ศรัทธา

คือ ทรงตัวเอง แต่คนทั่วไปแปลว่าความเชื่อ

๒.๑ ความเชื่อที่ประกอบกันขึ้นมาเป็นตัวเองโดยรูปใดรูปหนึ่ง. ๒.๒ ความมั่นใจ ความแน่ใจ ความไว้ใจ ฯลฯ ๓. ไวพจน์: คือ อธิโมกข์ (ความน้อมใจไปตาม), สัทธาเจตสิก (คือสิ่งที่จะประกอบกับจิตให้จิตมีศรัทธา), สัทธินทรีย์, สัทธาพล, สัทธาธนัง ฯลฯ

คือ วัตถุ (ตัวเรื่อง) ที่จะเชื่อ; การ วิจัยวิจารณ์เรื่องนั้นด้วยปัญญา; เหตุผลที่นำมาใช้; อันติมมติ มติ สุดท้ายที่เป็นผลของการวิจัยวิจารณ์

คือ ยึดถือ, เชื่อถือ, ภักดี, หวังพึ่ง, ยินยอม, มอบหมายถวายตัว

คือ พอใจ, เลื่อมใส, เห็นด้วย, ยินดีรับ, ไว้วางใจ, แสวงหา, ติดตาม

๗.๑ แบ่งโดยญาณ: ๑. สัทธาญาณวิปปยุตต์: เป็นการเชื่อก่อนเห็นแจ้ง มาจาก มิจฉาทิฏฐิ. แม่บท .. ศรัทธา ๒๐๐ ๒. สัทธาญาณสัมปยุตต์: เป็นการเชื่อภายหลังเห็นแจ้ง มาจาก สัมมาทิฏฐิ. ๗.๒ แบ่งโดยสิ่งที่ทำให้เชื่อ: ๑. เชื่อตามคำบอกของผู้อื่น. ๒. เชื่อตามที่ตนเองเห็นแจ้ง. ๗.๓ แบ่งโดยลักษณะ: ๑. เชื่องมงาย. ๒. เชื่อโดยเหตุผล. ๗.๔ แบ่งโดยปัจจัย: ๑. เชื่อโดยปัจจัยภายนอก (คืออาการสิบอย่างที่ห้ามไว้ใน กาลามสูตร ๑ ). ๒. เชื่อตามความจริงที่แสดงอยู่ที่สิ่งนั้น ๆ ที่ประจักษ์แก่ตนเอง. ๗.๕ แบ่งตามความมั่นคง: ๑. จลสัทธา (ศรัทธาที่ยังอาจจะเปลี่ยนแปลงได้). ๒. อจลสัทธา (ศรัทธาที่ไม่อาจเปลี่ยนแปลงได้). ๗.๖ แบ่งโดยผล: ๑. โลกิยสัทธา (ศรัทธาที่วนเวียนอยู่ในโลกนี้). ๒. โลกุตตรสัทธา (ศรัทธาที่ออกไปสู่นิพพาน). ๗.๗ แบ่งตามวัตถุ: ๑.

๘.๑ ศรัทธามาก่อนการกระทำ. ๘.๒ ศรัทธาเป็นไปตามอำนาจทิฏฐิของตน ๆ. ๘.๓ ศรัทธาให้เกิดกำลัง. ๘.๔ ศรัทธาเป็นไปได้ทั้งทางผิดและทางถูก. ________________________________________ ๑ กาลามสูตร: หลักที่พระพุทธเจ้าตรัสว่า: ให้ทุกคนถือในการเลือกสิ่งที่จะเชื่อ. (ดูรายละเอียด ที่หมวดธรรม หน้า ๕๕๒)

๙.๑ ศรัทธาเป็นรากฐานของความมีอยู่แห่งศาสนา. ๙.๒ ศรัทธาสูงสุดตั้งรากฐานอยู่บนความจริงที่แสดงอยู่ที่สิ่งนั้น ๆ. ๙.๓ ศรัทธาเป็นกำลังสำคัญแก่การเข้าไปหาที่พึ่ง. ๙.๔ ศรัทธาสูงสุดมาจากสัมมาทิฏฐิ. ๙.๕ ความทุกข์นั่นแหละที่สร้างศรัทธา. ๙.๖ ศรัทธานั่นแหละเป็นเพื่อนสูงสุด

๑๐.๑ เป็นผู้นำการกระทำ. ๑๐.๒ ให้เกิดและเพิ่มกำลัง. ๑๐.๓ รวบรวมเสบียงสำหรับการเดินทาง

เปรียบเสมือน: ๑๑.๑ เสบียงในการเดินทาง. ๑๑.๒ เพื่อนทำให้เกิดความอุ่นใจ. ๑๑.๓ มือสำหรับคว้า. ๑๑.๔ เมล็ดพืชสำหรับหว่าน. ๑๑.๕ ทุนสำหรับทำการค้า. ๑๑.๖ ผู้สร้างความมั่นคงของชีวิต. ๑๑.๗ เครื่องปลื้มใจ

