทำทุกอย่างเพื่อให้ศีลธรรมกลับมา ๓๒๙
น.366 ศีลธรรมต้องกลับมา มิฉะนั้นโลกาจะวินาศ. ในตอนแรกนี้ อาตมาขอโอกาสพูดเรื่อง ศีลธรรมต้องกลับมา มิฉะนั้นโลกาจะวินาศ อย่างซ้ำ ๆซาก ๆ. ขอท่านทั้งหลายอย่าเพ่อเบื่อ เมื่อมองเห็นประโยชน์ของความมีศีลธรรมแล้ว ก็เป็นการง่าย ที่จะมีกำลังใจ ในการประพฤติปฏิบัติ เพื่อให้ศีลธรรมกลับมา. ปัญหาใหญ่ที่สุดมันอยู่ว่า เดี๋ยวนี้ คนมีวิวัฒนาการมากกว่าสัตว์ ทาง สติปัญญา ทางมันสมอง ทางอะไรต่าง ๆ ก้าวหน้าไกลไปกว่าสัตว์ ; แต่ก้าว- หน้าไปในทางที่ให้เกิดปัญหา หรือเกิดความทุกข์ ชนิดที่สัตว์มันไม่มี. นี่ระวัง ให้ดี สัตว์มันจะล้อเอาคน คนก็จะรู้สึกน่าละอายต่อสัตว์. ขออภัย ใช้คำธรรมดาสามัญว่า แมว หมา กา ไก่ ไม่เคยกินยาปวดหัว. คนเรามียาปวดหัวกินกันเป็นต้น ๆ ทีเดียว ซึ่งสัตว์ไม่มีกินสักเม็ดหนึ่ง. คนนอนไม่หลับ ต้องกินยานอนหลับ จนกลายเป็นของธรรมดาไป. สัตว์มันไม่ได้กินยานอนหลับ ไม่รู้จักยานอนหลับ มันก็ยังนอนหลับสบาย มี อนามัยดี. คนเป็นโรคประสาท ซึ่งได้ยินว่า เป็นแสน ๆ คนแล้ว. คนเป็น โรคจิต ซึ่งได้ยินว่าเป็นหมื่น ๆ คนแล้ว ; แต่เราก็ไม่เคยเห็นสัตว์เป็นโรคประสาท หรือโรคจิต. นี่เราน่าละอายมัน เรามีสติปัญญาไปไกลกว่าสัตว์ ทำไมเกิด ปัญหาอย่างนี้ ?
น.367 การควบคุมคาง ควบคุมคอ ดูอีกทางหนึ่ง สัตว์ไม่มีปัญหาทางการเมือง, ไม่มีปัญหาสงคราม, ไม่มี ปัญหาเศรษฐกิจ, ไม่มีปัญหาสังคม, ไม่มีปัญหาการปกครอง, ไม่มีปัญหาอนามัย ปัญหาเหล่านี้ มัน มาจากเรื่องปากเรื่องท้อง ทั้งนั้นแหละ. นี่จะต้องคุมปาก คุมท้อง คือคุมคางคุมคอ. สัตว์ไม่มีการคดโกง, ไม่มีเจ้าหน้าที่คดโกง, ไม่มีพลเมืองคดโกง, สัตว์ ไม่เบียดเบียนกัน, ไม่มีคำว่าสงคราม, สัตว์ไม่มีโรคอุปาทาน อันหลอกหลอน ตัวเอง คือปัญหาความเจริญก้าวหน้า ที่ไม่รู้จักควบคุมกิเลส. นี่แหละ เป็นเหตุให้เรา จะต้องมีอะไร สักอย่างหนึ่ง มาชดเชยการ ที่คนเจริญก้าวหน้าล้ำสัตว์ไป แล้วสร้างปัญหาเหล่านี้ ให้มันเกิดขึ้นมา ; ทั้งนี้ เพื่อว่า เราจะไม่ต้องละอายแก่สัตว์. สัตว์ไม่มีปัญหา. เรามีปัญหาอย่างไม่น่า จะมี, หรือว่าเราจะต้องมีอะไร มาทำให้เราผิดแปลกแตกต่างจากสัตว์. ถ้าเรามี ปัญหาอย่างนั้นเราก็เลวกว่าสัตว์ ; แม้เราไม่มีปัญหาอย่างนั้น เราก็ยังต้องมี อะไรผิดแปลกแตกต่างจากสัตว์ คือทำอะไรที่เป็นประโยชน์ เป็นอานิสงส์น่า ชื่นอกชื่นใจ. ธรรมะกลับมา จะแก้ปัญหาได้เพราะรู้จักควบคุมตน. เดี๋ยวนี้เอาเป็นว่า เราจะมีธรรมะกลับมา เพื่อล้างบาปของมนุษย์ ที่มีมันสมองก้าวหน้ากว่าสัตว์, แล้วก็ไปมีความทุกข์ทรมาน มีปัญหามากกว่า สัตว์. มันเหมือนกับว่า พวกนักเลงเขาจะเยาะเย้ยเอาว่า ทำไมถึงไปมีปัญญา
น.368 มากกว่าสัตว์ แล้วกลับมีความทุกข์มากกว่าสัตว์. นี่ความจำเป็นที่ธรรมะจะต้อง กลับมา. เราไม่สามารถ ใช้ธรรมะเป็นเครื่องป้องกัน ไม่ให้เกิดเป็นพิษ เป็นภัยแก่เรา ; เพราะความก้าวหน้าทางสติปัญญา นั้นเป็นไปแต่ในทางวัตถุ ; ไม่เป็นไปในทางจิตใจเสียเลย จนเกิดปัญหา อย่างน่าละอายแก่สัตว์. ถ้าธรรมะกลับมา มนุษย์ก็จะมีความสุขได้ โดยไม่ต้องมีสถานเริงรมย์ อย่างที่มีอยู่เต็มบ้านเต็มเมือง. แต่เรามีความสุขได้ จากการทำการทำงาน. ธรรมะคือการทำหน้าที่ ; ถ้าทำหน้าที่ก็รู้สึกว่า ได้ประพฤติธรรมะ แม้เหงื่อไหลไคลย้อยอยู่ เราก็มีความสุข, กลายเป็นมีความสุขจากเหงื่อ ซึ่งไม่มี ใครปรารถนาเลย ในหมู่พวกที่ไม่มีธรรมะ. ถ้ามีธรรมะจะหาความสุขได้จากเหงื่อ ; อบายมุขจะหายไป คือ การดื่มน้ำเมา เที่ยวกลางคืน ดูการเล่น เล่นการพนัน คบคนชั่วเป็นมิตร เกียจคร้าน ทำการงาน เหล่านี้จะหายไป ; เพราะว่ามีธรรมะกลับมา. คนก็ไม่ต้องตก อบาย คือ ไม่ต้องร้อนใจเหมือนกับตกนรก จะไม่ต้องโง่เง่าในความดับทุกข์ เหมือนกับสัตว์, จะต้องไม่หิวกระหายของเอร็ดอร่อย อย่างกับเปรต, จะไม่ขี้ขลาด กลัวในสิ่งที่ไม่ควรกลัว จนได้นามว่าพวกอสุรกาย. อันธพาลจะลดลง, อาชญากรรมทางเพศจะลดลง, เพราะคนมี ศีลธรรม. ไม่มีหญิงสาวเที่ยวคนเดียวดึก ๆ จนเกิดอาชญากรรมเป็นประจำวัน
น.369 การควบคุมคาง ควบคุมคอ อย่างที่ปรากฏในหน้าหนังสือพิมพ์. อันธพาลจะลด ; อันธพาลนั้นคือผู้ที่ไม่ ควบคุมคาง ไม่ควบคุมคอ ; มัน แพ้แก่คาง คือ ความอร่อย, มัน แพ้แก่คอ คือ ความกินไม่รู้จักอิ่ม, เกิดเป็นอันธพาลเต็มเมืองขึ้นมา เป็นพวกที่บูชาความสุข ทางเนื้อทางหนัง. ธรรมะกลับมาแล้ว เราจะปราบยาเสพติดได้ ; เพราะคนรู้จัก ควบคุมคาง ควบคุมคอ ; ไม่โง่ในเรื่องนี้จนถึงกับไปบูชายาเสพติด. ธรรมะกลับมา