พุทธภาษิตขนาบและชี้ชวน — ขุมทรัพย์ที่พบโดยบังเอิญระหว่างค้นพระไตรปิฎก
📖 อ่านฉบับเต็ม 📄 อ่านสแกนต้นฉบับคำนำในการพิมพ์ครั้งแรก (๑๑ มีนาคม ๒๔๙๙) เล่ากำเนิดของเล่มนี้ไว้อย่างตรงไปตรงมาว่า "นับว่าเป็นการบังเอิญหรือจับพลัดจับผลูอยู่ไม่น้อย" — ระหว่างสำรวจพระไตรปิฎกทำพุทธประวัติจากพระโอษฐ์ ท่านผู้รวบรวมสะดุดตาข้อความอีกประเภทหนึ่ง คือพระพุทธภาษิตที่ตรัส "ขนาบ" (ตำหนิเตือนอย่างรุนแรง) และตรัสชี้ชวนภิกษุไว้ด้วยพระองค์เอง จึงเก็บมาร้อยกรองเป็นหมวดหมู่อีกเล่มหนึ่งต่างหาก
หนังสือวางตัวเป็น "ฉบับคู่มือพุทธบริษัท" ทั้งฝ่ายบรรพชิตผู้ถูกขนาบโดยตรง และฆราวาสผู้ต้องรู้เท่าทันเพื่อไม่ร่วมมือสนับสนุน "ผู้แสวงหาขุมทรัพย์อันผิดทาง" ดังคำเปรียบในคำนำว่า บรรพชิตเป็นผู้แจวผู้พาย ฆราวาสเป็นผู้ให้กำลังเสบียง ตัวอย่างเนื้อหามีตั้งแต่เรื่องเวรไม่ระงับด้วยการผูกเวร ไปจนคำเตือนเรื่องเรียนธรรมผิดวิธีที่เปรียบเหมือนจับงูพิษข้างหาง
ฉบับในคลังเป็นการพิมพ์ครั้งที่ ๕ (พ.ศ. ๒๕๒๒ ในชุดธรรมโฆษณ์) อุทิศ "แด่บรรดาพระอรหันตสาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้า และเพื่อเป็นกำลังใจและแนวทางแด่เพื่อนสัตว์ผู้ขุดค้นขุมทรัพย์"