๑๒.๑ ความทุกข์เป็นเหตุให้เกิดศรัทธา. ๑๒.๒ ความเข้าใจและพอใจในธรรมที่ท่านแสดง (ศรัทธาในบุคคล คือพระพุทธ). ๑๒.๓ ความเข้าใจและพอใจในสัจจะหรือเหตุผลที่แสดง (ศรัทธา ในธรรมะคือพระธรรม). ๑๒.๔ ความพอใจในการปฏิบัติของผู้ปฏิบัติ (ศรัทธาในผู้ปฏิบัติ คือพระสงฆ์). ๑๒.๕ สมรรถนะอันเพียงพอของผู้หรือสิ่งที่จะช่วยได้. แม่บท .. ศรัทธา ๒๐๒

๑๓.๑ เมื่อหมดเหตุปัจจัยเป็นครั้งคราว. ๑๓.๒ เมื่อความครอบงำของทิฏฐิอื่นที่เข้ามาใหม่. ๑๓.๓ ความเห็นแก่ประโยชน์ทางวัตถุในโลก ที่สามารถเปลี่ยน ศรัทธา. ๑๓.๔ ความรู้สึกว่าสิ่งนั้นไม่อาจเป็นที่พึ่งได้อีกต่อไปแล้ว

คือ รู้สึกเป็นสุข, แน่ใจ, อุ่นใจ, พอใจ, สบายใจ, ด้วยอำนาจของศรัทธา

๑๕.๑ จะมีอาทีนวะก็เฉพาะศรัทธาฝ่ายมิจฉาทิฏฐิ; ไม่มีในศรัทธา ฝ่ายสัมมาทิฏฐิ. ๑๕.๒ ความบ้า, ความเมา, ความหลง, ด้วยอำนาจของศรัทธา (ไม่ใช่อาทีนวะของศรัทธา; แต่เป็นอาทีนวะของมิจฉาทิฏฐิ ที่เข้ามาครอบงำศรัทธา)

ไม่มีสำหรับศรัทธาที่เป็นสัมมา

เพื่อเข้าสู่สัมมาสัทธา: ๑๗.๑ คบสัตบุรุษหรือพระอริยเจ้า. ๑๗.๒ มีสติสัมปชัญญะ ปัญญา ก่อนที่จะมีศรัทธา (ก็จะมีแต่สัมมา สัทธา ). ๑๗.๓ การปฏิบัติตามหลักกาลามสูตรสิบประการ เพื่อความมีศรัทธา ถึงที่สุด เป็นโลกุตตรสัทธา

๑๘.๑ ทำให้เกิดการเชื่อฟังและปฏิบัติตาม. ๑๘.๒ นำไปสู่การปฏิบัติเบื้องต้น และก้าวหน้าไปตามลำดับ. ๑๘.๓ เป็นความสงบและเป็นการพักผ่อนทั้งทางกาย, จิต, วิญญาณ. ๑๘.๔ ให้ประโยชน์ทั้งทางโลกและทางธรรม. ๑๘.๕ เป็นเครื่องหล่อเลี้ยงชีวิตให้สดชื่นและปกติในตัวมันเอง (แต่ คนไม่รู้จัก). ๑๘.๖ ให้เกิดความเลื่อมใส, ความรัก, ความ ไม่เห็นแก่ตัว

เ ข้าไปสู่สิ่งที่เรียกว่าศรัทธา: ๑๙.๑ บังเอิญได้คบสัตบุรุษ ก็เกิดสัมมาสัทธา; ถ้าบังเอิญคบอสัต- บุรุษก็เกิดมิจฉาสัทธา. ลังพลโกเกจ เสนการบูรไรพ .๑ ๑๙.๒ โอกาสที่ได้มีการคลุกคลีกับสัตบุรุษ หรือผู้มีศรัทธาจะเกิด ศรัทธาฝ่ายดีได้ง่าย

ศรัทธาโดยสิ่งที่ต้องเกี่ยวข้อง: สำหรับความมีศรัทธา: ๒๐.๑ การศึกษาที่ถูกต้อง. ๒๐.๒ การอบรมชักจูงที่ถูกต้อง. ๒๐.๓ การอยู่ท่ามกลางสิ่งแวดล้อมที่ถูกต้อง

ภาษาคน: เชื่องมงายนำไปสู่ไสยศาสตร์ ๑ พิธีรีตอง. ภาษาธรรม: เชื่อด้วยปัญญา นำไปสู่พุทธศาสตร์. ☸ ธรรมโฆษณ์ที่แนะนำให้อ่าน ๑. สันทัสเสตัพพธรรม ๒. สุญญตาปริทรรศน์ เล่ม ๒ ☸ _________________________________________ ๑ ไสยศาสตร์: ศาสตร์ของคนหลับ; ตรงกันข้ามกับพุทธศาสตร์ ซึ่งแปลว่าศาสตร์ของคนตื่น. (ดูรายละเอียดที่คำอธิบายศัพท์ หน้า ๕๔๘ )