การศึกษาก็จะมีผลสมบูรณ์. แต่ที่สำคัญที่สุดนั้น อาตมาเห็นว่า ถ้าธรรมะกลับมาแล้ว การศึกษา ของมนุษย์ จะเป็นไปได้อย่างราบรื่น. เดี๋ยวนี้การศึกษาติดขัด หรือการศึกษา ไม่เพียงพอ ยังขาดอะไรอยู่มาก. ถ้าธรรมะกลับมา การศึกษาจะสมบูรณ์ คือ ว่าหนังสือก็รู้, อาชีพก็รู้, ธรรมะสำหรับความเป็นมนุษย์กันอย่างไรก็รู้, การศึกษา ก็จะเป็นไปได้อย่างราบรื่น ไม่มีปัญหาทางการศึกษา. ปัญหา เหล่านี้มี อยู่มากมาย : เช่น เด็ก ๆ ไม่รู้ว่าแม่นี้คืออะไร ? ไม่รู้ มากกว่าที่สัตว์เดรัจฉานรู้จัก คือรู้จักดูดนมแม่ แล้วก็รักแม่ ; เพียงแต่ว่าสัตว์ เดรัจฉานมันก็ทำเป็น มันไม่ได้รักแม่ด้วยชีวิตจิตใจ ทางจิตทางวิญญาณไม่ได้รู้ว่า แม่นี้เป็นพระอรหันต์ของลูก, แม่นี้เป็นพระพรหมของลูก, แม่นี้เป็นอาจารย์ คนแรกของลูก, อย่างนี้เป็นต้น.
น.370 เด็กไม่รู้แม้กระทั่งว่า แม่นี้เหมือนกับธนาคาร ที่เราเบิกเงินได้เรื่อยโดย ไม่ต้องฝากเงิน. มีธนาคารไหนบ้าง เราเบิกเงินได้เรื่อยโดยไม่ต้องฝากเงิน ? ก็คือแม่. เด็ก ๆ ไม่รู้สึกพระคุณของแม่, ไม่รักแม่ ; แม้แต่แม่ของตนก็ยังไม่ รัก แล้วจะไปรักประเทศชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ได้อย่างไร ? ขอให้ ลองคิดดูว่า การศึกษามันติดขัด ไม่สามารถทำให้เกิดรักชาติ ศาสนา พระมหา- กษัตริย์ ได้เพราะเหตุนี้. เราควรจะไม่มี เด็กวัยรุ่นในเครื่องแบบนักเรียน ไล่กอดจูบกันบน รถไฟ. อาตมาก็เคยเห็น คนมาเล่าให้ฟังมากขึ้น. นี่มันเป็นสิ่งที่น่าละอาย ; เพราะว่าการศึกษาไม่สมบูรณ์. มันมีนักเรียนหญิงหายไปเดือนละคน จาก โรงเรียนบางแห่ง เฉลี่ยแล้วเดือนละคน ไม่ใช่หายกลับไปบ้าน แต่หายไปกับ แฟนกับนักเรียนชาย นี่คิดดูเถอะ. นักเรียนหญิงที่มีปมด้อย รูปร่างไม่งาม เรียนไม่เก่ง ไปคบคิดกับนัก- เรียนชาย ให้ทำลายนักเรียนหญิงที่รูปร่างสะสวย และเรียนเก่ง จนวินาศไป ; นักเรียนหญิงมีอย่างนี้แล้ว. นักเรียนชายไปกินเครื่องดื่ม ไปกินอาหาร แล้วไม่ ใช้เงิน จนเจ้าของร้านเขียนจดหมายถึงผู้อำนวยการว่า ของนั้นไม่เสียดาย แต่ เสียดายคน. เรามีนักเรียนที่ไม่ เคารพผู้หลักผู้ใหญ่ยิ่งขึ้นทุกที. อาตมารู้สึก สลดเมื่อได้ยินเรื่องนี้ เพราะมันต่างกันเหลือเกินกับเมื่อสมัยที่เรายังเป็นเด็ก ๆ.
น.371 การควบคุมคาง ควบคุมคอ โรงเรียนมีแผนกกสิกรรม เป็นรายงานพิเศษ เป็นเรื่องเกียรติ. ผู้หลัก ผู้ใหญ่นอกโรงเรียนไปตรวจโรงเรียนนั้น เห็นร่องสวนครัวมันคด การปลูกผักก็คด ก็ทัก นักเรียนเจ้าของร่องขึ้นว่า นี้ทำไมมันต้องคดเล่า ? เด็กนักเรียนตอบว่าคด ก็ช่างหัวมัน ให้มันงามก็แล้วกัน. คำพูดโอหังอย่างนี้คิดดูเถอะมันเป็นอย่างไร. สมัยอาตมาเด็ก ๆ นี้ จะไม่มีคำพูดชนิดนี้ได้ ; บางทีจะถูกตบฟันหัก ไปเลย ถ้าพูดกับแม่. เป็นอันว่าเขาโอหังถึงขนาดนี้ แล้วในทางจิตทางวิญญาณ ของเขานั้น ไม่รู้จักสวย ไม่รู้จักงาม ไม่รู้จักตรง ไม่รู้จักคด ; อย่างนี้แล้วมัน จะทำอะไรได้ ขอให้คิดดูเถิด. นี่การศึกษาจะเป็นไปได้อย่างราบรื่น ถ้าศีลธรรมกลับมา ในทาง ด้านการเมือง ศีลธรรมกลับมาแล้ว ไม่มีนักเศรษฐกิจโกง ไม่มีนักการเมืองโกง ไม่มีนักปกครองโกง ไม่มีเจ้าหน้าที่โกง ไม่มีประชาชนโกง. รัฐบาลกับ ประชาชนจะพูดกันรู้เรื่อง ไม่พูดสวนทางกัน ต่อสู้กัน ราวกับว่ามันเป็นคนละพวก หรือเป็นศัตรูกัน. ประชาชนจะรู้จักรักชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ในเมื่อ มีธรรมะอยู่ในใจ, ประชาธิปไตยไม่เน่า. อาตมาขอยืนยันอยู่ตลอดไปว่า เราเป็นประชาธิปไตยกันได้ เพียง เท่าที่มีศีลธรรมอยู่ในจิตใจเท่านั้น ; เราเป็นมากกว่านั้นไม่ได้, ถ้าเราไม่มี ศีลธรรมแล้ว ประชาธิปไตยนั้นก็เน่า ; เน่าตั้งแต่เริ่มเลือกผู้แทนไปทีเดียว, แล้วก็ไปเน่าอยู่ในหมู่นักการเมือง หรือผู้แทนที่เลือกขึ้นไป ; ทำอย่างไรก็เต็มใบ ไม่ได้; แม้ประชาธิปไตยเต็มใบมันก็ใบเน่า มันก็สร้างปัญหาไม่รู้จักสิ้นจักสุด. นี่แหละคือประโยชน์ของการที่ศีลธรรมจะต้องกลับมา ต้องกลับมาแน่ ๆ ; ศีล- ธรรมไม่กลับมาโลกาวินาศ.
น.372 ระวังคาง - คอ หมายถึงไม่หลงบ้ากาม กิน เกียรติ. ทีนี้ก็จะได้พูดต่อไป ถึงเรื่องการระวังคางระวังคอ. ศีลธรรม จะกลับมา ก็โดยเราประพฤติตรงหรือถูกต้อง ต่อสิ่งที่ศีลธรรมต้องการ ; อย่างที่เคยพูดมาว่า ต้องการความคงเส้นคงวา ต้องการ ความถูกฝาถูกตัว, ต้อง การ ความมีหัวมีหาง. เดี๋ยวนี้จะพูดถึง การควบคุมคางควบคุมคอ. ระมัด ระวังให้ดี ระวังคางระวังคอ. ความหมายของคำคำนี้คือว่า ระวังคาง อย่าไปงับเอาสิ่งที่ไม่ควรงับ มาเข้าปาก. ระวังคอ ก็คือ อย่ากลืนสิ่งที่ไม่ควรจะกลืน ลงไปในคอ. นี่อาการนี้เป็นสิ่งที่มีความสำคัญมาก ระวังคางระวังคอให้ดี. ดูไปอีกทีหนึ่ง บางทีการระวังคางระวังคอก็รวมอยู่ในบุคคลคน เดียวกัน ; บางทีมันก็แยกกันอยู่ ; ระวังคางอยู่ทางหน้าบ้าน ; แต่ไม่ระวัง คออยู่ทางหลังบ้านหรือกลับกันก็ได้. อย่างที่พูดกันเกร่อไปหมดว่า เข้าหน้าบ้าน เข้าหลังบ้าน เข้าที่ออฟฟิศทำงาน หรือมาเข้าทางหลังบ้าน ที่บ้านเรือนที่อยู่. นี้มันก็จะต้องระวังกันให้ดี ๆ บางทีมันแยกอยู่คนละคน แล้วมันควบคุมยาก. ขอให้นึกถึงคำว่า คาง ; ระวังคาง ก็คือ ระวังปาก. คางนี้มัน เพื่อความอร่อย : อร่อยแล้วก็จะทำให้บ้า แล้วก็บ้ากิน ; โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ก็คือ บ้ากาม ระวังคางระวังคอ ให้มันมีความหมายทั่วไปหมด ; ไม่ใช่เพียงแต่ กินทางปากอย่างเดียว กินทางตา ทางหู ทางจมูก ทางลิ้น ทางผิวกาย มันก็ยังได้.
น.373 คอ หมายความว่า กลืนลงไปให้อิ่ม สำหรับจะให้หลง สำหรับจะให้ บ้าหลัง. บ้าหาไม่รู้จักพอ ทั้งในเรื่องกาม เรื่องกิน และเรื่องเกียรติ มันไม่รู้จัก พอ แล้วอะไรจะเกิดขึ้น. เราเป็นมนุษย์ได้ เพราะมีมนุษยธรรม คือธรรมะสำหรับมนุษย์. ในที่นี้ก็หมายถึงการ ควบคุมคางควบคุมคอ ; มิฉะนั้นจะกลายเป็นงูเหลือม ไม่ ใช่มนุษย์. ทีนี้ก็จะดูกันถึง วิธีปฏิบัติ เดี๋ยวนี้มันมีอะไรมากเหลือกิน ที่จะมายั่วให้ ล้มเหลวในการปฏิบัติ. ในยุควัตถุก้าวหน้า มีของยั่วมากเหลือกิน จนระวังกัน ไม่ไหว, มันพร่ำกันอยู่แต่การอยู่ดีกินดี ตามอำนาจของกิเลส ไม่มีการกินดีอยู่ดี ตามทางของพระธรรม. มันไม่ง่ายเหมือนกับว่า ถ้าน้ำตาลมันขาดตลาด มันไม่มี แล้วคนเป็น เบาหวาน คนโรคเบาหวานก็สบาย ไม่ต้องระมัดระวังอะไร เพราะน้ำตาลไม่มี. แต่เดี๋ยวนี้น้ำตาลมันมาก, มันมากเกินไป, มันยากที่จะระวัง. โลกนี้มันเจริญ ด้วยเหยื่อของกิเลส. ฉะนั้นขอให้สนใจ ตั้งหน้าตั้งตาต่อสู้กำจัดอันตรายของมนุษย์. ชาว- นา หรือกรรมกร ทั้งหลาย เลิกล้างอบายมุข กันเสียเถิด มีศีลธรรมแล้ว ก็จะ ช่วยให้มีความสุขด้วยเหงื่อ ในการหลั่งเหงื่อ ; ไม่ต้องไปหาอบายมุข ซึ่งเป็น ความสุขหลอก ความสุขเผาลน. พวกเทวปุตตมาร ทั้งหลาย หยุดเป็นตัวอย่างแห่งการกินเกิน อยู่ เกิน กันเสียทีเถิด. พวกเทวปุตตมาร นี้ ตามตัวหนังสือก็ว่าในสวรรค์ แล้ว
น.374 มาหลอกคนทำอันตรายคน อาตมาว่ามันอยู่ที่นี่ คือคนที่ร่ำรวยเกินสบายเกิน ; ไม่รู้จักเหงื่อ ; แล้วกินให้ดู อยู่ให้ดู หลงใหลเพลิดเพลินให้ดู. นี่เป็นตัวอย่าง จูงใจให้คนจนต้องการอย่างนั้นบ้าง, จนเกิดคนอันธพาลต้องการอย่างนั้น, โดย วิธีอันธพาล คือจี้ปล้น เพื่อจะเอามากินอยู่ อย่างพวกเทวบุตรเหล่านั้น. ถ้าว่า พวกเทวปฺตตมาร ทั้งหลายเหล่านี้ หยุดแสดงตัวอย่าง หยุด แสดงอาการชนิดนั้น ไม่ยั่วใจวัยรุ่นหรืออันธพาลแล้ว ศีลธรรมมันก็จะดีขึ้น. จะกินอาหารมื้อละพันมื้อละแสน ก็หลบไปกินเสียที่อื่นเถอะ ; อย่าให้คนจนเขา เห็นเลย. นี้เทวปุตตมารทั้งหลายเหล่านี้ จะได้บุญได้กุศลอันใหญ่หลวง คือ ปิดกั้นการกินอยู่อย่างเกิน นั้นเสีย. นี่เป็นการสงเคราะห์ เป็นการทำสังคมสงเคราะห์อย่างบริสุทธิ์อย่าง แท้จริง ไม่ต้องเสียสักสตางค์หนึ่ง ก็สงเคราะห์มนุษย์ให้ดีขึ้นได้ในทางจิต ทาง วิญญาณ. ขออ้อนวอนเทวปุตตมารทั้งหลาย ช่วยทำหน้าที่อย่างนี้. ถ้าว่าพูดถึงทางธรรมะ ก็มีพระบาลีว่า น ฆาสเหตุ ปี กเรยฺย ปาปํ อย่า ทำบาปเพราะเหตุแห่งการกิน. นี่พูดสำหรับทุกคนเลยไม่ว่าใคร อย่าได้ทำบาป อย่าให้บาปเกิดขึ้น เพราะเหตุแห่งการกิน. ถ้าเราระวังคางระวังคอ มันก็ไม่มีบาปเกิดขึ้น เพราะ เหตุแห่งการกิน. แต่ พระพุทธเจ้าท่านได้ตรัสไว้ สำหรับภิกษุว่า อย่ากลืนกินก้อนเหล็กแดง ลุกโชนเข้าไปเลย. นี่สำหรับภิกษุทั้งหลาย นั่นคืออาหาร ที่ได้มาโดยไม่ถูก ไม่ควรแก่ความเป็นสมณะ อย่ากินเลย.
น.375 เรื่องกินนี้มันเป็นของใหญ่, ใหญ่เอามาก ๆ. การลักลอบหนี ภาษีจาก ทางใต้นี้ ดูเป็นของกินทั้งนั้น. ที่ขนกันเอามานั้นเป็นของกินเป็นส่วนใหญ่ ; มาแวะที่สวนโมกข์ มันก็ยังเห็นว่าเป็นของกิน ที่หอบเอามาอย่างไม่น่าเชื่อ, ของ หนีภาษีนี้เป็นของกินเป็นส่วนใหญ่. นี่เรื่องกินมันไม่ใช่เรื่องเล็กอย่างนี้. ควบคุมคาง - คอได้จะชนะภัยที่เกิดจากวัตถุ. ทีนี้มาพูดถึงอานิสงส์กันบ้าง ว่า ถ้าเราควบคุมคางควบคุมคอ ได้แล้ว เราก็จะชนะอันตราย, ชนะภัยอันใหญ่หลวง ที่เกิดมาจากความก้าวหน้าทาง วัตถุ. โลกก้าวหน้าทางวัตถุ แต่ทั้งหมดนั้น เพื่อประโยชน์แก่ความสนุกสนาน เอร็ดอร่อยทางเนื้อทางหนัง ; ควบคุมไม่อยู่ก็เกิดเป็นพิษเป็นภัย เกิดอันธพาล ควบคุมไม่ไหวแม้ในหมู่ข้าราชการ ก็ต้องมีกิจการ ป.ป.ป. อะไรที่เขาเรียกกันนั้น เกิดขึ้น. ถ้าเรา มีศีลธรรมกลับมา ควบคุมคางควบคุมคอได้แล้ว เราเลิก กิจการ ป.ป.ป. ได้หมดไม่ต้องมี. ถ้าเราควบคุมคางควบคุมคอไม่ได้ ให้ตั้งคณะ ป.ป.ป. อีก ๑๐๐ คณะ ก็ไม่อาจจะควบคุมได้. อาตมาเห็นว่าอย่างนี้. ถ้ามีธรรมะได้ ควบคุมคางควบคุมคอได้. อุดมคติสูงสุดของพระเจ้า อโศก ฯ จะเป็นของธรรมดาคือมีได้. พระเจ้าอโศก ฯ ตรัสว่า ประชาชนทุกคนเป็น ลูกของฉัน เขาอยู่ที่นี่ต้องมีความสุข ตายแล้ว ทุกคนต้องไปสวรรค์ อุดมคติอันนี้
น.376 จะมีได้ ในเมื่อทุกคนควบคุมคางควบคุมคอ ; แล้วจะยังไปได้ไกลกว่านั้น คือ ว่าเรา จะมีนิพพานที่นี่ และเดี๋ยวนี้ ก็ได้. ควบคุมคาง - คอได้ กิเลสไม่เกิดจะมีสุขสงบได้. ถ้าทุก ๆ คนควบคุมคาง ควบคุมคอ ไม่ให้กิเลสเกิดขึ้น กิเลสก็ว่าง ระยะที่ว่างนี้เราเรียกว่า เป็นนิพพานน้อย ๆ เป็นนิพพานชั่วคราว ; แต่ นิพพาน น้อยๆ นิพพานชั่วคราวนี่แหละ ที่ทำให้คนไม่ต้องเป็นโรคประสาท ไม่ ต้องเป็นโรคจิต, หรือไม่เลวกว่าสัตว์เดรัจฉานก็แล้วกัน. กิเลสไม่เกิดขึ้นรบกวน ก็มีนิพพานเมื่อนั้น ; ฉะนั้นเราจะไม่มี อะไร ที่ต้องละอายแก่สัตว์. นี่แหละอานิสงส์อย่างยิ่ง. เดี๋ยวนี้ เรากำลังอยู่ในสภาพที่ต้องละอายแก่สัตว์ ปวดหัว นอนไม่หลับ จนต้องมียาปวดหัว ยาให้นอนหลับ, นี่กินกันเป็นต้น ๆ ทีเดียว สำหรับคนทั้ง โลก. นี้มันน่าละอายแก่สัตว์ แล้วยังเป็นโรคประสาท เป็นโรคจิต ซึ่งทาง แพทย์เขายืนยันว่า มันจะเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว มันจะไม่เพิ่มขึ้นอย่างช้า ๆ เหมือน ที่แล้วมา. นี่เราจะมีอะไรมาป้องกันวิกฤตการณ์อันนี้ ? ก็มีแต่ธรรมะ ที่เกิดมา จากการควบคุมคางควบคุมคอ.
น.377 เรา เป็นมนุษย์ให้ถูกต้อง มีมนุษยธรรม ; เอากันแต่เพียงว่า เรา ทุกคนเป็นมนุษย์นี้ มีความสุข ไม่มีความทุกข์ เพราะกิเลสภายในรบกวน ; แล้ว การเป็นอยู่ของเรา เป็นประโยชน์แก่คนรอบด้านและทุกคน. สรุปสั้น ๆ อีกทีหนึ่งว่า มีความสุข แล้วก็ เป็นประโยชน์รอบด้านแก่ คนทุกคน เท่านี้ก็พอแล้วสำหรับความเป็นมนุษย์ ; มันสูงสุดได้เพียงเท่านี้ ไม่มีอะไรมากไปกว่านี้ เรามีความสุข แล้วเป็นประโยชน์แก่คนทุกคนโดยรอบ ด้าน. ขอให้ท่านทั้งหลายทุกคน มองดูโดยลำดับ แยกกันเป็นอย่าง ๆ ว่า ธรรมะจะกลับมาได้โดยวิธีใด ? เราจะทำโดยวิธีนั้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในวันนี้ พูดกันถึงเรื่อง ควบคุมคางควบคุมคอ, อย่าให้อะไรที่ไม่ควรจะกินเข้าไปใน ปาก ; อย่าให้อะไรที่ไม่ควรจะกลืนนั้น กลืนล่วงลงไปในลำคอ ; แล้วก็มัน จะควบคุมกิเลสได้. เราจะมีความ เป็นมนุษย์ที่ไม่เห็นแก่ตัว เราก็ จะรักผู้อื่น ; เราก็ รั กประเทศชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ได้ เพราะความไม่เห็นแก่ตัว, คือความไม่เห็นแก่ความเอร็ดอร่อยทางเนื้อทางหนังนั่นเอง. ขอวิงวอนให้ท่านทั้งหลาย ได้พิจารณาเรื่องนี้ ให้เราได้ควบคุมความ ก้าวหน้าทางวัตถุ ความก้าวหน้าทางวัตถุมากขึ้นเท่าไรมันต้องการสิ่งควบคุม มากขึ้นเท่านั้น, คือธรรมะนั่นเอง. เดี๋ยวนี้สิ่งควบคุมมันไม่พอ ; ความก้าวหน้า มันเตลิดไป มันก็เกิดเป็นพิษเป็นภัยขึ้นมาในโลก จนต้องละอายแก่สัตว์เดรัจฉาน ดังที่ว่ามาแล้ว.
น.378 ขอวิงวอนว่า เราจงช่วยกันกระทำ อย่าให้ละอาย แก่สัตว์เดรัจ- ฉาน อีกต่อไปเลย. ขอให้ธรรมะกลับมา, ธรรมะคุ้มครองเราอยู่อย่างมี ความสุข และเป็นประโยชน์แก่กันและกัน โดยรอบด้านเถิด ; ก็จะไม่เสียที ที่ได้เกิดมาเป็นมนุษย์และพบพระพุทธศาสนา เป็นความได้ที่ดี สำหรับความเป็น มนุษย์ที่ดี ไม่มีอะไรที่จะดีไปกว่านี้แล้ว เป็นอยู่โดยลักษณะอย่างนี้ อยู่ทุก ทิพาราตรีกาลเทอญ. อาตมาขอยุติการบรรยายในวันนี้ ไว้แต่เพียงเท่านี้.
Buddhadasa